# Zama: Part 1, Introduction [Thai] By [lordachita](https://paragraph.com/@lordachita) · 2024-10-17 --- > “A merchant and buyers want to communicate without revealing the prices of 🍎 and 🍊, using + and ×, to competitors. FHE lets them use math to create another language, allowing them to talk privately while performing computations (+, ×) similarly in that language too.” - lordachita.eth สวัสดีครับเพื่อนๆ เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา ผู้เขียนมีโอกาสได้เข้าร่วม[กิจกรรม](https://x.com/zama_fhe/status/1838521144791519591)ของโปรเจคๆนึง ที่ถือว่าเป็นหนึ่งใน leader ของผู้พัฒนาเทคโนโลยี (Fully) Holomorphic Encryption (FHE) จากฝั่ง Cryptography ชื่อ Zama โดยผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะต้องอธิบาย FHE ให้ได้ด้วยความยาว 1 twitter thread และเหมือนคำอธิบายที่ผู้เขียนส่งไปด้านบนได้รับเลือก และเขาจะแจก Merch ให้เป็นรางวัลด้วย จึงถือโอกาสมาเขียนบทความเพื่อแนะนำโปรเจคนี้ให้เพื่อนๆได้รู้จักกันเพิ่มเติมครับ Introduction ------------ Zama ถือเป็นหนึ่งผู้เบิกทางสำหรับการพัฒนาเทคโนโลยี FHE แบบ open-source โดย Zama มี mission ที่จะปกป้อง privacy ของผู้ใช้งานผ่านการ encrypt อินเตอร์เน็ตแบบ end-to-end ในปัจจุบัน Zama ได้ implement โปรดักส์ที่หลากหลายสำหรับการ secure applications ต่างๆทั้งบน cloud และบน blockchain ทำให้ Developers และ Data Scientists สามารถสร้าง FHE apps ได้โดยที่ไม่จำเป็นต้องรู้ cryptography Zama ก่อตั้งโดย [Pascal Paillier](https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=xwzhjfoAAAAJ&view_op=list_works&sortby=pubdate) ผู้เบิกทาง FHE และ [Rand Hindi](https://www.crunchbase.com/person/rand-hindi) ผู้ประกอบการฝั่ง privacy มาอย่างยาวนาน ### FHE > “Data is still being stolen because it isn’t encrypted during processing” - Zama ซึ่ง FHE สามารถมาช่วยในจุดนี้ เพราะมีจุดแข็งตรงที่สามารถทำ computation (addition กับ multiplication) บน encrypt data ได้โดยที่ไม่จำเป็นต้อง decrypt ทำให้บริษัทต่างๆสามารถให้บริการโดยที่ไม่จำเป็นต้องเห็นข้อมูลของผู้ใช้งานก็ได้ ส่วนรายละเอียดเชิง technical ว่าทำยังไงจะมา discuss กันในบทความถัดๆไป (**Spoil Alert**: เราจะมีบทความที่อธิบายเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ของ FHE ด้วย) [ Fully Homomorphic Encryption (FHE) explained - Zama --------------------------------------------------- A 6 minute introduction on Fully Homomorphic Encryption (FHE), enabling computations on encrypted data without decryption. Secure your sensitive data effortlessly! https://www.zama.ai ![](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/0803d490b8d812a3dc2dd564db9953c59eeccdd7276602c96bfaea126177fd25.jpg) ](https://www.zama.ai/introduction-to-homomorphic-encryption) ### Funding Zama สามารถระดมทุน Series A ได้ถึง 73 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ ### Roadmap จากบทความ [ The Zama FHE Master Plan ------------------------ Announcing Our $73M Raise and Our Roadmap to Make the Internet Encrypted End-To-End. https://www.zama.ai ![](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/b7f8b9e61bb3ce985562061e151a3f74659c515a279aa3849ef1e671799cae3c.png) ](https://www.zama.ai/post/zama-fhe-master-plan) Zama มี masterplan สำหรับ Roadmap คร่าวๆดังนี้ 1. การทำให้ FHE สามารถนำมาใช้ได้ง่ายๆสำหรับ devs ไม่ว่าจะเป็น use cases ไหน 2. การทำให้ FHE เร็วๆ เพื่อที่จะสามารถ scale confidential blockchains ให้ได้ 1,000+ TPS และสามารถ generate LLM tokens ที่ encrypt แล้วหลัก dozens per second 3. การนำ FHE ไปใช้กับ cloud apps จาก databases จนถึง SaaS 4. การทำให้ internet ทั้งหมดถูก encrypt แบบ end-to-end ผ่าน HTTPZ ### Overview #### Libraries จาก Documentation [ Welcome to Zama's documentation | Homepage ------------------------------------------ Zama is an open source cryptography company that builds state-of-the-art Fully Homomorphic Encryption (FHE) solutions for blockchain and AI. https://docs.zama.ai ![](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/6d88860f6f0bf5c357ec3c977911a75d88d90bc6dc65b9b44f2049b56e398df7.png) ](https://docs.zama.ai/homepage) Zama ได้ทำการ implement Libraries หลักๆได้แก่ 1. [TFHE-rs](https://github.com/zama-ai/tfhe-rs): เป็น Rust implementation ของ [TFHE](https://www.tfhe.com/about) 2. [Concrete](https://github.com/zama-ai/concrete): TFHE Compiler สำหรับ Software Developers สำหรับการ convert Python โปรแกรมให้อยู่ในรูป FHE equivalent 3. [Concrete ML](https://github.com/zama-ai/concrete): สำหรับผู้ใช้งาน Machine Learning และเหล่า Data Scientists ในการ transform ML models ให้อยู่ในรูป FHE equivalent (Privacy-Preserving Machine Learning) 4. [fhEVM](https://github.com/zama-ai/fhevm): สำหรับ Smart Contract Developers ในการพัฒนา Confidential Smart Contract บน Solidity รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับแต่ละ Libraries สามารถอ่านต่อได้ที่ [ GitHub - zama-ai/awesome-zama: A curated list of amazing Fully Homomorphic Encryption (FHE) resources created by the team at Zama. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- A curated list of amazing Fully Homomorphic Encryption (FHE) resources created by the team at Zama. - zama-ai/awesome-zama https://github.com ![](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/6d701b9fc3e3a4d844d02256f8313dc179c6d5b37eda767ebc45f3e0716881b5.png) ](https://github.com/zama-ai/awesome-zama) ### Applications Zama มี Applications ที่น่าสนใจเช่น 1. [Privacy-Preserving Machine Learning](https://www.zama.ai/confidential-privacy-preserving-machine-learning-using-fully-homomorphic-encryption) 2. \[Coming Soon\] [fhEVM Coprocessor on Ethereum](https://www.zama.ai/fhevm) 3. \[Coming Soon\] [Threshold Key Management Service](https://www.zama.ai/fhe-multi-party-key-management-service) ซึ่งเราจะมาอธิบายกันเพิ่มเติมในบทความถัดๆไป ### To-Do #### Follow Zama ผู้อ่านสามารถ Zama ผ่านช่องทางต่างๆได้ที่ * **Twitter**: [https://x.com/zama\_fhe](https://x.com/zama_fhe) * **Youtube**: [https://www.youtube.com/@zama\_fhe](https://www.youtube.com/@zama_fhe) * **Community**: [https://fhe.org/](https://fhe.org/) * **Website**: [https://www.zama.ai/](https://www.zama.ai/) * **Forum**: [https://community.zama.ai/](https://community.zama.ai/) * **News**: [https://www.zama.ai/media](https://www.zama.ai/media) * **Newsletter**: [https://zamafhe.substack.com](https://zamafhe.substack.com/) * **Events**: [https://www.zama.ai/events](https://www.zama.ai/events) #### Bounty Program Bounty Program เป็นกิจกรรมที่ทาง Zama จัดขึ้น เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโดยเฉพาะจากฝั่งผู้พัฒนามาร่วมกันแก้ปัญหาโดยมีเงินรางวัลตอบแทนด้วย ผู้อ่านสามารถติดตาม Bounty Program ในแต่ละ Season ได้ที่ [ GitHub - zama-ai/bounty-program: Zama Bounty Program: Contribute to the FHE space and Zama's open source libraries and get rewarded 💰 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zama Bounty Program: Contribute to the FHE space and Zama's open source libraries and get rewarded 💰 - zama-ai/bounty-program https://github.com ![](https://storage.googleapis.com/papyrus_images/c17582fe13f5092e3141461a659697a9b1b7dc2bb6a5ee7e5a843ee4684da18a.png) ](https://github.com/zama-ai/bounty-program) #### Join FHE Events ผู้เขียนรวบรวมมาให้บางส่วน เช่น 1. [FHE Submit Dev](https://lu.ma/3ohfalvn?tk=qbf4Fy) - November, 11 2. [FHE Con](https://lu.ma/q12gxsir?tk=xfg9uj) - November, 13 3. [Encryption Day: ZK, FHE & MPC](https://lu.ma/4xglzrk8?tk=8hJOJj) - November, 14 ### Conclusion Zama ถือเป็นโปรเจคฝั่ง Cryptography ที่ควรติดตามเป็นอย่างยิ่ง ผู้เขียนคาดว่าในอนาคตเราอีกไม่ไกล เราจะได้เห็นอีกหลายๆผลิตภัณฑ์ที่มีความน่าสนใจทั้ง AI และ Blockchain เกิดขึ้นโดยมี Zama ช่วยในเรื่องของ security และ privacy ในบทความถัดไปเราจะมาเจาะลึกในส่วนของ Libraries และ Applications ของ Zama กันครับ **P.S.** ผู้เขียนพบว่าช่วงหลัง Mirror ไม่สามารถ Mint NFT บน Zora ได้ ผู้เขียนจึงขอเปลี่ยนมา deploy บน Optimism เชนที่เรารักแทนครับ --- *Originally published on [lordachita](https://paragraph.com/@lordachita/zama-part-1-introduction-thai)*