การประเมินมูลค่าธนาคารไร้ศูนย์กลาง (DeFi protocol valuation)

ธุรกิจของธนาคารคือการเอาเงินจากผู้ฝากไปลงทุนต่อ เช่น ปล่อยกู้ ลงทุน และบริการทางการเงิน โดยรายรับคือผลประกอบการจากการลงทุนและบริการ รายจ่ายคือดอกเบี้ยเงินฝากและค่าดำเนินการ กำไรคือรายรับ ลบรายจ่าย กำไรแบ่งเก็บไว้ลงทุนต่อและปันผลให้ผู้ถือหุ้นในสัดส่วนที่ขึ้นอยู่กับที่ตกลงกัน ควบคุมการดำเนินการโดยกรรมการบริหาร ผู้ถือหุ้นอาจมีสิทธิ์ออกเสียงในการตัดสินใจได้ถ้าถือหุ้นมากพอ เราเกี่ยวข้องกับธนาคารได้ 2 ทาง คือ ผู้ใช้บริการ เช่น ฝาก กู้ หรือใช้บริการทางการเงิน และ ผู้ลงทุนผ่านการซื้อหุ้นของธนาคาร

ในโลกการเงินไร้ศูนย์กลาง ธนาคารไร้ศูนย์กลาง (DeFi protocol) ก็ทำธุรกิจคล้ายธนาคาร ธนาคารไร้ศูนย์กลางเหล่านี้มีรายรับจากการประกอบกิจการเป็นผลต่างของดอกเบี้ยเงินกู้กับเงินฝาก และการให้บริการทางการเงินซึ่งส่วนใหญ่เป็นค่าธรรมเนียมการแลกเหรียญ การให้ยืมเพื่อ trade future หรือ option ส่วนค่าดำเนินการของธนาคารไร้ศูนย์เหล่านี้คือค่าการทำงานของ team develop ในการเขียน smart contract และการดูแลระบบ ซึ่งไม่ถึง 1% ของค่าดำเนินการของธนาคารแบบปกติ ควบคุมการดำเนินกิจการผ่านระบบ DAO (Decentralized Autonomous Organization) คือ ให้คนที่ถือเหรียญ (Token) ของ platform เสนอมาว่าจะจัดการกับรายได้อย่างไร แล้วให้ทุกคน vote มติออกมาอย่างไรก็ดำเนินการไปตามนั้น ตรวจสอบคะแนนและผลการ vote ได้อย่างโปร่งใส เราเกี่ยวข้องกับ DeFi protocol ได้ 2 ทางเช่นกัน คือเป็นผู้ใช้บริการ เช่น วางคู่เงิน เอาเงินไปฝาก ใช้บริการแลกเหรียญ และเป็นผู้ลงทุน ผ่านการซื้อ เหรียญ ของ DeFi protocol นั้น

ธนาคารไร้ศูนย์เหล่านี้ไม่ได้มีเงินทุนเริ่มต้นมาก เงินลงทุนเกือบทั้งหมดเป็นเงินของรายย่อย เช่น Uniswap ธนาคารแลกเหรียญที่ใหญ่ที่สุด ให้คนเอาคู่เหรียญมาฝาก เพื่อรับค่าธรรมเนียมในการแลกเหรียญ โดย platform ให้ค่าธรรมเนียมทั้งหมดแก่ผู้ฝากไม่ได้หักเข้า platform เลยเพื่อสร้างชื่อและชักจูงให้คนมาฝาก ดั้งนั้นถึงแม้ว่า platform จะได้ค่าธรรมเนียมจากการให้บริการแลกเหรียญวันละกว่า 3 ล้าน USD แต่ platform ไม่มีรายรับเลย คล้ายกับธุรกิจเช่น Grab ที่ทำการตลาดให้คนมาใช้งานก่อนยอมขาดทุนช่วงแรกแล้วค่อยหาวิธีทำเงินทีหลัง Uniswap ก็เช่นกันหลังจากสถาปนาเป็นร้านแลกเหรียญเบอร์ 1 แล้วก็กำลังจะเสนอว่าให้หัก 10% ของรายได้จากค่าธรรมเนียมเข้า platform เพื่อปันผลไปสู่ผู้ถือเหรียญ ซึ่งส่วนใหญ่ผ่านการซื้อเหรียญแล้วเอาไปเผาทำให้ปริมาณเหรียญลดลง ทำให้ราคาต่อเหรียญเพิ่มขึ้น

ดังนั้นถ้าเราจะลงทุนในธนาคารไร้ศูนย์กลาง เราสามารถประเมินมูลค่าของเหรียญซึ่งทำหน้าที่คล้ายหุ้นได้ ด้วยหลักคล้ายๆกับการประเมินมูลค่าหุ้นธนาคารปกติ โดยดูว่า DeFi protocol นั้นให้บริการอะไรบ้าง มีรายได้เท่าไหร่ แล้วรายได้นั้นเข้าสู่ platform เท่าไหร่ และมีกลไกในการปันผลไปให้ผู้ถือเหรียญอย่างไร ซึ่งข้อมูลเหล่านี้สามารถตรวจสอบได้จาก smart contract ของ platform แล้วเราสามารถเอามาเปรียบเทียบก่อนซื้อ หรือแม้แต่เอามาเปรียบเทียบกับธนาคารปกติก็ยังได้