یکم میخوام در مورد متاورس بنویسم. کلمه ای که بیشتر ما اون رو بعد از تغییر نام شرکت فیسبوک به متا شنیدیم. یکم در مورد سابقه و پیشینه ای که از متاورس میدونم و شنیدم بگم. یکم در مورد انواع متاورس ها بسته به کاربردشون توضیح بدم و بگم که به شخصه چه انتظار هایی از متاورس در سال های آتی(مثلا 2025) دارم. هر چی قراره بگم خرد خرد اطلاعاتی هست که تا الان به گوشم خورده و بدلیل کاهلی و کم حوصلگی وریفای نکردم و ممکنه بعضی جاها اطلاعاتی که دارم ناقص، تاریخ گذشته یا حتی اشتباه باشه. خلاصه به بزرگی خودتون ببخشید :)ـ

متاورس از ترکیب دو کلمه متا به معنای فرا و یونیورس به معنی جهان تشکیل شده و اشاره داره به دنیایی فرای جهان واقعی و کنونی. ظاهرا اولین کسی که از لفظ متاورس استفاده کرد و به نوعی مبدع این کلمه بود، نویسنده آمریکایی به اسم نیل استفن هست. ایشون در رمانشون که در سال 1994 چاپ شد برای اولین بار از این لفظ استفاده کردن.

با توجه به ترجمه خود کلمه متاورس میشه اون رو به هر دنیا و محیطی که به نوعی محدودیت های دنیای واقعی رو حذف می کنه و امکانات و توانایی هایی فراتر از وضعیت فعلیمون به ما عطا می کنه اطلاق کرد.

تقریبا توی اکتبر یا نوامبر سال پیش بود که شرکت فیسبوک اسم خودش رو به متا تغییر داد. فیسبوک اعلام کرد که میخواد دنیایی رو بسازه که در اون افراد بتونن با گجت ها و ابزار هایی خاص در دنیای مجازی ساخته شده توسط فیسبوک توانایی ها و مهارت هایی داشته باشن که به نوعی اونا رو سرگرم کنه و محدودیت ها رو از جلوی پاشون برداره

همین رویکرد و برنامه ای که فیسبوک به دنیا نشون داد رایج ترین تصویر از متاورس رو در ذهن اکثریت ایجاد کرد یعنی دنیایی رنگارنگ و سایبرپانکی :) که کلید ورود به اون عینک های واقعیت مجازی و… هست اما متاورس تنها به این جنبه محدود نمیشه به طور کلی دنیای مجازی به هدف سرگرمی، چیلینگ و سیمولیشن یکی از کاربرد هایی هست که ما میتونیم برای متاورس متصور بشیم

در واقع متاورس همونطور که گفتیم مفهوم خیلی جدیدی نیست. همین الان با استفاده از واتس آپ، تلگرام و سایر شبکه های اجتماعی منی که اینجا توی ایران نشستم میتونم با کسی که اونور دنیا توی آمریکا هست به صورت ریل-تایم صحبت کنم و ارتباط برقرار کنم در دنیایی (همون پلتفرم های سوشال مدیا) که واسطه این ارتباط شده. پس متاورس میتونه شبکه های اجتماعی باشه و ما همین الان هم گهگداری در متاورس حضور داریم و این محیط های جدیدی که فیسبوک و باقی شرکت ها قصد ساختشون رو دارن مفهوم و موضوع جدیدی نیست و تنها دارن روند و نوآوری های جدیدی در راستای این ارتباطات فراهم می کنن

اگر بخوایم انواع متاورس رو بگیم میشه به دنیا های تعاملی جدید و دنیا های شبیه سازی شده (بسته به کاربردشون که گیم ها، مباحث نظامی، موارد آموزشی و…) اشاره کنیم

چیزی که جدیده و باعث شده حتی شرکتی مثل فیسبوک اسمش رو بخاطرش عوض کنه (جدای مسائل مارکتینگ و برندینگ) تکنولوژی هست که پروژه هایی قبل از فیسبوک شروع به استفاده از اون کردن تا متاورس خودشون رو بسازن. این تکنولوژی استفاده از رمزنگاری هست که به نوعی سومین انقلاب بزرگ در دنیای اینترنت رو ایجاد کرده که تحت عنوان وب 3 شناخته میشه

در مورد رمزنگاری تاریخچه اش برمیگرده به بعد زمان جنگ سرد و کریپتوپانک های دنیای واقعی و… که حقیقتا صحبت در موردشون خارج از این بحثه و حوصله وقت جدایی می طلبه. به طور ساده با استفاده از ابزار های رمزنگاری میشه چیزایی (توکن) ایجاد کرد که قابلیت دستکاری و تغییر توسط هیچ نهادی رو نداشته باشن و ماهیت و فعالیتشون شفاف و در دسترس همه عموم باشه بدون قابلیت سانسور شدن توسط نهاد های دیگر. پس شد ما تونستیم چیزایی رو بسازیم که در اختیار خودمون هست قابل دیدن توسط همه هست و هیچ کسی نمیتونه ماهیت و فعالیت هاش رو سانسور کنه

در مورد وب هم به طور ساده اینترنت و شبکه جهانی که ما داریم دو نسل رو تا الان گذرونده نسل اول وب زمانی بود که یه سری افراد و کاربر های خاص تنها میتونستن مطالبی رو منتشر کنند و بقیه افراد فقط میتونستن اون رو بخونن. نسل دو اومد و دسترسی و توانایی رو گسترش داد به نوعی که افراد دیگه هم میتونن هم بخونن هم بنویسن و پلتفرم هایی بر بستر همین وب شکل گرفت که در اون امکان برقراری ارتباط فراهم شد و نهایت پلتفرم هایی مثل توییتر پا به عرصه وجود گذاشتن. مهم ترین مشکلی که وب 2 اومد حل کرد توانایی نوشتن و برقراری جریان ارتباط دو طرفه بود. الان به نظرتون بزرگترین کمبود ما چیه تو این وب2؟

بزرگ ترین مشکل فعلی عدم توانایی تملک و دارایی محتوایی هست که متعلق به ماست. این عدم تملک منجر به سرکوب آزادی بیان و استفاده نکردن از ارزشی هست که ما در دنیای مجازی ایجاد می کنیم. برای مثال ویدئویی که شما به عنوان تولید کننده محتوا در یوتیوب تولید می کنید کاملا در اختیار یوتیوب هست و طبق قوانین و تمایلات خودش با محتوای شما برخورد می کنه که در اکثر اوقات (مثلا بنا بر عقاید سیاسی جهت دار) میتونه اون رو حذف کنه یا درآمد شما از بازدید های ویدئو خودتون رو به شکلی که خودش دوست داره به شما پرداخت کنه در واقع یوتیوب که به واسطه محتوای تولید شده توسط شما بازدید میگیره و پول در میاره بخش خیلی کوچکی از پول رو به شما میده و هر وقت اراده کنه شما و محتوایی که تولید کردید رو حذف می کنه. مثال دیگه سانسور حرف ها و اشخاص توسط این پلتفرم های سنترالایزد یا متمرکز هست مثل کاری که توییتر با ترامپ انجام داد

خیلی موارد دیگه هست که میشه بهش اشاره کرد ولی به همین نتیجه کلی که در وب 3 شما صاحب و مالک حقیقی محتوا و ذی نفع اصلی ارزشی که تولید می کنید هستید بسنده می کنم حالا چطور؟ بذاریمش برای یه وقت دیگه

الان میشه به سوال اصلیمون که چه چیز جدیدی این دنیا ها اضافه می کنن پاسخ داد. پاسخش هم حق مالکیتی هست که بدست میاریم. حق مالیکیتی که به واسطه تکنولوژی متفاوت در دنیا های ایجاد شده قدیمی امکان وجودش نیست و فقط بخاطر تکنولوژی بلاکچین و وب3 میشه اون رو بدست آورد. الان احتمالا متوجه شدید علتی که من این مطلب رو در این وبسایت عجیب و غریب نوشتم این هست که یه یوزکیس واقعی از وب3 به شما نشون بدم. مطلبی که من اینجا نوشتم به صورت یک توکن خاص که ازش یک عدد وجود داره در دسترس من هست و هیچ پلتفرمی نمیتونه وجود این رو حذف و یا سانسور کنه. تمام سودی که از مطالعه و کالکت (مفهومش باشه برای بعد) این مطلب (البته در مقیاس های چند هزارتایی) ایجاد میشه در اختیار خودم هست

نزدیک ترین پیشرفتی که ما میتونیم در سال های پیش رو از متاورس ببینیم ایجاد شبکه های مجازی غیر متمرکز (دسنترالایزد) هست که همین الان هم چند مورد از اون ها دارن ساخته میشن و زمانی که به بلوغ برسن با امکانات غیر قابل قیاسی (ناشی از حق مالکیتی که به ما میدن) که ارائه میدن پلتفرم های سنتی مثل توییتر رو حذف می کنن مگر این که توییتر هم خودش رو با این تغییرات وفق بده که بعید میدونم

صنعت بازی که دنیا و متاورس های مخصوص به خودشون رو دارن با فراگیر شدن واقعیت مجازی و واقعیت افزوده (ای آر) با استفاده از امکاناتی که بلاکچین و وب3 ارائه میده مثل مالکیت آیتم های درون بازی توسط خود کاربر و قابلیت خرید و فروش بدون واسطه اون ها کم کم جهت خودش رو به این سمت تغییر میده

صنعت موسیقی از پلتفرم های سنتی مثل اسپاتیفای به سمت پلتفرم های بومی وب3 که امکان کسب درآمد از موسیقی رو به هر دوی خواننده (میزان بیشتر نسبت به اسپاتیفای) و شنونده (حق رویالتی یا هواداری) اعطا میکنن، شیفت پیدا می کنه بازم مگر این که اسپاتیفای هم در از سود هنگفت فعلیش چشم پوشی کنه و به این سمت بره که بازم فکر می کنم بعیده :)ـ

به نظرم اینا صنایعی هستن که زودتر از بقیه تحت اثر این تکنولوژی ها پیشرفت می کنن و دنیایی مثل دنیای ترسیم شده در فیلم ردی پلیر وان رو بعیده به این زودی ها ببینیم

سعی کردم به ساده ترین شکلی که میتونستم توضیح بدم برای همین خیلی مباحث مربوط بهش رو یا باز نکردم یا ناقص توضیح دادم که طبیعتا باعث گیج شدن مخاطب میشه بر اون نارسایی قلم افتضاحم رو هم اضافه کنید. سعی کردم یه سری کلید واژه رو توی متن بذارم که اگه دوست داشتید بیشتر بخونید با گوگل کردن تا حدی اطلاعاتی بدست بیارید اگرم سوالی بود یا جایی رو متوجه نشدید تو گروه یا پی وی بپرسید تا بیشتر توضیح بدم. اگر تا این جا رسیدی و خوندی ازت تشکر می کنم و ببخشید سرتو دردآوردم :)ـ

یکم میخوام در مورد متاورس بنویسم. کلمه ای که بیشتر ما اون رو بعد از تغییر نام شرکت فیسبوک به متا شنیدیم. یکم در مورد سابقه و پیشینه ای که از متاورس میدونم و شنیدم بگم. یکم در مورد انواع متاورس ها بسته به کاربردشون توضیح بدم و بگم که به شخصه چه انتظار هایی از متاورس در سال های آتی(مثلا 2025) دارم. هر چی قراره بگم خرد خرد اطلاعاتی هست که تا الان به گوشم خورده و بدلیل کاهلی و کم حوصلگی وریفای نکردم و ممکنه بعضی جاها اطلاعاتی که دارم ناقص، تاریخ گذشته یا حتی اشتباه باشه. خلاصه به بزرگی خودتون ببخشید :)ـ

متاورس از ترکیب دو کلمه متا به معنای فرا و یونیورس به معنی جهان تشکیل شده و اشاره داره به دنیایی فرای جهان واقعی و کنونی. ظاهرا اولین کسی که از لفظ متاورس استفاده کرد و به نوعی مبدع این کلمه بود، نویسنده آمریکایی به اسم نیل استفن هست. ایشون در رمانشون که در سال 1994 چاپ شد برای اولین بار از این لفظ استفاده کردن.

با توجه به ترجمه خود کلمه متاورس میشه اون رو به هر دنیا و محیطی که به نوعی محدودیت های دنیای واقعی رو حذف می کنه و امکانات و توانایی هایی فراتر از وضعیت فعلیمون به ما عطا می کنه اطلاق کرد.

تقریبا توی اکتبر یا نوامبر سال پیش بود که شرکت فیسبوک اسم خودش رو به متا تغییر داد. فیسبوک اعلام کرد که میخواد دنیایی رو بسازه که در اون افراد بتونن با گجت ها و ابزار هایی خاص در دنیای مجازی ساخته شده توسط فیسبوک توانایی ها و مهارت هایی داشته باشن که به نوعی اونا رو سرگرم کنه و محدودیت ها رو از جلوی پاشون برداره

همین رویکرد و برنامه ای که فیسبوک به دنیا نشون داد رایج ترین تصویر از متاورس رو در ذهن اکثریت ایجاد کرد یعنی دنیایی رنگارنگ و سایبرپانکی :) که کلید ورود به اون عینک های واقعیت مجازی و… هست اما متاورس تنها به این جنبه محدود نمیشه به طور کلی دنیای مجازی به هدف سرگرمی، چیلینگ و سیمولیشن یکی از کاربرد هایی هست که ما میتونیم برای متاورس متصور بشیم

در واقع متاورس همونطور که گفتیم مفهوم خیلی جدیدی نیست. همین الان با استفاده از واتس آپ، تلگرام و سایر شبکه های اجتماعی منی که اینجا توی ایران نشستم میتونم با کسی که اونور دنیا توی آمریکا هست به صورت ریل-تایم صحبت کنم و ارتباط برقرار کنم در دنیایی (همون پلتفرم های سوشال مدیا) که واسطه این ارتباط شده. پس متاورس میتونه شبکه های اجتماعی باشه و ما همین الان هم گهگداری در متاورس حضور داریم و این محیط های جدیدی که فیسبوک و باقی شرکت ها قصد ساختشون رو دارن مفهوم و موضوع جدیدی نیست و تنها دارن روند و نوآوری های جدیدی در راستای این ارتباطات فراهم می کنن

اگر بخوایم انواع متاورس رو بگیم میشه به دنیا های تعاملی جدید و دنیا های شبیه سازی شده (بسته به کاربردشون که گیم ها، مباحث نظامی، موارد آموزشی و…) اشاره کنیم

چیزی که جدیده و باعث شده حتی شرکتی مثل فیسبوک اسمش رو بخاطرش عوض کنه (جدای مسائل مارکتینگ و برندینگ) تکنولوژی هست که پروژه هایی قبل از فیسبوک شروع به استفاده از اون کردن تا متاورس خودشون رو بسازن. این تکنولوژی استفاده از رمزنگاری هست که به نوعی سومین انقلاب بزرگ در دنیای اینترنت رو ایجاد کرده که تحت عنوان وب 3 شناخته میشه

در مورد رمزنگاری تاریخچه اش برمیگرده به بعد زمان جنگ سرد و کریپتوپانک های دنیای واقعی و… که حقیقتا صحبت در موردشون خارج از این بحثه و حوصله وقت جدایی می طلبه. به طور ساده با استفاده از ابزار های رمزنگاری میشه چیزایی (توکن) ایجاد کرد که قابلیت دستکاری و تغییر توسط هیچ نهادی رو نداشته باشن و ماهیت و فعالیتشون شفاف و در دسترس همه عموم باشه بدون قابلیت سانسور شدن توسط نهاد های دیگر. پس شد ما تونستیم چیزایی رو بسازیم که در اختیار خودمون هست قابل دیدن توسط همه هست و هیچ کسی نمیتونه ماهیت و فعالیت هاش رو سانسور کنه

در مورد وب هم به طور ساده اینترنت و شبکه جهانی که ما داریم دو نسل رو تا الان گذرونده نسل اول وب زمانی بود که یه سری افراد و کاربر های خاص تنها میتونستن مطالبی رو منتشر کنند و بقیه افراد فقط میتونستن اون رو بخونن. نسل دو اومد و دسترسی و توانایی رو گسترش داد به نوعی که افراد دیگه هم میتونن هم بخونن هم بنویسن و پلتفرم هایی بر بستر همین وب شکل گرفت که در اون امکان برقراری ارتباط فراهم شد و نهایت پلتفرم هایی مثل توییتر پا به عرصه وجود گذاشتن. مهم ترین مشکلی که وب 2 اومد حل کرد توانایی نوشتن و برقراری جریان ارتباط دو طرفه بود. الان به نظرتون بزرگترین کمبود ما چیه تو این وب2؟

بزرگ ترین مشکل فعلی عدم توانایی تملک و دارایی محتوایی هست که متعلق به ماست. این عدم تملک منجر به سرکوب آزادی بیان و استفاده نکردن از ارزشی هست که ما در دنیای مجازی ایجاد می کنیم. برای مثال ویدئویی که شما به عنوان تولید کننده محتوا در یوتیوب تولید می کنید کاملا در اختیار یوتیوب هست و طبق قوانین و تمایلات خودش با محتوای شما برخورد می کنه که در اکثر اوقات (مثلا بنا بر عقاید سیاسی جهت دار) میتونه اون رو حذف کنه یا درآمد شما از بازدید های ویدئو خودتون رو به شکلی که خودش دوست داره به شما پرداخت کنه در واقع یوتیوب که به واسطه محتوای تولید شده توسط شما بازدید میگیره و پول در میاره بخش خیلی کوچکی از پول رو به شما میده و هر وقت اراده کنه شما و محتوایی که تولید کردید رو حذف می کنه. مثال دیگه سانسور حرف ها و اشخاص توسط این پلتفرم های سنترالایزد یا متمرکز هست مثل کاری که توییتر با ترامپ انجام داد

خیلی موارد دیگه هست که میشه بهش اشاره کرد ولی به همین نتیجه کلی که در وب 3 شما صاحب و مالک حقیقی محتوا و ذی نفع اصلی ارزشی که تولید می کنید هستید بسنده می کنم حالا چطور؟ بذاریمش برای یه وقت دیگه

الان میشه به سوال اصلیمون که چه چیز جدیدی این دنیا ها اضافه می کنن پاسخ داد. پاسخش هم حق مالکیتی هست که بدست میاریم. حق مالیکیتی که به واسطه تکنولوژی متفاوت در دنیا های ایجاد شده قدیمی امکان وجودش نیست و فقط بخاطر تکنولوژی بلاکچین و وب3 میشه اون رو بدست آورد. الان احتمالا متوجه شدید علتی که من این مطلب رو در این وبسایت عجیب و غریب نوشتم این هست که یه یوزکیس واقعی از وب3 به شما نشون بدم. مطلبی که من اینجا نوشتم به صورت یک توکن خاص که ازش یک عدد وجود داره در دسترس من هست و هیچ پلتفرمی نمیتونه وجود این رو حذف و یا سانسور کنه. تمام سودی که از مطالعه و کالکت (مفهومش باشه برای بعد) این مطلب (البته در مقیاس های چند هزارتایی) ایجاد میشه در اختیار خودم هست

نزدیک ترین پیشرفتی که ما میتونیم در سال های پیش رو از متاورس ببینیم ایجاد شبکه های مجازی غیر متمرکز (دسنترالایزد) هست که همین الان هم چند مورد از اون ها دارن ساخته میشن و زمانی که به بلوغ برسن با امکانات غیر قابل قیاسی (ناشی از حق مالکیتی که به ما میدن) که ارائه میدن پلتفرم های سنتی مثل توییتر رو حذف می کنن مگر این که توییتر هم خودش رو با این تغییرات وفق بده که بعید میدونم

صنعت بازی که دنیا و متاورس های مخصوص به خودشون رو دارن با فراگیر شدن واقعیت مجازی و واقعیت افزوده (ای آر) با استفاده از امکاناتی که بلاکچین و وب3 ارائه میده مثل مالکیت آیتم های درون بازی توسط خود کاربر و قابلیت خرید و فروش بدون واسطه اون ها کم کم جهت خودش رو به این سمت تغییر میده

صنعت موسیقی از پلتفرم های سنتی مثل اسپاتیفای به سمت پلتفرم های بومی وب3 که امکان کسب درآمد از موسیقی رو به هر دوی خواننده (میزان بیشتر نسبت به اسپاتیفای) و شنونده (حق رویالتی یا هواداری) اعطا میکنن، شیفت پیدا می کنه بازم مگر این که اسپاتیفای هم در از سود هنگفت فعلیش چشم پوشی کنه و به این سمت بره که بازم فکر می کنم بعیده :)ـ

به نظرم اینا صنایعی هستن که زودتر از بقیه تحت اثر این تکنولوژی ها پیشرفت می کنن و دنیایی مثل دنیای ترسیم شده در فیلم ردی پلیر وان رو بعیده به این زودی ها ببینیم

سعی کردم به ساده ترین شکلی که میتونستم توضیح بدم برای همین خیلی مباحث مربوط بهش رو یا باز نکردم یا ناقص توضیح دادم که طبیعتا باعث گیج شدن مخاطب میشه بر اون نارسایی قلم افتضاحم رو هم اضافه کنید. سعی کردم یه سری کلید واژه رو توی متن بذارم که اگه دوست داشتید بیشتر بخونید با گوگل کردن تا حدی اطلاعاتی بدست بیارید اگرم سوالی بود یا جایی رو متوجه نشدید تو گروه یا پی وی بپرسید تا بیشتر توضیح بدم. اگر تا این جا رسیدی و خوندی ازت تشکر می کنم و ببخشید سرتو دردآوردم :)ـ