Cover photo

کلید مقیاس پذیری اتریوم: پروژه های zkEVM

‫آشکارسازی پتانسیل واقعی اتریوم با 6 پروژه ZkEVM برای مقیاس پذیری و حفظ حریم خصوصی.

‫مقیاس پذیری لایه 2 یکی از مهم ترین مسائل در صنعت بلاک چین است و پروژه ها تلاش میکنند تا راه حل های قوی را قبل از بولران بعدی کریپتو توسعه دهند! در اوایل سال 20222022 شبکه اصلی اتریوم بخاطر حجم بالای تراکنش هایی که در صف تایید بودند ناامیدی زیادی برای خریداران NFT و معامله‌گران Defi بوجود آورد. یکی از راه حل های نوآورانه و پرطرفدار برای حل این مشکل zkEVMs است!

post image

‫zkEVM چیست؟

‫zkEVM (ماشین مجازی اتریوم با دانش صفر) گونه ای از ماشین مجازی اتریوم (EVM) است که امکان ایجاد و اجرای قراردادهای هوشمند را در محیطی با دانش صفر فراهم می کند.

‫یک zkEVM امکان اجرای قراردادهای هوشمند را به گونه ای فراهم می کند که حریم خصوصی شرایط قرارداد و داده های مربوط به قرارداد حفظ شود. این از طریق اثبات های دانش صفر به دست می آید، که اثبات های کریپتوگرافیک هستند که به یک طرف اجازه می دهند بدون افشای هیچ گونه اطلاعات اضافی در مورد ادعا، صحت یک گزاره را به طرف دیگر ثابت کنند.

‫zkEVM های مختلفی وجود دارد و تشخیص آنها ضروری است. در حالی که هر یک از این انواع تلاش می کنند تا بهترین zkEVM را بسازند، همه آنها سعی می کنند به طور متفاوتی به این هدف دست یابند.

‫1- نوع 1 (کاملا معادل اتریوم) — این zkEVM ها هیچ بخشی از سیستم اتریوم را تغییر نمی دهند و تلاش می کنند تا کاملاً معادل آن باشند. برای مثال می توان به Taiko و PSE اشاره کرد.

‫2- نوع 2 (کاملا معادل ماشین مجازی اتریوم) — این zkEVM ها دقیقاً شبیه اتریوم هستند اما از نظر روش هایی مانند ساختار داده و درخت های وضعیت متفاوت هستند. به عنوان مثال می توان به Scroll و Polygon Hermez اشاره کرد.

‫3- نوع 2.5 (معادل ماشین مجازی اتریوم، به جز هزینه های گس) — این zkEVM ها به طور قابل توجهی هزینه های گاز را برای انجام عملیات های خاص در EVM افزایش می دهند به این دلیل که اثبات zk بسیار دشوار است. اینها ممکن است برخی از ابزارهای توسعه‌ را تغییر کنند، بنابراین توسعه‌دهندگان باید هنگام دیپلوی dApps در اینجا مراقب باشند.

‫4- نوع 3 (تقریبا معادل ماشین مجازی اتریوم) — این zkEVM ها تقریباً معادل EVM هستند، اما باید چند چیز را قربانی کنند و ویژگی هایی را که پیاده سازی آنها در یک سیستم zkEVM دشوار است حذف کنند. تعداد بسیار کمی از پروژه ها می خواهند نوع 3 باشند و تا زمانی که به نوع 2.5 یا نوع 2 تبدیل شوند باید آنها را به عنوان یک حالت انتقالی در نظر گرفت.

‫5- نوع 4 (معادل زبان سطح بالا) — این zkEVM ها در سطح زبان (Solidity، Vyper) سازگار هستند. آنها قراردادهای هوشمند نوشته شده به این زبان ها را می گیرند و امکان کامپایل شدن به زبان دیگری را که برای ساختن سیستم zkEVM استفاده می شود، می کنند. در حال حاضر، zkSync یکی از این پیاده‌سازی‌های zkEVM است.

‫در وبلاک Vitalik می توانید توضیحات فنی دقیق تر و مزایا و معایب هر نوع zkEVM را در اینجا پیدا کنید.

‫zk-rollup چیست؟

‫zk-rollup نوعی راه حل مقیاس پذیری لایه 2 برای شبکه های بلاک چین است. زی‌کی رول‌آپ اجازه می دهد تا تراکنش ها آف-چین پردازش شوند و سپس به یک تراکنش آنچین تبدیل شوند تا بدین شک بار روی بلاک چین اصلی کاهش یابد و توان عملیاتی شبکه افزایش یابد.

‫در zk-rollup، تراکنش‌ها توسط مجموعه‌ای از ولیدیتورها ا پردازش می‌شوند که مسئول اطمینان از صحت تراکنش‌ها هستند. این اولیدیتورها یک اثبات دانش صفر ایجاد می‌کنند، که اثبات کریپتوگرافیک درستی یک گزاره بدون افشای اطلاعات اضافی در مورد ادعا است. سپس اثبات دانش صفر به تراکنش آنچین اضافه می‌شود و به آن امکان می‌دهد که تراکنش بدون نیاز به پردازش در بلاک چین اصلی تأیید شود.

‫zkEVM ها در مقابل zk-rollup ها

‫یکی از تفاوت های کلیدی بین zk-rollup ها و zkEVM ها این است که zk-rollup بر مقیاس پذیری متمرکز است، در حالی که zkEVM بر حریم خصوصی متمرکز است. zk-rollup به شما امکان می دهد تا تعداد زیادی از تراکنش ها خارج از زنجیره پردازش شوند و در عین حال امنیت و یکپارچگی زنجیره اصلی اتریوم حفظ شود. از سوی دیگر، zkEVM امکان اجرای قراردادهای هوشمند را به شیوه ای فراهم میکند که حفظ حریم خصوصی و امکان ایجاد تراکنش های خصوصی و محرمانه در پلتفرم اتریوم بوجود بیاید.

‫هر دو zk-rollup و zkEVM نوآوری های چشمگیری هستند که می توانند به بهبود مقیاس پذیری و حفظ حریم خصوصی اتریوم کمک کنند. هر دو این پتانسیل را دارند که قابلیت های پلتفرم اتریوم را به میزان قابل توجهی افزایش دهند و آن را برای طیف گسترده ای از برنامه ها مفیدتر کنند.

‫با درک اصول zkEVMs و zk-rollups، اجازه دهید نگاهی دقیق‌تر به پروژه‌های مختلف پیاده‌سازی zkEVM بیاندازیم.

‫zkSync

‫zkSync یک راه حل مقیاس پذیری لایه 2 برای اتریوم است که هدف آن افزایش مقیاس پذیری و سرعت شبکه اتریوم است. این مهم مبتنی بر اثبات های دانش صفر است، که اجازه می‌دهد تراکنش‌ها بدون افشای داده‌های اساسی تأیید شوند. این به zkSync اجازه می دهد تا تراکنش های خارج از زنجیره را پردازش کند، به این معنی که آنها در خود بلاک چین اتریوم ثبت نمی شوند. در عوض، آنها بر روی یک ساختار داده جدا از زنجیره به نام “درخت مرکل” ثبت می شوند.

‫یکی از ویژگی‌های کلیدی zkSync استفاده از انتقال‌های Optimistic است که به کاربران اجازه می‌دهد تراکنش‌ها را بدون منتظر ماندن برای تایید آن‌ها در بلاک چین اتریوم ارسال و دریافت کنند. این به طور قابل توجهی زمان تراکنش را کاهش می دهد و امکان انجام تراکنش بسیار بالاتر را فراهم می کند.

‫zkSync علاوه بر استفاده از اثبات‌های دانش صفر و انتقال‌های Optimistic، از چندین فناوری دیگر نیز برای افزایش مقیاس‌پذیری و امنیت استفاده می‌کند. اینها شامل تجمیع امضا(signature aggregation)، که امکان فشرده سازی امضاهای متعدد را در یک امضای واحد فراهم می کند، و همچنین پشتیبانی چند زنجیره ای، که به zkSync کمک می کند تا با سایر شبکه های بلاک چین نیز تعامل داشته باشد.

‫به طور کلی، zkSync قصد دارد یک پلت فرم مقیاس پذیر و امن برای برنامه های غیرمتمرکز (dApps) و سایر پروژه های مبتنی بر اتریوم ارائه دهد. با انجام تراکنش‌های سریع‌تر و کارآمدتر، هدف آن آسان‌تر کردن ساخت و استقرار dApps برای توسعه‌دهندگان و تعامل کاربران با آنها است.

‫یکی از چالش های اصلی zkSync نیاز به برقراری تعادل مقیاس پذیری و امنیت است. در حالی که استفاده از اثبات‌های دانش صفر و سایر فناوری‌ها امکان انجام تراکنش‌های سریع‌تر و کارآمدتر را فراهم می‌کند، همچنین پیچیدگی و آسیب‌پذیری‌های بالقوه بیشتری را با خود دارد. به این ترتیب، zkSync دائماً در حال تلاش برای بهبود و اصلاح فناوری خود است تا اطمینان حاصل کند که تا حد امکان ایمن و قوی است.

‫علی‌رغم این چالش‌ها، zkSync از زمان راه‌اندازی خود در سال 2020 پیشرفت چشمگیری داشته است و در حال حاضر طرفداران زیادی در بین توسعه‌دهندگان و کاربران به دست آورده است. رویکرد منحصر به فرد آن برای مقیاس‌پذیری اتریوم توجه و سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی را به خود جلب کرده است و این پتانسیل را دارد که نقش مهمی در توسعه آینده اکوسیستم اتریوم ایفا کند.

‫نسخه zkSync ERA نسخه نهایی این پروژه است که در روزهای گذشته از آن رونمایی شد.

‫Starkware StarkNet

‫Starkware پروژه ای است که پروتکلی به نام StarkNet را توسعه داده است. StarkNet یک راه حل مقیاس پذیری لایه 2 است که هدف آن افزایش کارایی و مقیاس پذیری بلاک چین ها، به ویژه آنهایی است که از قراردادهای هوشمند استفاده می کنند.

‫یکی از ویژگی های کلیدی StarkNet استفاده آن از STARK ها است که سیستم های اثبات دانش صفر هستند و به کاربران اجازه می دهند صحت محاسبات را بدون افشای داده های اساسی اثبات کنند. این امر به حفظ حریم خصوصی و امنیت بیشتر در شبکه و توانایی انجام محاسبات پیچیده بدون نیاز به شخص ثالث قابل اعتماد منجر میشود.

‫یکی از اهداف اصلی StarkNet برقراری امکان ایجاد برنامه های مالی غیرمتمرکز (DeFi) در مقیاس انبوه است. برنامه‌های DeFi اغلب بر قراردادهای هوشمند و سایر محاسبات پیچیده تکیه می‌کنند که می‌تواند زنجیره بلاک اصلی را تحت فشار قرار دهد و مقیاس‌پذیری آن را محدود کند. با استفاده از StarkNet، توسعه دهندگان DeFi می توانند برنامه های کاربردی کارآمدتر و مقیاس پذیرتری ایجاد کنند که می توانند حجم بیشتری از تراکنش ها را انجام دهند.

‫استارک نت علاوه بر تمرکز خود روی دیفای، در برنامه های مختلف دیگر از جمله مدیریت زنجیره تأمین ، سیستم های رای گیری و حتی تحقیقات پزشکی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. تطبیق پذیری و مقیاس پذیری پروتکل آن را به یک انتخاب جذاب برای طیف گسترده ای از موارد استفاده تبدیل می کند.

‫پروژه Warp Nethermind در حال ساخت یک کامپایلر از Solidity به Starkware’s Cairo است که StarkNet را به یک سیستم واقعی نوع 4 تبدیل می کند.

‫Polygon zkEVM

‫پالیگان اخیراً فناوری جدیدی به نامPolygon zkEVMرا معرفی کرده است. این فناوری برای بهبود مقیاس پذیری و حریم خصوصی شبکه بلاکچین اتریوم طراحی شده است.

‫Polygon zkEVM قصد دارد با استفاده از اثبات دانش صفر ، به مسئله مقیاس پذیری شبکه بلاکچین اتریوم بپردازد تا معاملات سریعتر و ارزان تر در شبکه اتریوم امکان پذیر باشد. در زمینه Polygon zkEVM ، می توان از اثبات دانش صفر برای تأیید صحت معاملات بدون افشای جزئیات خاص اشاره کرد. این امر امکان پردازش سریعتر معاملات و کاهش هزینه ها را فراهم می کند ، زیرا نیازی نیست کل شبکه هر معامله را تایید کند.

‫علاوه بر بهبود مقیاس پذیری ، Polygon zkEVM همچنین باعث افزایش حریم خصوصی شبکه اتریوم می شود. Polygon zkEVM با استفاده از اثبات دانش صفر ، معاملات محرمانه ای را فراهم می کند که جزئیات خاص یک معامله را از همه طرف ها به جز فرستنده و گیرنده پنهان می کند. این می تواند برای برنامه های مختلف مفید باشد ، مانند این که به افراد اجازه می دهد معاملات مالی انجام دهند بدون اینکه هویت خود را نشان دهند یا به شرکت ها اجازه دهند بدون افشای اطلاعات مالی حساس ، تجارت کنند. همانطور که قبلاً در انواع مختلف ZKEVM ها ذکر شد ، سازگاری Polygon zkEVM در سطح بایت است و نه در سطح زبان است.

‫Polygon zkEVM یک پیشرفت امیدوار کننده برای شبکه اتریوم و جامعه بزرگ blockchain است. با بهبود مقیاس پذیری و حریم خصوصی ، این پتانسیل را دارد که شبکه اتریوم را برای طیف گسترده ای از DAPP ها و موارد استفاده جذاب تر کند. جالب است بدانید که چگونه این فناوری اتخاذ شده است و چگونه می تواند بر توسعه آینده شبکه اتریوم و سایر سیستم عامل های blockchain تأثیر بگذارد.

‫پروژه Polygon zkEVM هم در چند روز اخیر به شبکه اصلی آلفا ارتقا یافته است و درحال حاضر فقط میتوان از طریق بریج رسمی و شبکه اصلی اتریوم به آن ETH واریز کرد. برخی گفته ها حاکی از آن است که احتمال ریست شدن شبکه وجود دارد، پس برای مشارکت در این مرحله از پروژه حتما مدیریت ریسک را درنظر بگیرید.

‫Scroll

‫اسکرول یک پروتکل غیر متمرکز است که هدف آن ایجاد مقیاس پذیری و افزایش امنیت در شبکه اتریوم است. یکی از ویژگی های مهم اسکرول استفاده از ZK-Rollups است ، نوعی راه حل مقیاس بندی Layer 2 که در حالی که امنیت بلاکچین اصلی را حفظ می کند ، معاملات سریعتر و ارزان تر را امکان پذیر می کند.

‫اسکرول به طور خاص بر ایجاد ZK-Rollup سازگار با EVM متمرکز است ، به این معنی که می تواند از همان زبانهای برنامه نویسی و قراردادهای هوشمندی که اتریوم پشتیبانی کند بهره ببرد. این مهم موضوع است زیرا به توسعه دهندگان این امکان را می دهد تا بدون ایجاد تغییر در کد خود ، برنامه های موجود خود را به راحتی به شبکه اسکرول منتقل کنند.

‫به طور کلی ، اسکرول یک پروژه امیدوار کننده است که تلاش میکند تا مزایای ZK-Rollup ها را به اکوسیستم اتریوم وارد کند. با ایجاد یک راه حل سازگار با EVM ، اسکرول می تواند به توسعه دهندگان روش ساده ای برای مقیاس بندی برنامه های کاربردی خود و استفاده از افزایش امنیت و کارآیی ZK-Rollup ارائه دهد. با تقاضا برای شبکه اتریوم و افزایش تقاضا برای راه حل های مقیاس پذیری ، پروژه هایی مانند اسکرول نقش مهمی در تکامل صنعت بلاکچین ایفا می کنند.

‫ اسکرول بعد از طی کردن تست نت PreAlpha، در چند هفته گذشته از تست نت آلفای خود رونمایی کرد.

Infura zkEVM

‫کانسنسیس و اینفیورا ، دو نام برجسته در اکوسیستم اتریوم، روی نسخه جدیدی از ماشین مجازی اتریوم(EVM) به نام ZKEVM کار می کنند. هدف این پروژه بهبود مقیاس پذیری اتریوم است، که همواره یک چالش مهم برای این پلتفرم بوده است.

‫در حالی که این شرکت جزئیات زیادی در مورد این پروژه ، رویکرد اجرای آنها و موارد دیگر منتشر نکرده است ، این یکی از جالب ترین پروژه ها برای توسعه دهندگان است. Consensys برخی از زیرساخت های اصلی را که زیربنای اکوسیستم اتریوم است ، ساخته است و جای تعجب نخواهد داشت که این اجرای ZKEVM به یکی از محبوب ترین ها در کامیونیتی تبدیل شود.

‫تست نت zkEVM پروژه Infura در حال حاضر برای کسانی در دسترس است که در اوایل ماه ژانویه از درخواست خود را برای قرارگرفتن در لیست انتظار آن ثبت کردند. طبق گفته تیم Infura استفاده از تست نت بزودی برای عموم باز خواهد شد.

‫ Taiko

‫Taiko خود را به عنوان “نوع 1 ZKEVM-کاملاً غیر متمرکز ، ZK-Rollup معادل اتریوم” در وب سایت خود معرفی میکند. آنها ادعا می کنند که یک ZKEVM نوع 1 یکی از مهمترین تمایز دهنده ها در مقایسه با سایر پروژه های موجود در این لیست است. آنها تقریباً هیچ تغییری در معماری اتریوم ایجاد نمی کنند ، که شامل عملکرد هش ، درختان وضعیت شبکه یا هزینه های گس نیز می شود. با انجام این کار، آنها می‌توانند پیاده سازی های اجرایی کلاینت را با کمترین تغییرات ممکن دوباره استفاده کنند. یکی از اصلی ترین مزایای استفاده از یک ZKEVM نوع 1 مانند Taiko سهولت مهاجرت بدون تغییر بسیاری در کد شماست. به عنوان مثال ، می توانید در Ethereum L1 مستقر شوید و سپس به Taiko مهاجرت کنید. از طرف دیگر ، ابتدا می توانید در Taiko مستقر شوید و سپس به هر زنجیره ای سازگار با EVM دیگر مهاجرت کنید.

‫دانیل وانگ بنیانگذار Taiko است ، که پیش از این بنیانگذار Loopring بود تا اینکه در سال 2021 از این مقام کناره گیری کرد. این اتفاق درست قبل از معامله Loopring با GameStop رخ داد. در حالی که برخی گمانه زنی ها در ;کامیونیتی درباره چرایی این اتفاق وجود داشت، هرگز دلخوری بین این دو پیش نیامد.

‫تایکو در روزهای گذشته از آلفا تست نت شماره 2 خود رونمایی کرد. برای مشارکت در این تست نت میتوانید از راهنمای رسمی آن به اینجا مراجعه کنید.