https://blockgeeks.com/guides/what-is-blockchain-technology/

https://blog.ethereum.org/2015/08/07/on-public-and-private-blockchains/

https://blockgeeks.com/guides/smart-contracts/

Blockchain(blok zincir) teknolojisi nedir?

Bu teknolojiyi önemli kılan şey ne?

Bir kişiye bankalar olmadan direkt para gönderebileceğiniz bir dünya düşünün. (Günler yerine saniyeler içerisinde ve fahiş banka transfer ücretleri ödemeden.) Veya bankalara bağlı olmadan kendi paranızı saklayabileceğiniz online bir cüzdan düşünün. Yani kendi bankanız sizsiniz ve paranızın tüm kontrolü sizde. Paranıza erişebilmek veya taşıyabilmek için bankanın onayına ihtiyacınız yok. Üçüncü bir kişinin paranızı elinizden almasına veya hükümetin ekonomik manipülasyon politikalarına endişe duymanıza gerek yok.

Bu geleceğin dünyası değil ; bu şu anda hırslı ama giderek artan sayıda olan erken benimseyenlerin dünyası. Bunlar güven ve alış-veriş alışkanlıklarımızı değiştiren önemli blockchain kullanımlarından sadece birkaç tanesi.

Çoğu insan için blockchain teknolojisi hala bir merak konusu veya göz korkutucu bir konu.

Hatta bazı insanlar gelecekte bu teknolojiyi kullanıp kullanmayacağımız konusunda şüpheci olmaya devam ediyor. Var olan bu şüphecilik gayet anlaşılabilir çünkü hala blockchain teknolojisinin geliştirilmesinde ve yaygın olarak benimsenmesinde yolun başındayız.

İnternet için 1990’ların sonları nasılsa Blockchain için de 2021 benzer bir durumda. 1990’ların sonlarındaki İnternet gibi , bugün blockchain teknolojisi de modadan(hevesten) başka bir şey değil . Fakat bu teknoloji kalıcı , internet gibi. Ve bunu okuduğuna göre sen de bu teknolojiyi erken tanıyanlardan birisin.

Şimdilik bu kadar hikaye yeter. Biraz daha derinlere dalalım.

Blockchain 101 : Yeni başlayanlar için Blockchain

Blockchain'i kısaca tanımlayacak olursak : yapılan her işlemin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı bir yapıdır.

Blockchain'in en önemli avantajı dijital imza ve doğrulamalar sayesinde aracılara ihtiyaç duymadan kullanıcıların güvenli işlem yapmalarını sağlayabilmektir.

İnternet nasıl e-postaların var olmasını mümkün kılıyorsa Blok zincir teknolojisi de Bitcoin gibi kripto paraların var olmasını mümkün kılıyor. (Kripto para demişken.. Nedir bu kripto para? Kısaca açıklayalım:(Kriptografi)şifreleme biliminden faydalanarak , üst düzey şifreleme yöntemleri vasıtasıyla oluşturulmuş, güvenli dijital paralara kripto paralar diyoruz.)

Blok zincir değiştirilemeyen , dağıtık bir yapıdır. Nasıl yani? Değiştirilemeyen denmesinin nedeni daha önce gerçekleştirilmiş transferler veya kaydedilmiş dosyalar blok zincir teknolojisinde değiştirilemiyor. Yani önceden kaydedilen her şey olduğu gibi kalıyor. Dağıtık denmesinin nedeni kaydedilen transferler veya bilgiler/dökümanlar birden fazla yerde saklanıyor.

Daha iyi anlaşılabilmesi için aşağıdaki resmi incelemenizi istiyorum. Tek bir merkeze bağlı olan yapılarda merkezde gerçekleşecek bir problem tüm sistemin zarara uğramasına neden olacaktır.

Ama blockchain’in en önemli özelliklerinden birisi olan dağıtıklık sayesinde bir noktada gerçekleşecek problem diğer noktalara yansımayacaktır veya kısıtlı etki edecektir.

Blok zincirin iki temel özelliği değiştirilemez olması(immutability) ve dağıtık olmasıdır(distributed).

Blok zincirin dağıtık olması olası ağ saldırılarına(network attacks) karşı koruma sağlar.

Blok zincirde her bir transfer veya kayıt bir bloğun içerisine kaydedilir. Örneğin Bitcoin blok zincirindeki bir bloğun oluşması için ortalama 500 Bitcoin transferi gerekir.

Bir blokta yer alan bilgiler, bir önceki bloktaki bilgilerle bağlı ve bağlantılıdır ve zamanla bir işlem zinciri oluşturur.

Blok zincir türleri

4 tür blok zincir vardır.

1- Genel blok zincirler(Public): Bir işlemin doğrulanmasını isteyen herkesin erişebileceği açık , merkeziyetsiz ağlardır. İşlemlerin doğrulanmasını sağlayanlar(madenciler) bunun karşılığında bir ödül alır. Genel blok zincirler proof-of-work veya proof-of-stake mekanizmalarını kullanırlar. (terimler daha sonra detaylı anlatılacak)

2- Özel blok zincirler(Private): Özel blok zincirler herkese açık değildir. Katılmak isteyen kullanıcılar sistem yöneticisine bir istek gönderir. Genel olarak merkezi yapılardır.

3- Karma blok zincirler(Hybrid): Karma blok zincirler genel ve özel blok zincirlerin bir kombinasyonudur. Merkezi ve merkezi olmayan özellikler içerir.

4-Yan blok zincirler(Sidechains): Yan blok zincirler ana blok zincirlere paralel şekilde ilerleyen blok zincirlerdir. Yan blok zincirler kullanıcılara iki farklı blok zincir arasında dijital varlık transferi yapmayı sağlar. Yan blok zincirler ölçeklenebilirlik ve verimlilik sağlarlar.

Blok zincirin genel uygulama alanları :

• Bankacılık

• Fintech

• Para transferleri

• E-noter hizmetleri

• Hisse senetleri ve borsalar

• Bağış sistemleri

• E-ticaret ve ödemeler

• Belgelerin saklanması

• Bulut(cloud) depolama işlemleri

• Kişiden-kişiye borçlanma ve dağıtık yapılı kredi sistemleri

Smart Contracts(Akıllı sözleşmeler) nedir?

Akıllı sözleşmeler 3. bir kişiye veya aracı kuruma ihtiyaç olmadan güvenilir bir şekilde taraflar arası transferi sağlayan(onaylayan) kod bütünüdür. Akıllı kontratlar mülk , para , değerli veya değersiz bir şeyin transferinin herhangi bir anlaşmazlık yaşamadan yapılmasını sağlar. Ve bunu yaparken taraflar arasında herhangi bir ara bulucu/aracı kurum vs. gerektirmez.