Arkadaşlar günümüzde dünya bankaları arasında para aktarmak için çeşitli yöntemler var. Ya da bir kıtadan ötekine uçakla geçebiliyoruz bu aşılalı çok oldu. Peki blokzincirler arası geçiş ve ekosistemleri birbirine bağlayan yapılar ne olacak? Onlarca yarışan ekosistem ve blokzincir her biri bağımsız; ayrı ayrı topluluklar olarak birbirine hiç temas etmeyecek mi? Şüphesiz bu çok mantıksız olurdu arkadaşlar. Daha önce EVM’den bahsetmiştik. İşte EVM blokzincirleri birbirine bağlayan teknolojinin adı ve bugün popüler solana Solana ile Ethereum’u birbirine bağlayan Neon Protocol’ü inceleyeceğiz.

EVM (Ethereum Virtual Machine)

EVM, bir otomobilin motoru gibi; bir uçağın kanatları gibi Ethereum’un kalbidir, olmazsa olmazıdır arkadaşlar. EVM aracılığıyla akıllı kontratları çalıştırabiliriz. Bu da Ethereum’u Bitcoin’den ayıran ve en büyük 2. Kripto para yapan özelliğidir. EVM, milyonlarca projenin yürütülmesini sağlayan bir bilgisayar motorudur. Bu projeler tahmin ettiğiniz üzere merkeziyetsiz uygulamalar yani dApp’ler. Birçok yeni coin ve geliştirici EVM ile uyumlu olmayı tercih eder. Örneğin Avalanche, Binance Smart Chain ve neredeyse piyasada önde gelen popüler kripto paraların hepsi. EVM ile Ethereum tabanlı kodları çalıştırabilirsiniz başka bir deyişle Ethereum ile uyumluluk sağlarsınız. EVM blokzincirlerin birbirleri arasındaki iletişimi ve veri aktarımı için çok önemlidir. Blokzincirlerin dış dünyaya açılan kapısıdır. EVM kullanıldığında iki zincirin özelliklerini bir araya getirirsiniz örneğin Avalanche’ın hızı + Ethereum’un güvenilirliği. Peki günümüzün en gelişmiş blokzincir ağı olduğu idda edilen Solana ile Ethereum’un akıllı kontratları bir araya gelse ne olurdu? Bu iştah kabartıcı görünüyor çünkü Solana çok yüksek işlem hızı ve düşük gaz ücretleri vaat ederken; Ethereum milyonlarca dolar hacme sahip merkeziyetsiz uygulamalar vaat ediyor.

NEDİR?

Neon, Solanadaki geliştiricilerin ölçeklendirme ve likitide işlemleri için Ethereum araçlarını kullanmasını sağlayan bir EVM’dir. Buna göre Neon: Düşük gaz ücretleri, yüksek işlem hızı ve Solananın verimliliğinin Ethereum pazarına açılan kapısıdır. Bugün Neon, Uniswap; Sushiswap ve MakerDao olmak üzere herhangi bir Ethereum uygulamasının Solana kod tabanında çalıştırılmasına izin veriyor. Böylece Neon Solana+Ethereum pazarını birleştirerek hem geliştiriciler hem de kullanıcılar için yeni bir deneyim sunuyor.

Buradaki devrimi iyi anlamak gerekiyor arkadaşlar, konu yalnızca tokenlerin ağdan ağa transferi değil. Ethereum ilk akıllı kontrat platformu ve çok başarılı oldu. Hal böyle olunca ilk DeFi operasyonları, ilk merkeziyetsiz uygulamalar burada gelişti ve daha sayabileceğimiz onlarca ilk var. Bu EVM, örneğin Compound üzerindeki DeFi operasyonlarına erişebilecek ve buradaki geliştirici kodlarını kullanabilecek. Yani geliştiriciler için inşa imkanlarını artırarak katlayacak. Bu tıpkı bir tornavida ile araba tamir etmeye çalışmak yerine gelişmiş bir istasyonla araba tamirine geçmek gibi.

NASIL ÇALIŞIR?

Neon popüler yazılım dili Rust ile geliştirilmiş buna ek olarak BFT adı verilen bir çeşit filtre kullanır. ‘’O ne yav’’ dediğinizi duyar gibiyim. İşte Solana’nın hızı ile Ethereum’un akıllı kontratlarını bir arayan getiren teknoloji bu. Neon’un çalışma prensibi ekranda gördüğünüz iki ağa özgü temel özelliklerin kullanılmasını sağlar. Burada Ethereum tarafında araçlar ve Solidity akıllı kontratları gözümüze çarparken Solana tarafında ise yüksek hız ve düşük gaz ücretleri öne çıkıyor. Kağıt üstünde oldukça heyecan verici gözüken bu özelliklerin pratikte ne durumda olduğunu görmek için yol haritasına geçelim.

YOL HARİTASI

Neon yol haritasının başlarında arkadaşlar. Bununla birlikte en çok dikkatimizi çeken istikrarlı bir büyüme sergilemeleri. Yani uçuk kaçık işler yapalım hemen ses getirelim değil de yere sağlam basalım mantığı hakim. Bu makul karşılanabilir çünkü önceki incelememiz Qredo’da her işi aynı anda yapmanın dezavantajlarını görmüştük. Şuan DevNet aşamasındalar ve NeonScan, Metamask entegrasyonu, Ethereum tabanlı tokenlerin transferi gibi gelişmeler üzerinde çalışıyorlar. NeonScan ile ağda gerçekleşen transferleri görebilirsiniz arkadaşlar şu anda CurveDao, Wrapped BTC ve Wrapped ETH en yüksek hacme sahip.

Bunun yanında takım olarak çok aktifler Pariste metaverse, Berlin’de hackhatlon, Prag’da konferans nerede bir etkinlik Neon takımı orada.

Sahada yer alıp projelerini tanıtmanın yanında çevre edinmek için de oldukça mantıklı bir yol. Neon ayrıca haftalık bültenlerle son gelişmeleri düzenli olarak yayınlıyor ve bu etkinliklerdeki deneyimlerini anlatıyor. Açıklamalar kısmına göz atmanızı tavsiye ediyoruz arkadaşlar son zamanlarda Blokzincir ile ilgili dünyanın 4 bir yanında neler oluyor görmek isteyebilirsiniz…

DANIŞMANLAR VE ORTAKLAR

Neon Labs, Solana Capital; Three Arrows Capital gibi firmalar ve AscenDex, Gateİo gibi borsalardan toplamda 40Milyon dolar fon toplandı. Bu başarının temelinde ‘’projenin anafikri’’ olduğunu düşünüyoruz. Solana ve Ethereum pazarını birleştirmek çılgınca görünüyor ve daha önce başarılı örneği yok. Bunun yanında Sushi, AAVE gibi uygulamalar bu fikre sıcak baktığını paylaşmış. Proje şuan göz alıcı bir hype yakalamasa da EVM alanında çok güçlü rakipleri varken dikkatleri üzerine çekmeyi başarmış. Bu yatırımların ileride artabileceğini tahmin ediyoruz arkadaşlar her şey projenin güncellemeleri başarıyla sürdürmesine bağlı.

JETON EKONOMİSİ

Neon projesinde jeton ekonomisi ile ilgili henüz bir gelişme paylaşılmamış. Daha önce pozitif ve negatif örnekleriyle jeton ekonomisinin önemini defalarca vurguladık. Jeton bir kripto projesinin piyasadaki yüzüdür, temsilcisidir. Neon’un jeton konusundaki güncellemelerini merakla bekliyoruz ayrıca olası ICO&IDO süreçleri ve diğer detaylar için bizi takipte kalın.

SOSYAL MEDYA

Günümüzde başarılı sosyal medya yönetiminin önemini anlatmaya gerek bile yok. Bu sebeple Sosyal Medya başlığı aslında projenin dışarıya yansıyan yüzüyle alakalı ve incelemelerimiz için önemli arkadaşlar. Neon Labs twitter’da 35 Bin; Discord 23 bin takipçiye sahip buna karşın Discord’da yeterince aktif bir topluluk yok. LunaCrush verilerine göre en çok Solana ve Ethereum hesapları ile etkileşim halindeler. Neon’un Medium ve kendi bloglarını çok verimli kullandıklarını söylemekte fayda var. Ne yaptıklarını ne olduklarını gayet iyi anlatıyorlar bize göre bu değerli çünkü her şeyin ilk bakışta karışık geldiği bir sektördesiniz ve rakiplerinizin sayısı fazla. Dolayısıyla hangi özellikleriniz sizi ön plana çıkarıyor iyi anlatmak gerek.

EVM YARIŞI

Neon ilk solukta 100 tane bilinir proje sayabileceğimiz sert rekabete sahip EVM yarışının bir parçası. Listede en başarılı ilk 50 EVM projesini görüyoruz ve çok ileri gitmeden sadece ilk 10’a odaklanalım. Dev bir Binance Smart Chain; çoktan otoritelerin gözdesi olmuş Avalanche; şimdiden benimsenen Arbitrum, Optimism burada yer alıyor. Henüz piyasada yeni sayılabilecek ASTAR; EVMOS bunları takip ediyor. Listede olmayan projeleri de düşündüğümüzde Neon ciddi rakiplerle karşı karşıya. Solana üzerinde çalışması hem topluluk hem performans olarak popülerlik getirse de listede yukarı tırmanmak hatta tutunmak için çok ciddi çalışmalar yapmalı. Böyle bir ortamda NFT’ler; Metaverse gibi blokzincirin diğer enstrümanlarından faydalanabilirdi. Ya da takımıyla öne çıkabilirdi. Bu rekabette Neon’un neler yapacağını dikkatle takip edeceğiz. Jeton ekonomisi, hala öne geçmek için avantaja çevrilebilir bir arena.

ARTILAR

• İncelememizde yazacağımız ilk artı şüphesiz fikir arkadaşlar. Bunu yatırım firmaları da doğruluyor. Solana hala popülerliğini koruyan bir ağ olsa da pazar olarak bir yerde sıkışıp kalmıştı. Ethereum pazarı ve Solana performansını bir araya getirme fikri yalnız bizi değil tüm piyasayı heyecanlandırır. Ayrıca Solana için bir ilki denemesi de vaat ettiği potansiyeli artırıyor.

• Solidity Ethereum’un yazılım dilidir. Dünyada blokzincir yazılımcıları en çok Solidity kullanır ve bunun dinamiklerine hakimdir. Solidity ile Solana üzerine inşa etme fikri, çok daha başarılı ve daha fazla merkeziyetsiz uygulama geliştirilmesinin önünü açar. Bu da tam anlamıyla ekosistemini oluşturamamış Solana için harika fırsat.

• Projenin Testnetleri başarılı geçmiş, Metamask entegrasyonu sağlanmış, yol haritasına uyuluyor bunların hepsi pozitif birer artı ve gelecek umutlarını diri tutuyor.

EKSİLER

• Rekabet bir eksi sayılır mı tartışılır arkadaşlar ancak listeyi ve dişli rakipleri gördünüz. Burası kurtlar sofrası ve her gün bir önceki günden daha fazla çalışmazsanız, yeni bir fikir bulmazsanız o işinizi kaybedersiniz. Dolayısıyla Neon, fikri üzerinden heyecanlandırdığı yatırımcılarına daha fazla elle tutulur şey sunmalı.

• Neon belgelerini incelerken ne bir NFT ne de Metaverse duyduk. Projenin ana fikri bunlar olmayabilir ancak günümüz piyasa gerçeklerinin önemli birer parçası. Özellikle Solana son zamanlarda en yüksek NFT hacmine sahip ikinci ağ. Hal böyle olunca bugüne kadar bu konularda bir çalışma, etkinlik, uyumluluk herhangi bir şey yapılabilirdi. Sadece yol haritasının son evresinde kısaca yer vermek ne kadar yeterli olur göreceğiz.

Takım konusuna detaylıca değindik, projeyi sert eleştirdiğimizi düşünebilirsiniz arkadaşlar ancak böyle düşünmemizin gerekçelerini de anlattık. Neon takımı toplanan 40Milyon dolarlık fonu yeterince doğru kullanacak tecrübede mi tartışmaya açık. Yeni işe alımları merakla takip ediyor olacağız.

KAPANIŞ

Kripto piyasalarında bir Ethereum gerçeği var bu kaçınılmaz. Tüm uygulamalar, paranın büyük bir kısmı bu ağda ve her geçen gün artıyor. Kullanıcılara alternatif sunmak, blokzincirleri ayırmak yerine birleştirmek, pazarı bölmek yerine bir araya getirmek oldukça etkileyici bir yaklaşım. Neo da tam olarak bunu yapıyor. Eğer yol haritasından sapmaz ve jeton ekonomisini de başarılı kurgularlarsa Solana ile Ethereum arasında kullanmaya değer yeni bir yol açılabilir…

İçeriğin tamamına ulaşmak için tıklayınız.

Yazar: Yahya Ekincioğlu