# มันคือฝุ่น PM2.5 ที่คนทั้งประเทศกลัวกันจริง ๆ หรือ?

By [fella](https://paragraph.com/@fella-3) · 2023-04-16

---

เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ 16 ม.ค. 2564, บน [realman.guru](https://www.realman.guru/post/stop-pm25-drama-in-bangkok)

วันนี้เป็นอีกวันหนึ่งที่ค่า PM2.5 (Particulate Matter 2.5) ขึ้นสูงทั่วกรุงเทพตั้งแต่เช้า คนที่ไม่มีเครื่องวัด PM2.5 อยู่กับตัว ก็คงจะได้รับทราบผ่านคนรอบตัว จากกรุ๊ปแชท หรือจากฟีดของเพื่อน

ด้วยความสงสัยในเรื่องที่คนเขาตื่นเต้นกัน ก็เลยเริ่มมาคิดว่า เอ๊ะ วงจรชีวิตของฝุ่น PM2.5 ที่เขาฮือฮากันดังค่า AQI (Air Quality Index) ที่ปรากฎนี่มันเป็นยังไงนะ ถ้ามันเป็นฝุ่นจริงที่อยู่ในอากาศ มันก็ควรจะอยู่แบบนั้นไปตลอดจนกว่า(พวก)เราจะทำอะไรบางอย่างเพื่อกำจัดมันออกไปสิ แล้วทำไมจากที่เราเห็นกัน บทมันจะมาก็มา บทมันจะไปก็ไป? ทำไมค่ามักจะสูงในตอนเช้า และเบาลงในตอนบ่ายหรือบางทีก็หายไปเลย?

เวลาฝุ่น PM2.5 มีค่าสูงเราอธิบายว่ามันมาจากท่อไอเสีย งานก่อสร้าง โรงงานอุตสาหกรรม (ซึ่งกรุงเทพฯไม่ค่อยมี) ถ้าเป็นอย่างนั้นเวลาตัวเลขมันไม่ขึ้นสูงปรี๊ดแบบนี้เจ้าฝุ่นมันหายไปไหน? อย่าหาว่ายียวนกวนประสาท ช่วงนี้คน WFH กันเยอะ รถน้อยถนนโล่งแม้กระทั่งวันเสาร์ บวกกับเศรษฐกิจชลอตัว งานก่อสร้างชลอตาม ฝุ่นจากที่ไหนจะที่มาทำให้ค่า PM2.5 พุ่งสูงขนาดนี้?

![ค่า AQI ในกรุงเทพฯ วันที่ 16 มค. 64 เวลา 08:00 น](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/70220989cf200c05d05333f8442dfcefcc424ddd0ffe4a1f8e07092f9f2a39dd.webp)

ค่า AQI ในกรุงเทพฯ วันที่ 16 มค. 64 เวลา 08:00 น

_แบบนี้มันคือฝุ่นร้ายที่เรากลัวขยาดแขยงกันจริง ๆ หรือ?_

สิ่งที่จะนำเสนอในบทความนี้อาจจะขัดกับสิ่งที่คุณเชื่อหรืออยากเชื่อ

แต่ (Re)think อยากขอชวนให้คุณลองคิดกันดูอีกทีครับ

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### เครื่องวัดค่า PM2.5 ทำงานอย่างไร?

เครื่องวัดค่า PM2.5 หลาย ๆ รุ่นอาจจะมีการทำงานแตกต่างกันไปในละเอียด แต่หลักการทำงานของมันจะยังคงอยู่ในรูปแบบเดียวกันนี้ คือ

![หลักการทำงานของเครื่องตรวจจับ PM2.5](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/847438aff85a51384d9192930774b8a74b35dd2fdde6e6be051f39e2393fe731.jpg)

หลักการทำงานของเครื่องตรวจจับ PM2.5

*   มีพัดลมตัวน้อย\*ดูดตัวอย่างอากาศรอบ ๆ เข้ามาสู่ท่อในตัวเครื่อง
    
*   มีเลเซอร์ฉายขวางท่อนั้นอยู่ และมีตัวรับเลเซอร์อยู่อีกฝั่งหนึ่ง
    
*   จากนั้นเครื่องจะนำค่าที่ตัวรับเลเซอร์รับได้ไปคำนวณ เพื่อหาว่ามีอนุภาคขนาด 2.5 ไมครอน (2.5μm) หรือที่เราเรียกว่า PM2.5 อยู่ในตัวอย่างอากาศนั้นมากน้อยแค่ไหน
    
    *   หากตัวอย่างอากาศที่เข้ามาในท่อมีฝุ่นอยู่น้อย ตัวรับเลเซอร์อีกฝั่งหนึ่งจะตรวจจับความเข้มของเลเซอร์ได้ดี เพราะมีการกระเจิงของแสงน้อย
        
    *   หากตัวอย่างอากาศที่เข้ามาในท่อมีฝุ่นอยู่มาก ตัวรับเลเซอร์อีกฝั่งหนึ่งจะตรวจจับความเข้มของเลเซอร์ได้น้อย เพราะมีการกระเจิงของแสงมาก
        

\*สำหรับท่านที่มีเครื่องตรวจวัดค่า PM2.5 ขนาดพกพาอยู่กับตัว ลองเล่นดูได้โดยนำเครื่องมาแนบที่หูแล้วกดเปิดเครื่อง ท่านจะได้ยินเสียงพัดลมหมุนติ้ว ๆ และลองกดเพื่อปิดเครื่อง เสียงนั้นจะหายไป

นอกจากนั้น เครื่องตรวจจับ PM2.5 นี้โดยมากจะตรวจวัด PM10 หรืออนุภาคขนาด 10 ไมครอน (10μm) ด้วย จากนั้นจึงนำค่าที่ได้ไปคำนวณหา AQI และแสดงผลให้เรารับทราบอีกที

ด้วยหลักการนี้ เครื่องนี้ใช้ตรวจวัดอนุภาค PM2.5 และ PM10 ในอากาศจริง แต่มันไม่ได้บอกว่าอนุภาคนั้นคืออะไร เราควรจะตกใจกลัวหรือไม่

เรื่องสนุกเพิ่งเริ่มขึ้นครับ

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### ฝุ่น PM2.5 กับอนุภาคของหมอก มีขนาดไม่ต่างกัน

เรารู้แน่ ๆ ว่าผู้ร้ายของเรื่องนี้คือฝุ่น PM2.5 ซึ่งมาจากท่อไอเสีย งานก่อสร้าง โรงงานอุตสาหกรรม แม้กระทั่งควันไฟ ที่แม้จะอาศัยอยู่ร่วมกันกับมนุษย์มาช้านาน แต่วันนี้เรากลับบอกว่ามันเป็นอันตรายร้ายแรงมาก ๆ 🙄

ทีนี้ มันดันมีพี่อีกคนหนึ่งที่มีขนาดอนุภาคไล่เลี่ยกับพี่ผู้ร้ายข้างบนก็คือ หมอก

ใครที่ไม่แน่ใจว่าหมอกคืออะไร ลองพิจารณาคำนิยามนี้จาก wiki ครับ

> หมอก (อังกฤษ: fog) คือกลุ่มละอองน้ำที่ลอยตัวอยู่ในระดับต่ำเหนือพื้นดิน ซึ่งเมฆบางครั้งก็ถูกพิจารณาว่าเป็นส่วนหนึ่งของหมอก

แล้วหมอกเกิดขึ้นมาได้อย่างไรล่ะ

> โดยปกติจะเกิดเมื่อมีความชื้นสัมพัทธ์ที่ระดับใกล้กับ 100 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้หมอกยังสามารถก่อตัวขึ้นจากการเกิดความชื้นขึ้นมากมายในอากาศ หรืออุณหภูมิของอากาศในบริเวณโดยรอบลดลงอย่างรวดเร็ว

แปลเป็นภาษามนุษย์ก็คือ ถ้าในบริเวณหนึ่งอากาศมีความชื้นสูงและในขณะเดียวกันอุณหภูมิลดลงอย่างรวดเร็ว จะเกิดหมอกขึ้นในบริเวณนั้น

ช่วงเวลาหน้าหนาว แม้จะไม่ค่อยหนาว แต่อุณหภูมิในบ้านเราก็จะลดลงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งปี โดยเฉพาะในตอนเช้ามืดถึงรุ่งสางจะเป็นช่วงเวลาที่อุณหภูมิต่ำที่สุดของวัน

![อุณหภูมิในแต่ละวันของกรุงเทพฯ วันที่ 11 - 16 มค 64](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/447a7ee39b52d93831bf1a941869d09d4194884f9ec7ad23e46a483d30d24e98.webp)

อุณหภูมิในแต่ละวันของกรุงเทพฯ วันที่ 11 - 16 มค 64

เรื่องมันสนุกขึ้นตรงที่ ขนาดของละอองน้ำฝอย ๆ ที่รวมตัวกันเป็นหมอกเนี่ย มันดันมีขนาดใกล้เคียงกับฝุ่นละเอียด และควันพิษร้ายขนาด PM10

จากเวปไซต์ [Atmospheric Optics](https://www.atoptics.co.uk/droplets/clouds.htm) ได้ระบุว่า

> Cloud, fog and mist droplets are very small. Their mean diameter is typically only 10-15 micron

แปลออกมาก็คือ

> เมฆ หมอก และละอองน้ำในอากาศมีขนาดเล็กมาก โดยเฉลี่ยมีเส้นผ่านศูนย์กลางอยู่ที่ **10-15 ไมครอน**

อ่าว ถ้าขนาดของหมอกและฝุ่นตัวร้ายใกล้เคียงกันแบบนี้ แปลว่าถ้าเจ้าเครื่องตรวจจับ PM2.5 ตรวจเจอหมอก เลขที่มันคำนวณได้ก็จะต้องสูงขึ้นด้วยน่ะสินะ

ก็ในเมื่อเครื่องตรวจจับ PM2.5 มันบอกเราได้ว่า ขณะนี้บริเวณที่เครื่องนี้ทำงานอยู่ มีอนุภาคขนาด PM2.5 หรือ PM10 อยู่เยอะ แต่มันไม่ได้บอกเราว่าอนุภาคนั้นคืออะไร มันคือฝุ่นละเอียด ควันพิษ หรือมันคือหมอกที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ...

เรื่องที่เราสงสัยกันมาในตอนต้นมันเริ่มจะชัดขึ้นแล้ว ว่าทำไมค่า PM2.5 มันมา ๆ หาย ๆ ทำไมมันมักจะมาในเวลาเช้า ทำไมหน้าหนาวถึงมาบ่อยกว่าฤดูอื่น

ใครที่ยังไม่แน่ใจว่าเมื่อกี้เกิดอะไรขึ้น กลับขึ้นไปอ่านอีกทีนะครับ

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### ทดสอบเครื่องวัด PM 2.5

ด้วยความที่อยากรู้ว่าทฤษฏีนี้ถูกต้องจริงหรือไม่ เจ้าเครื่องตรวจจับ PM2.5 มันแยกไม่ออกระหว่างฝุ่นร้ายกับหมอกจริงหรือเปล่า เราจะทดลองเอาไปตรวจจับหมอกกันดู

ว่าแต่ ที่ไหนที่เราจะสร้างหมอกได้นะ

*   ความชื้นสูง - อากาศบ้านเรามีให้อยู่แล้ว
    
*   ความเย็น - หาได้จากที่ไหนนะ ...คิด คิด คิด
    

ตู้เย็นไง!

ใครที่มีเครื่องวัด PM2.5 อยู่กับตัว ลองเล่นแบบนี้ดูครับ

*   เปิดเครื่องวัด PM2.5 ของคุณไว้ให้พร้อม
    
*   ถ่ายรูป ณ อุณหภูมิห้องก่อน
    
*   จากนั้นเปิดช่องฟรีซออกมาเอาเครื่องของคุณไปตั้งไว้ เมื่อความเย็นปะทะกับความชื้นนอกตู้เย็นคุณจะได้ไอเย็นหรือหมอกของเรานั่นเอง
    
*   ถ่ายรูปเครื่องวัด PM2.5 ของคุณเพื่อดูสิว่าไอเย็นจากตู้เย็นของคุณมีความเป็นพิษแค่ไหน [🤣](https://emojipedia.org/rolling-on-the-floor-laughing/)
    
*   เอามาอวดกันได้ในคอมเมนท์ข้างล่างนี้เลย
    

ของผมได้ตามรูปข้างล่างนี้ครับ

![เครื่องวัด PM2.5 วัดได้ 517 ที่หน้าช่องฟรีซ](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/5cfad10b462a2cf51f51a9504d10ccf0136d0e977172f2b030184adbab14bf3c.webp)

เครื่องวัด PM2.5 วัดได้ 517 ที่หน้าช่องฟรีซ

แวะเล่นกันเสร็จแล้ว กลับไปเรียนกันต่อนะครับ

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### ตัวเลข PM 2.5 ในแอพมือถือ ไม่เหมือนกับการที่เราถือปรอทวัดอุณหภูมิ

เมื่อเราเข้าใจหลักการทำงานของเครื่องตรวจจับ PM2.5 แล้ว ทำให้เรารู้แล้วว่ามันแยกไม่ออกระหว่างฝุ่นละเอียดกับหมอก เรายังบอกได้อีกด้วยว่ามันตรวจวัดได้เฉพาะอากาศที่อยู่_รอบ ๆ ตัวเครื่อง_เท่านั้น - นั่นบอกอะไรเรา?

ก่อนอื่นลองแวะถามกันก่อนว่า ตัวเลข AQI ที่เราเห็นในแอพบนมือถือมาจากไหน? ในเมื่อมือถือของเราไม่ใช่เครื่องตรวจวัด PM2.5 โดยกำเนิด - มันไม่มีพัดลมดูดตัวอย่างอากาศเข้ามาตรวจ มันไม่มีเลเซอร์และตัวรับเลเซอร์ที่จะเอาการกระเจิงแสงมาคำนวณความหนาแน่นของอนุภาคในอากาศ...

ไม่ว่าคุณจะเช็คค่า AQI ผ่านแอพหรือจากบนเวป ค่าที่คุณเห็นมันมาจากเซ็นเซอร์ที่อยู่ในตำแหน่งต่าง ๆ รอบกรุง เซ็นเซอร์เหล่านี้ส่งค่าไปยังเวปหรือแอพ และมือถือของคุณก็ต่ออินเตอร์เนตเข้าไปดูว่าค่า AQI ณ ตำแหน่งที่คุณสนใจคืออะไร

อาจจะฟังดูเข้าใจยาก แต่ประเด็นของเรื่องนี้คือ มือถือของคุณไม่ได้บอกค่า AQI ณ จุดที่คุณหายใจอยู่ แต่มันบอกค่าที่เซ็นเซอร์ ณ ตำแหน่งนั้น ๆ วัดได้ ทำให้เกิดความคลาดคลื่อนทางระยะทางสูงมาก มันไม่เหมือนกับการที่เราถือปรอทวัดอุณหภูมิด้วยตนเอง - ค่าที่เราเห็นจากปรอท คืออุณหภูมิ ณ จุดที่เราถือปรอทอยู่จริง ๆ

หากยังคงเข้าใจยาก ขอแนะนำให้ดูค่า AQI ที่บริเวณอโศกจากแอพในมือถือ และลองถือเครื่องวัด PM2.5 เดินไปให้ทั่วบริเวณอโศก และดูสิว่าค่ามันเท่ากันหรือไม่

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### สรุปแล้ว เราควรจะพิจารณาเรื่องนี้อย่างไร

แม้เครื่องตรวจจับ PM2.5 จะไม่สามารถบอกได้ว่าฝุ่นหรือหมอก แต่คุณมีสิทธิเลือกว่าอยากจะเชื่ออะไร

หลายคนเลือกไปแล้ว ว่าจะเชื่ออะไร ดังนั้น บทความนี้จะไม่สามารถเปลี่ยนใจเขาได้

แต่ผม หนึ่งในทีมงาน REAL MAN เราเลือกที่จะใช้ชีวิตด้วยความหวัง มากกว่าความหวาดกลัว เราเลือกที่จะเชื่อว่ามีเรื่องดี ๆ รอเราอยู่ในทุกวัน มากกว่ากังวลว่าจะมีเรื่องร้าย ๆ เกิดขึ้นกับฉัน

วันนี้เมื่อ 10 ปีก่อน ไม่มีเรื่องนี้อยู่ในกระแสสังคม ไม่มีเครื่องตรวจจับ PM2.5 ไม่มีเวป ไม่มีแอพคอยบอก ค่า AQI - เราในวันนั้นกลัวเรื่องนี้ไหม

วันนี้ เรามีเรื่องนี้เข้ามาในกระแสสังคม มีข้อมูลทุกอย่างที่อาจจะใช่หรือไม่ใช่ข้อเท็จจริง มีค่า AQI ที่บอกได้ไม่ชัดเจนว่าเป็นฝุ่นละเอียดหรือหมอก เราจะกลัวเรื่องนี้ไหม เป็นทางเลือกของเรา

อะไรน่ากลัวกว่ากัน ระหว่างตัวเลขที่บอกไม่ได้ว่าแปลว่าอะไรแน่ กับความวิตกกังวลในใจเราเอง?

ผมคนหนึ่งที่ขอหายใจให้เต็มปอดก่อนละครับ

**Be a REAL MAN**

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

### มุมเนิร์ด

สำหรับคนที่อยากรู้ว่า แล้วเมื่อไหร่เราควรจะเริ่มกังวลว่ารอบตัวเรามีฝุ่นละเอียดที่เป็นพิษอยู่จริงหรือเปล่า มันไม่ใช่หมอกแล้ว มันคือฝุ่นร้ายแน่ ๆ ลองงานวิจัยจากปักกิ่ง (ต้นกำเนิดเรื่องกังวลใจ PM2.5 ในบ้านเรา) ว่าสภาพที่อากาศเป็นพิษจริง ๆ มีลักษณะเป็นอย่างไร และเขาจัดการให้มันหายไปอย่างเป็นระบบอย่างไร

*   [https://www.hindawi.com/journals/amete/2018/1724872/](https://www.hindawi.com/journals/amete/2018/1724872/)
    
*   [https://www.pnas.org/content/116/49/24463](https://www.pnas.org/content/116/49/24463)
    

### References:

*   [https://www.sensirion.com/en/about-us/newsroom/sensirion-specialist-articles/particulate-matter-sensing-for-air-quality-measurements/](https://www.sensirion.com/en/about-us/newsroom/sensirion-specialist-articles/particulate-matter-sensing-for-air-quality-measurements/)
    
*   [https://support.iqair.com/en/articles/3029390-how-do-the-pm2-5-sensor-and-co2-sensor-work](https://support.iqair.com/en/articles/3029390-how-do-the-pm2-5-sensor-and-co2-sensor-work)
    
*   [https://oizom.com/pm2-5-and-pm10-monitors-importance-application-in-air-quality-monitoring/](https://oizom.com/pm2-5-and-pm10-monitors-importance-application-in-air-quality-monitoring/)
    
*   [https://th.wikipedia.org/wiki/หมอก](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%AD%E0%B8%81)
    
*   [https://www.atoptics.co.uk/droplets/clouds.htm](https://www.atoptics.co.uk/droplets/clouds.htm)
    
*   [https://www.timeanddate.com/weather/thailand/bangkok/historic](https://www.timeanddate.com/weather/thailand/bangkok/historic)

---

*Originally published on [fella](https://paragraph.com/@fella-3/pm2-5)*