Whether traveling across the road or a journey across the mountains It is the happiness of the heart that makes the journey complete.

For those who travel Sometimes the important thing is not always reaching the destination.

Eating in the wind, looking at the view, whistling to the mood according to the environment

Along the way, it is the essence of the journey.

sometimes you Left the house with one bag, but coming back, with many bags.

But sometimes you might go home empty-handed. But inside, your heart swelled, full of experiences and impressions.

Traveling sometimes requires a huge investment, to reach the destination, but sometimes fate is destined led every step to be strewn with rose petals

Many trips have fixed schedules. and knows what will be seen

Sometimes, travel plans don't turn out as expected. But sometimes traveling off the beaten path brings Fascinating unexpected things and good memories.

Many people like to travel alone to find new friend in the place.

But many people like to laugh with the same group of friends.

Friendships while traveling are always possible.

as well as physical and mental accidents

Sometimes the companions may come from the other side of the world. Or maybe it's a high school roommate. Or maybe it's just someone who has to travel with essential errands and became fun friends that would be very disappointing If you don't say hello

Every journey must always start with the first step. and even though the pace is slow or small.

As long as you have physical and mental strength and know the direction, one day, two days, or several days, you will definitely reach your destination.

every trip is a meaningful travel if you open your eyes,

and open your heart.

If I was lucky Clouded Leopard, Marbled Cat, Large Indian Civet, Porcupine would be seen from the shadowy side way or I could see a playful elephant pulled out a milestone, even if a guar which could make my heart beat harder just only saw it stand still with white leech socks.

I had to walk from the main road to get to sleep site before our friends woke up. Distance to each sleep site would take difference for walking there, someday when our friends admired the far north site I had to spend 1 hour to reach there and needed to depart from camp station at 3:50 am.

I would have a bit of time to rest after getting to the sleep tree in the same time of preparation working stuffs; walkie- talkie radio, GPS, binocular, table sheets and the last necessary item were mosquito spray and tick-protection powder .

But at the end of the day, there were still some that they could penetrate inside and left evidences of biting which made me behaved like our friends with scratches and scratches.

It’s usual for us to hear infant crying and screaming in the early morning which meant that our friends still were in their bed seat in the dim canopy.

As we had seen, the same sex monkeys would make a cluster hugging to get warm in the highest cover of tree which most of them were fig tree nearby the creek, they would sleep in one same tree by choosing the clear side with leafless branch. I thought it helped from predating.

Before starting a new day, there would often be some noise from small fighting and then our friends began moving from sleep site, on the same route branch, respectively. Sometimes the boss still sat sleeping while other members were far away.

The Doom Doom jumping sound of traveling caravan on the canopy would vanished when they reached a fruit tree, but chewing and falling in delicious would come instead. Most of their fruits were sour and bitter, they ate also unripe fruits.

Some days every single individuals mouth were stained with purple color from eating Yang –Own (Polyathia viridis)fruits, some days from neck to nose were in bright yellow after they received some taste of Koh’s flowers.

Many times with one beloved fruit tree, after waking up in the chilly morning, they started Toom Taam rapidly moving toward to the tree that they ‘d marked in their mind last night and stay feeding up there for a few hour.

Clear branches gave convenience for collecting data, but some tree we needed to set our head almost 90° with the tree to see what was going on up there, that would leave some trace with us all day; soar and pain.

Some trees our friends could sit one place and fed until they were full, but some trees they needed to walk intending around for a good spot MANY TIMES, that meant someone who was on the ground watching them needed to change their position too.

A lot of time that they went into a dense cover and stayed in there with silence for a long time, long till I stopped waiting then I could see them again in far place, WHEN DID YOU GO FRIENDS ?

With the same kind of fruit, our friends would travel around the forest, fed some here and fed some there, it liked they intended to kid us to get tired from following them with one question in the head “why didn’t you guy sit in that tree and feed till you are full? ” or because of in different tree it had different taste, this made me think about one animal that usually selected the same kind of food shop.

After filling the belly with breakfast,( exact time of meal seems no exists cause I saw them feeding all day) members of each gang would start grooming; cleaning each other. In general, different sex would not attach with this social behavior except mother and son or in the mating season.

It’ s frequent to see a big adult approached a small juvenile and did cleaning with care but in suddenly he would quitted and let the small one groomed him back with enthusiasm and long lasting much more, some time they would change grooming back and forth, eventually the small one would do it more than a big one.

After cleaning activity, in the morning they would depart to do something else, but in the afternoon a small one who intended to groom could fall asleep with holding hand on, either started body contacting with one it groomed and slept.

When the degree between the sun and the ground was higher, the fully experience adult male would climbed down to feed in low storey then some would put their feet on the soil, after that some playful juveniles and the other monkeys would join to forage on the ground. That’s the time that we really like so much, because it was easy to observe and collect data.

It seemed that all the small monkeys didn’t care about feeding, the whole day would be spent with playing and playing; wrestling- push and pull, chasing along the branch, swing up and down on small twig, jumping from branch to branch and so on. In the meaning of playing it also helped them to get used to using body and to learn in social relationship.

Then at 11 am. The afternoon shift would come to follow the monkeys by talking on radio so they would know where the monkeys were, and the morning shift could call a day. But you needed to stay with the monkeys until hand over.

Assamese macaque is the monkey I have been staying with for more than a decade.

Birds fly back to the warm and safe nest, some fly in the loneliness of solitary, some fly in happiness with couple, some fly in liveliness with friends.

For some big animals who have no permanent home, as they will sleep wherever it is when it is dark. And it seems they need some moment to select the place and to make it ready to lay down even if they will rest the body there for one night. Because it is not only safety area but also comfortable bed that important for the night.

After foraging all day from dawn till dusk, everybody would love to rest the body and the soul.

The same as in the troop of Assamese macaque; the Mountain monkey. The feeding hour is coming to the end when the sun light is disappearing from the forest. The funny time of joyful in playing as well.

For the bedroom of Assamese macaque, is alike many of animal that they have some kind of permanent place to sleep in the night, even it does not look like the nest of Birds or Squirrels.

This monkey will go to sleep on the tree that they have ever slept before. And within their home range there are 20 sleep sites more or less.

Most of the tree they sleep is Fig tree and nearby a creek. And you know what! All the 60 members will go up to bed in the same one tree.

In a day when the troop approaches the sleep site, they will not go up into the tree instantly. But they will slowly try to find something to eat around there or climb up a tree close by to get a couple to do grooming- the body cleaning that is one of most valuable social activity.

But some of them also take some nap alone waiting for something.

Until there is one individual, mostly a big adult male or an old one who begin to climb up into the sleep tree to show and confirm that the day will stop here and it is safe to sleep up there.

And then the small juvenile will start climbing up to join, to give some appreciation to the big brother.

Not for long, the rest will slightly follow and select the place to the night significantly.

They will not get to sleep yet that early but they will make a couple to clean the body after walking around the forest for a whole day. Mostly the couple is in family, I mean mother and kids or sister and sister, but the male- the father will have a small male to be partner.

There will be some small conflict about fighting for a couple or the place to sleep, which is a normal thing for them. Or sometimes the boss –Alpha male just wants to show his power.

Some screaming slowly blow away, just a small angry voice from the tiny infant who is sleepy or the nipple disconnection with its mouth. Then everything is falling down into the silence.

As the same time that the warm golden sun ray fades away. On the other hand the coldness of the night is slowly waking p and moving to cover all the green leaves in the jungle. Then the song from the crickets and grasshoppers begin to flood around.

For a while, all the monkeys in the tree is fall asleep.

Ah…when the monkeys sleep in the night they will sit on branch, not laying down on the back as in the day. And in the winter and rainy season they will sit in a group as a big ball with some small one inside the warm hugging. In summer time they will sit sleeping in a couple or just a small group.

In one morning of winter time, the coldness still covered around the leafless crowd so the monkeys moved down to stay closer together to share the warmness in the middle of the sleeping tree after sitting in the freezing but safe zone on the top the whole night.

When the warm sun comes back to life, it show us the sleeping beauty of Assamese macaque.

Thanks the foto from Kittsak Srithorn, my colleague

ทาน้ำผึ้งลงไปสองสามรอบ อยู่ในครัว ผมก็โพล่งถามเธอไปว่า

“แน่ใจใช่ไหมว่า คลองน้ำตรงหลังบ้านใกล้กับต้นไผ่นั้น ไม่มีจระเข้อยู่?”

เธอสะดุ้งตกใจในทันทีที่ผมถามจบ

เหมือนผมได้ล่วงรู้ความลับอะไรบางอย่างที่ปิดบังไว้

แต่ที่ไหนได้ การณ์เป็นว่า มือของเธอที่สอดไปขยับชิ้นกล้วยในถาด

เผลอไปโดนขอบเตาที่ร้อนๆเข้า

เธอจึงออกอาการเช่นนั้น....ก่อนจะหันหน้ามาตอบผมว่า...

“ไม่แน่ใจเหมือนกัน เพราะไม่ค่อยได้อยู่บ้าน บางทีพ่ออาจจะแอบเอาจระเข้มาเลี้ยงสักตัวสองตัวก็ได้มั้ง

ถามทำไมรึ?”

เธอร่ายคำตอบเป็นเรื่องเป็นราวพร้อมกับกรอกตามองบนเพดาน และส่ายหัวเบาๆ

“เปล่า แค่สงสัยเฉยๆ เพราะเคยอ่านเจอว่า นกกระจาบทองมักจะสร้างรังอยู่ใกล้ๆกับที่ที่จระเข้อาศัยอยู่ ด้วยมันจะรอกินแมลงที่มาเกาะอยู่บนตัวจระเข้ ก็เลยนึกว่า ตรงใต้ต้นไผ่นั้น อาจจะมีจระเข้อยู่ไง!!” ผมอธิบายด้วยรอยยิ้ม

“โห้ แสดงว่ามันมีความสัมพันธ์ของชีวิตแบบสมานชีวิน ในภาวะเกื้อกูลกัน ระหว่างบรรพบุรุษกับลูกหลานเลยสิถ้างั้น”

เธอเดินออกมาจากเตาอบ แล้วมานั่งเก้าอี้ พร้อมจะร่ายยาว

“ยังไงอ่ะครับ” ผมแสดงท่าทีสนใจ

“เอ้า ไม่เคยได้ยินเหรอว่า สัตว์พวกนก มีบรรพบุรุษเป็นสัตว์เลื้อยคลานน่ะ”

เธอทำตาโตแวววาว

“ที่เขาพบเจอซากดึกดำบรรพ์ในประเทศเยอรมนี นั่นเหรอครับ!”

ผมก้มหน้าซ่อนอมยิ้มตอบเธอไป

“ใช่...เอ้า รู้แล้วยังมาทำไก๋ ชิ” เธอทำโตกว่าเก่า

พร้อมกับทำปากสะพานโค้ง

ไม่รู้เป็นไร เวลาเธอพูดถึงเรื่องอะไรก็แล้วแต่ แล้วผมไม่รู้หรือไม่แน่ใจ ผมมักจะไปค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมเสมอ ด้วยว่ากลัวจะคุยกะเธอไม่รู้เรื่อง รึอาจจะไม่ได้มาขิงเธอ ก็ไม่แน่ใจ

มาเล่นบ้านเธอหลายครั้ง และเท่าที่จำได้ ผมมักจะเห็นรังนกที่กำลังสร้างอยู่ตรงต้นไผ่นั้นเสมอ สองสามรังอย่างน้อย

แม้นว่ารูปทรงของรังจะไม่ได้เตะตาสักเท่าไหร่

แต่สีสันของพ่อยอดขมองอิ่มนักสร้างรังนั่นสิครับที่ผมถูกใจ

จนชอบแอบมานั่งมองยืนมอง และได้รู้ว่า มันคือ

นกกระจาบทอง (Asian golden weaver)

ที่สามารถพบเห็นได้แต่แถวภาคกลางของประเทศเท่านั้น

...ถึงว่า ผมไม่เคยเห็นมาก่อน

แต่จริงๆ ผมก็ไม่ได้สนใจดูนกมาก่อนอยู่แล้ว นอกเสียจากว่า นกตัวที่เห็นนั้นจะสีสันสะดุดตาหรือรูปร่างสะดุดใจ หรือเสียงร้องมีเอกลักษณ์ให้จำได้ แล้วเอามาบอกต่อได้

ผมก็เพิ่งรู้ว่า นกกระจาบธรรมดา (Baya weaver) นั้น ตัวผู้ สีผมจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ๋อย ในฤดูผสมพันธุ์ ซึ่งทำให้มองดูคล้ายๆกับนกกระจาบทอง ที่ดูจะร่ำรวยสีสันกว่า เพราะจะอ๋อยมาจนทั่วท้อง

และจุดสังเกตอีกอย่างคือ ความหนาของปาก ที่นกกระจาบทองจะหนากว่า

ซึ่งผมคิดว่า ด้วยขนาดปากที่หนากว่านี่เองที่ทำให้ รังที่นกกระจาบทองสร้าง ถึงไม่ปราณีตสวยงามเหมือนนกกระจาบธรรมดา และอีกอย่าง ในเมื่อมีทองติดตัวอยู่แล้ว ใยต้องจ่ายสินสอดมากด้วย ...ผมว่าน่าจะใช่

รังนกกระจาบทองจะสร้างเมาะๆแมะๆ ไม่อลังการงานสร้างและ อยู่สูงจากผืนน้ำไม่เกิน 1-2 เมตร ไม่เหมือนรังนกกระจาบธรรมดาที่อยู่สูงอยู่บนต้นไม้ มองดูให้ฉงนในความสวยงามและละเอียดละออของการสร้างสาน

แต่ก็นะ มันอาจจะเป็นไปได้ว่า เมื่อไม่ได้ร่ำส่ำมีเงินมีทอง ความสามารถในการสร้างรังรักให้สวยงามย่อมได้เปรียบในการเชื้อเชิญตัวตัวเมียให้มาสนใจ ถึงขนาดนกตัวผู้บางตัว สร้างรังขั้นแรกไว้ หลายๆรัง แล้วเรียกตัวเมียให้มาตรวจสอบดู

ว่ารังไหนที่เธอพอใจ แล้วค่อยสร้างต่อไปด้วยกัน

หลังจากตกลงปลงใจ ร่วมหอลงรัง

แต่ แต่ แต่ … อย่าเพิ่งคิดว่ามันจะจบแบบแฮปปี้เอนดิ้ง เพราะนกกระจาบธรรมดาตัวผู้ เมื่อรับรู้ถึงความสำเร็จในการสืบเชื้อสายแล้ว มันก็จะตีจากแม่นกไปใช้ชีวิตโสด

และเริ่มสร้างรังเพื่อล่อลวงนกสาวโสดตัวใหม่อีกครั้ง และอีกครั้ง...

อาจจะเป็นไปได้ว่า รวงรังนกกระจาบที่เห็นเป็นกลุ่มๆนั้น อาจจะเป็นผลงานการสร้างของนกตัวผู้ที่แสนขยันเพียงตัวเดียว

ไม่เหมือนนกกระจาบทองตัวผู้ ที่แม้นว่ารังจะสร้างไม่สวยแต่ก็รักเดียวใจเดียวและช่วยแม่นกเลี้ยงดูลูกไปด้วยกัน

หากไม่พูดถึงความมีอิสระ การที่เราเลี้ยงลูกนกในกรงหรือเลี้ยงในบ้านนั้น

จะไม่ส่งผลอะไรต่อตัวนกนัก

ไม่เหมือนกับการเลี้ยงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต่างๆไว้ในกรง

หรือในบ้านตลอดเวลา

เพราะ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีสมองส่วนอินซูล่า

สมองส่วนอินซูล่าที่อยู่ตรงฐานกะโหลกใกล้ก้านสมองคือแถวๆต้นคอนั้น

จะทำงานเกี่ยวข้องกับความรู้สึกเบื่อหน่าย

ดังจะเห็นได้จากสัตว์ใหญ่ต่างๆที่ถูกขังกรงในสวนสัตว์หรืออยู่ในพื้นที่แคบจำกัดต่างๆไปเวลานาน จะมีอาการของความเฉื่อยชาบ้าง กระวนกระวายใจบ้าง หรือสับสน

แต่กับสัตว์จำพวกนก กลับไม่มีอาการดังกล่าวให้เห็น

มีการรายงานว่าการเปิดเพลงคลาสสิกให้ช้างในสวนสัตว์ฟัง ทำให้มันลดพฤติกรรมเบื่อหน่ายและกลับมามีชีวิตชีวาได้

หากคุณรู้สึกเบื่อหน่าย ลองเปิดเพลงแนวใหม่ๆฟังสิ หรือการแวะไปสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย นั่งดูทุ่งหญ้ายามตะวันตก ดูนกหนูปูปลา หรือการออกไปเดินเล่นตลาด หรือเดินเรื่อยเปื่อยท่ามกลางธรรมชาติใกล้ตัว ก็นับว่าเป็นทางเลือกที่ดีอย่างนึง ในการบรรเทากายและใจ ในยามเบื่อหน่าย

สำหรับคนเราแล้ว ความเบื่อหน่าย ก็ใช่ว่าจะไม่มีข้อดี เพราะมันอาจทำให้เราเอาใจใส่และคิดถึงคนอื่นมากขึ้น

แต่สำหรับผม แม้นไม่ได้เบื่อหน่าย ผมก็คิดถึงคนอื่นมากอยู่แล้ว

กับคนที่สอนให้ผมแยกแยะความต่างระหว่าง

นกกระจิบ นกกระจอก นกกระจาบ และนกกระจิ๊ด

และทำหน้าเบื่อโลก เมื่อผมถามถึงความเหมือนกันของ

นกกระจอกบ้านและนกกระจอกเทศ

หลังจากที่ท่านไปเดินตลาดในหมู่บ้านใกล้แนวเขต แล้วบังเอิญไปเจอ

เจ้าตัวที่ว่า เข้าให้

มันเหมือนดั่งของขวัญสำหรับผู้ที่ทำงานลาดตระเวนผืนป่าที่เฝ้ารักษาชีวิตสัตว์ป่าน้อยใหญ่ให้อยู่รอดปลอดภัย

ลักษณะมันเหมือน กระสุนพระอินทร์ลูกใหญ่ !

คนที่ทำงานด้านอนุรักษ์อาจจะมองออกว่ามันคือตัวอะไร?

แต่หากถามเพื่อนเราที่อยู่ไกลจากแวดวงออกไปนิดๆ ว่า มีใครรู้จัก ตัวนิ่มไหม? หลายคนคงจะส่ายหัวแกมทำหน้างุนงง เพราะเป็นเรื่องจริงที่ว่า

ผู้คนส่วนใหญ่ในโลก ไม่เคยได้ยินหรือรู้จัก ตัวนิ่ม มาก่อน

แต่เชื่อไหมครับว่า ตัวนิ่ม เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ถูกลักลอบค้ามากที่สุดในโลกเลยทีเดียว

และแน่นนอนว่ามันเป็นการเอาตัวนิ่มออกมาจากป่า มาขายกัน

อย่างผิดกฏหมาย

อ่า... แต่พ่อค้าบางคนอาจจะยืนยันหนักแน่นว่า ตัวนิ่มที่มีนั่น เป็นนิ่มถูกกฏหมายที่มาจากพม่า เพราะเมื่อสามปีก่อน กรมป่าไม้ของที่นั่น ได้อนุญาตให้ทำฟาร์มสัตว์ป่าหลายชนิดได้ ไม่ว่าจะเป็น เสือ ช้าง รวมไปถึงตัวนิ่มด้วย

ด้วยความต้องการเนื้อ ที่คิดฟังเชื่อมาว่า เป็นเมนูอาหารอันโอชะ และเกล็ดที่ได้รับการกล่าวขานว่าเป็นยา ในการรักษาโรคตามตำราแพทย์แผนโบราณของจีน ที่ใช้ช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดี และลดอาการปวดอักเสบ ทำให้ตัวนิ่ม มักจะถูกพบเจอ ระหว่างตรวจค้นรถลักลอบค้าสัตว์ป่าผิดกฏหมาย

แม้นว่าตัวนิ่มจะมีลักษณะและท่าทางเหมือน ตัวกินมด และ อามาดิลโล่ แต่ตัวนิ่มนั้นมีความเกี่ยวข้องกับหมี แมวและหมา มากกว่า

ทั่วโลกเรามีตัวนิ่มอยู่ 8 สายพันธุ์ อาศัยอยู่ในแอฟริกากับเอเชีย อย่างละครึ่ง

โดยเราสามารถแยกแยะตัวนิ่มเอเชียออกจากตัวนิ่มจากกาฬทวีปด้วย

เส้นขนที่อยู่ระหว่างเกล็ดที่โผล่ออกมา

ตัวนิ่มเป็นสัตวฺ์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดเดียวที่มีลำตัวเป็นเกล็ด ซึ่งเอาไว้ใช้ในการป้องกันตัวจากสัตว์นักล่าต่างๆ ซึ่งได้แก่สัตว์กินเนื้อตัวเป้งอย่าง เสือ เสือดาว ไฮยีน่า ที่ต้องพบความยากลำบากในการกัดกินตัวนิ่มที่ม้วนตัวเป็นก้อนกลมแล้ว

แต่ก็มีผู้ล่าอีกหนึ่งตัวที่ไม่มีปัญหากับการจัดการตัวนิ่มที่ม้วนตัวปิดเกล็ดแล้ว แถมยังมีความยินดีปรีดาในเกล็ดของตัวนิ่ม ต่างจากพวกนักล่าจากพงไพร

เพราะผู้ล่าเผ่าพันธุ์นี้นั้น จะกินทั้งเนื้อและเกล็ดของตัวนิ่ม

ตัวนิ่มมีลิ้นที่ยาวมาก ประมาณ 40 ซม คืออาจยาวเท่าขนาดลำตัวของมันเลยทีเดียว และลิ้นมีความเหนียวเหนอะมาก เอาไว้ใช้แปะตัวมดตัวปลวกจากในรังมากิน

แต่ตัวนิ่มไม่มีฟัน เพราะไม่มีความจำเป็นในการเคี้ยวกัดกินอาหารที่แข็งโป๊กอย่างตัวมดหรือตัวปลวก

นอกจากมดปลวกแล้ว ตัวนิ่มยังกินหิน ก้อนเล็กๆด้วย

เหมือนกับที่สัตว์เลื้อยคลานอย่างจระเข้กิน เพื่อช่วยให้ย่อยอาหารดีขึ้น

ด้วยหินบดนั่นเอง!

มีการศึกษาพบว่า ตัวนิ่มหนึ่งตัวจะกินแมลงไปมากกว่า 70 ล้านตัวในปีนึงๆ

นอกจากการม้วนตัวเป็นลูกบอลแล้ว ตัวนิ่มยังมีการหลั่งสารเหม็นๆออกมาเพื่อป้องกันตัวเองด้วย รวมถึงเอาไว้เป็นหมายบอกอาณาเขตด้วย

นิ่มออกลูกเป็นตัว และลูกนิ่มน้อยจะออกไปเผชิญโลกหลังจากคลอดได้ 4 อาทิตย์ โดยมันจะขี่หลังหรือเกาะแกะตามเกล็ดหางแม่ไปไหนมาไหน

ครั้นเวลาแม่นิ่มรับรู้ถึงอันตราย มันจะม้วนเอาลูกน้อยเข้าไปไว้ภายในก้อนลูกบอลเกล็ดแข็งๆ โดยให้ลูกน้อยอยู่ในส่วนเนื้อที่นุ่มภายในของเกราะกำบัง

แม้นว่าจะมีข่าวว่า บางประเทศอนุญาตให้เลี้ยงตัวนิ่มได้ แต่กว่า 70 %ของนิ่มที่เลี้ยงในกรงจะอยู่ได้ไม่เกิน 1 ปี เพราะความอ่อนไหวของการกักขังจะทำให้เกิดความเครียด รวมถึงความพิเศษของนิสัยการกินของมันด้วย อันส่งผลต่อสุขภาพของตัวนิ่ม

มันไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะได้เห็นตัวนิ่มตัวเป็นๆ ที่ยังมีสภาพไปบาดเจ็บบอบช้ำจากการลักลอบขนส่ง แม้นช่างภาพระดับตำนานของทุ่งกะมังก็ตาม

เพราะตัวนิ่มเองเป็นสัตว์ที่ออกหากินกลางคืน กลางวันก็จะนอน ด้วยตัวนิ่มเป็นสัตว์ที่มีอัตราการเผาผลาญต่ำมากๆ จึงทำให้บางวัน มันจะนอนยาวไปถึง 16 ชั่วโมงเลยทีเดียวกว่าจะออกมาหากิน

ตัวนิ่มจะขุดโพรงลึกเข้าไปนอนหรือไม่ก็นอนในต้นไม้

และเวลานอนนั่น ตัวนิ่มจะม้วนตัวนอนเป็นลูกบอล

เพื่อความปลอดภัยระหว่างหลับฝัน

เมื่อไม่นานมานี้ ประชากรตัวนิ่มก็ได้รับข่าวดี

ด้วยรัฐบาลจีนได้ประกาศถอด “เกล็ดนิ่ม” ออกจากรายการส่วนผสมที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ในการแพทย์แผนจีน

ซึ่งก็น่าจะทำให้ความต้องการตัวนิ่มลดลง

หลายคนอาจจะสงสัยว่า ทำไมไทยเราจึงเรียก มันว่า ตัวนิ่ม!

ผมไปถามอากู๋มา ก็ไม่รู้ ไม่รู้ ...

ครั้นผมไปถามอาชัฏ ที่ช่วงนี้ใครๆก็ไปปรึกษาแก

ก็พอได้คำตอบมาเลาๆว่า ที่ไทยเราเรียกอย่างนั่น

มาจากคำเรียกมันว่า “ตาดทอง” ซึ่งแปลว่า ผิวทอง หรือประมาณว่า เนื้อนิ่ม ตัวนิ่ม

แต่เมื่อหาข้อมูลต่อไปอีกก็มืดมิด เหมือนโดยกอดรัดอยู่ท้องตัวนิ่มที่ม้วนกลมๆ

บางอย่างก็ปล่อยให้มันเป็นปริศนาก็ไม่เสียหายย

แต่บางอย่างก็ควรจะหาที่ปรึกษาเพื่อให้ได้คำตอบที่ชัดแจ้งแทงทะลุ

พอชาวนาจากไป ทุ่งนาก็เริ่มเปลี่ยนแปลงอย่างช้าๆ ท้องฟ้าซึ่งตลอดวันเคยเป็นสีครามสดใส ตอนนี้เริ่มเปลี่ยนเป็นสีส้ม ตอซังข้าวสีทองที่หลงเหลือจากการเก็บเกี่ยวได้ทอดเงายาวไปทั่วผืนนา เกิดเป็นรูปแบบแสงและเงาที่เอียงเอนชวนให้หลงใหลและน่าล้มตัวลงนอน

เหมือนเวลาแห่งการผ่อนพักของท้องทุ่งได้เดินทางมาถึงแล้ว

พร้อมกับโมงยามสายันต์ตะวันรอน

ทุ่งนาที่ไม่นานมานี้ เคยคึกคักไปด้วยกิจกรรมหลากหลาย

ตอนนี้กลับมาสงบสงัด

การเก็บเกี่ยวอาจสิ้นสุดลง แต่ความมหัศจรรย์ของผืนนายังคงดำเนินต่อไป ดั่งสถานที่ซึ่งชีวิตและความตาย การเติบโตและการเสื่อมสลาย ความสวยงามและความราบเรียบ ล้วนอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน

จนเมื่อดวงดาวเริ่มทอประกายวิบวับบนม่านฟ้าราตรี ก็ไม่มีความเคลื่อนไหวใดให้พบเห็นอีกต่อไป เสียงที่พอจะได้ยินแว่วๆบ้างคือเสียงจิ้งหรีดร้องและเสียงใบไม้กระทบกันในสายลมอ่อนๆ

บรรยากาศช่างแตกต่างกับอีกฟากของฝั่งเมือง

ที่ยิ่งมืดมิด ยิ่งฟังดูวุ่นวายโกลาหล

กับการเตรียมตัวออกเดินทางย้ายที่หากินของป้านวลและฝูงวัวของแก

หญ้าเขียวชะอุ่มใบนุ่มๆ ชุ่มลิ้นกลิ่นหอมๆได้หมดไปนานแล้ว แต่ที่ฝูงวัวยังคงเดินวนเลาะเล็มหญ้าแห้งๆอยู่ในเขตทุ่งหญ้าของทหารนั้น ก็เพียงเพราะว่า

ป้านวลรอเวลาให้ท้องนาอีกฟากของฝั่งเมืองเกี่ยวข้าวเสร็จสิ้นเรียบร้อยก่อน

จีงจะย้ายเอาฝูงวัวหลายสิบชีวิตไปเลี้ยงในทุ่งนาที่เจ้าของจะปล่อยทิ้งร้างไป จนกว่าจะใกล้ช่วงเริ่มทำนาอีกครั้ง ที่กินใหม่นั้นจะเป็นเวิ้งผืนนากว้างใหญ่หลายเจ้าของที่ป้านวลเอาฝูงวัวไปเลี้ยงเป็นประจำทุกปี หลังเกี่ยวข้าวเรียบร้อยแล้ว และจะเลี้ยงอยู่แถวนั้นเป็นเวลา 6 เดือน ก่อนจะย้ายกลับไปหากินตรงทุ่งเดิมที่จากมา สลับกันไป

การเลี้ยงวัวไล่ทุ่ง เป็นแนวทางการเลี้ยงสัตว์ที่สามัญธรรมดาในหลายๆภูมิภาคของโลก ที่จะย้ายวัวและสัตว์เลี้ยงอื่นๆจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง เพื่อใช้ประโยชน์จากความเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลของการเจริญเติบโตของหญ้าอันเป็นอาหารหลักของวัวหรือสัตว์กินหญ้าอื่นๆ เช่นแพะหรือแกะ

แนวทางนี้ใช้มากันเป็นพันปีแล้วและปัจจุบันก็ยังคงได้รับความนิยมอยู่

เหมือนการเลี้ยงเป็ดไล่ทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปแถบภาคกลางของบ้านเรา แต่เป็ดไม่ได้กินหญ้านะ

หรือจะให้ฟังดูแบบอินเตอร์ๆหน่อย ก็เหมือนที่หมู่บ้านแถวตอนกลางของอิตาลี ที่จะมีเจ้าของแกะ 1300 ตัว ต้อนแกะ ผ่านเส้นทางคดเคี้ยวของป่าเขาเพื่อขึ้นไปยอดเขาที่มีความสูง 2000 เมตร ในเดือนมิถุนายนของทุกปี

หรือเหมือนอย่างการต้อนฝูงวัวผ่าเมือง แล้วลูกชายของตัวละครเอกของเรื่องก็หายไปกับฝูงวัว ในเรื่องสั้น มาร์โค วัลโด้ของอิตาโล คัลวิโน่

การอพยพปีละสองครั้งนี้มีชื่อเรียกว่า ทรานส์ฮิวเมนซ์ (transhumance) ซึ่งหมายความรวมถึงทั้งคนและสัตว์ที่อพยพเคลื่อนย้ายแหล่งเลาะเล็มหญ้าในฤดูร้อนและฤดูหนาว

การย้ายจากพื้นที่เก่าไปยังพื้นที่ใหม่ที่มีหญ้าขึ้น อยู่หากินสักพักใหญ่่ นานเท่าที่หญ้าจะพอให้วัวกิน ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับจำนวนสมาชิกในฝูงด้วยว่าเยอะเท่าไหร่

ส่วนมากมักจะเกิดขึ้นระหว่างพื้นที่สูงกว่ากับพื้นที่ต่ำกว่า และระหว่างละติจูดสูงกว่ากับต่ำกว่า

แนวทางการเลี้ยงสัตว์ที่เน้นประโยชน์เป็นที่ตั้งและขับเคลื่อนด้วยความจำเป็นนี้ ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติขององค์กรยูเนสโก้เรียบร้อย

...เหมือนกับโขน หรือเพลงเรกเก้

ข้อดีของการเลี้ยงวัวหรือสัตว์อื่นแบบนี้คือ แน่นอน ประหยัด

แถมยังได้ วัวที่มีสุขภาพดี เนื่องจากหญ้าสดใหม่นั่น มีสารอาหาร วิตามินเกลือแร่มากกว่าหญ้าแห้งๆเก่าๆ แน่นอน

แถมยังช่วยลดการพังทลายของหน้าดิน บนที่ดินที่ใช้เลี้ยงวัว เพราะหากเลี้ยงบนที่เดิมๆ ตลอดๆ พื้นที่คงย่ำแย่จากการแช่ย่ำ

ส่วนความท้าทายในการเลี้ยงแบบนี้ คือ สัตว์ผู้ล่า ถ้าหากว่ามีพื้นที่ติดกับป่าเหมือนเมืองนอก แต่ในหมู่บ้านแบบในบ้านเรานี้ คงไม่มีผู้ล่า แต่จะมีก็เป็นอุบัติเหตุจากความดื้อซนและตกใจเสียมากกว่า

ช่วงแรกที่ฝูงวัวย้ายมาถึงที่ใหม่ จะยังคงสามารถกินตอซังข้าวในนาข้าวที่เพิ่งเก็บเกี่ยวใหม่ได้ด้วย นอกจากหญ้าอ่อนที่เพิ่งเริ่มโต

นอกจากหญ้าสดตามท้องทุ่งแล้ว ป้านวลยังมีกากถั่วเหลืองและเกลือเป็นอาหารเสริมเพิ่มให้อีกเป็นครั้งคราว เท่าที่โอกาสอำนวย

ป้านวลบ่นให้ฟังว่า ในช่วงที่สินค้าเกษตรต่างๆมีราคาแพงและทุ่งหญ้าสาธารณะลดน้อยลง การเลี้ยงวัวไล่ทุ่งหาของฟรีกินได้ยาก ต้องมีพื้นที่ที่เหมาะสมในการเลี้ยงจริงๆ

ยิ่งใครที่สามารถจัดการหาหญ้าหรืออาหารสัตว์ต้นทุนต่ำหรือของฟรีมาให้วัวกินได้มากเท่าไหร่ กำไรในการเลี้ยงก็จะมากขึ้นเท่านั้น อย่างกากถั่วเลืองที่แกได้มา ก็ไปขอกับร้านขายเต้าหู้ในตลาดมา ซึ่งต้องแย่งกันกับเจ้าของวัวรายอื่นด้วย

การย้ายวัวมาเลี้ยงที่ใหม่นี้ ป้านวลก็ต้องย้ายที่อยู่มาด้วย โดยมาปลูกเป็นกระต้อบเล็กๆ ใกล้กับคอกวัว เพื่อดูแลฝูงวัว ไม่เหมือนที่เก่าที่ได้ต้อนฝูงวัวกลับไปนอนบ้าน

เป็นเวลานานกว่าที่ป้านวลจะขายวัวได้เงิน ไม่เหมือนกับรายได้จากการเก็บกวาดคอกวัวยามเช้า ที่จะได้ค่ากับข้าวและค่าของใช้อื่นๆด้วย

เพราะใครๆก็มาถามซื้อ ปุ๋ยคอก ที่ต้องจองคิวกัน แถมยังต้องจ่ายค่าถุงเพิ่มอีก2 บาทด้วย

แต่เอาจริงๆ ปุ๋ยคอกวัวเนื้อที่เลี้ยงไล่ทุ่งนี้ เหมือนว่าในปุ๋ยจะมีของแถมเป็นพวกวัชพืชอยู่มาก ไม่เหมือนกับปุ๋ยคอกวัวนม ที่กินหญ้าปลูกที่ตัดมาให้ หรือไม่ก็ฟางแห้ง และอาหารถุง

ป้านวลบอกว่าแกต้องจำวัวให้ได้ทุกตัว เพราะบางทีก็มีวัวฝูงอื่นมาเลี้ยงใกล้กัน หากสับสนหรือไม่รู้วัวตัวเอง จะแย่เอา

ผมถามว่าไอ้วัวตัวนั้นทำไมใส่กระดึงอยู่ตัวเดียว

แกก็ตอบว่า มันเป็นผู้นำ แต่ไม่ใช่ผู้นำฝูง แต่เป็นผู้นำทางด้านความดื้อ กลัวมันเดินสงสัยไปไกลจะหามันไม่เจอ จะลำบาก เพราะวัวไม่ใช่ของป้านวลทั้งหมด เป็นของญาติๆด้วยที่เค้าฝากเลี้ยง

ส่วนค่าจ้างนั้น จะเป็นวัวน้อยที่คลอดออกมาในแต่ละปี โดยจะสลับกันเป็นเจ้าของกับเจ้าของวัว

เย็นวันนั้น ผมเก็บภาพแก๊งค์ลูกวัวตัวน้อย ที่มักอยู่เล่นกันเป็นกลุ่ม อยู่พักใหญ่ โดยมีแม่วัวแอบมองห่างๆ

เมื่อวัวทุกตัวเข้าคอกหมดแล้ว และแสงตะวันก็ลาลับช่องเขา ไม่มีรูปเงาให้เก็บภาพอีก ผมก็ลาป้านวลและฝูงวัว

แต่ผมกลับเห็นว่ามีวัวรุ่นอีกหนึ่งตัวที่ยังเดินกระย่องกระแย่งอยู่นอกคอก

มันคือไอ้ดื้อนั่นเอง ผมเห็นกระดึงที่คอมัน...