(Ocak 2022’de Substack’ta yayınlandı)

2021'nin sonlarına doğru durgunlaşan marketin FED'in faiz arttırımı ve daraltma haberleri sonucunda bir süre ayı piyasası yaşayacağı görüşü genele yayılmış durumda. Santa rallisi ise çoktan unutuldu. Bu dönemin özellikle "growth stock" olarak adlandırılan, büyümeden beslenen ve yüksek risk barındıran teknoloji hisseleri ile kripto paralar için zorlu geçeceği bir gerçek. Düşüş trendinin ne kadar süreceği ise büyük bir soru işareti. Düşüşün derinliği konusunda farklı tahminler kripto çevresinde sık sık dile getiriliyor. Buna ek olarak 3–6 ay boğa/ayı teorisi de oldukça popüler. 2022 yılıdan Bitcoin $30k ile $60k arasında vakit geçirme eğilimde duruyor.

Uzun bir süredir dino coinler ve işlevsiz paralar yavaş bir şekilde erirken, yeni chainler market değerlerini ve kullanıcı sayılarını arttırmaya devam etti. Layer 1 chainler marketi hayatta tutarken bu durum marketin olgunlaştığına dair bir gösterge olarak kabul edilebilir. Geçtiğimiz Ekim ayından itibaren dino coinlerin %90'a kadar değer kaybederek kendi içinde ayı dönemini yaşadığını görüyoruz. 2017 traderlarının sevdiği pek çok coin sektördeki değişime uyumlu olmadığı ya da bu sürece katılmak istemediği için değerini kaybetti. Yükselen yıldızlar Layer 1 coinler ve ekosistemleri; Solana, Avax, Luna, Atom, Secret, Juno, Matic, Fantom, Harmony ve Near bu yükseliş kervanına katılarak değerlerini korumaya devam etti. Layer 1 blockchainleri DeFi kullanıcılarını kendilerine çekerken, kullanıcılar dahil oldukları bu ekosistemlerin market değerlerini yükseltmeye devam etti. Değişen trend rotasyonuna dahil olmayan yatırımcıların fırsat maliyeti oldukça yüksek oldu.

Kripto marketine giriş yapmamış kişiler tarafından bazen balon bazende kolay para kazanma aracı olarak görülen Bitcoin büyük yükseliş ve düşüşleriyle neredeyse herkes tarafından biliniyor. Bitcoin biraz yaşlansa bile kripto ekosistemi oldukça genç ve içerisinde yetenekli geliştiriciler, fırsatlar, bilgili içerik üreticiler ve dikkat edilmesi gereken scam projeler barındırıyor. Kripto, 2000 yılındaki "tech bubble"ına sık sık benzetilirken geleneksel finans çevrelerinde en riskli varlıklar arasında, kripto ekosisteminde ise en güvenli yatırım aracı olarak görülüyor. Mart 2020'den beri en büyük düşüşünü yaşayan Bitcoin FED'in faiz arttımına yaklaşırken aşırı satım bölgesinde olmasına rağmen alıcı bulmakta zor günler yaşıyor. Faiz arttırımlarıyla birlikte bu düşüş derinleşebilir ancak elinde uzun dönemli Bitcoin tutmak isteyen yatırımcılarına güzel bir giriş noktası sunacak. Bitcoin için olası bir $20k belkide uzun bir süre bir daha gelmeyecek bir alım fırsatı olabilir. Saylor'ı bir süre terste bırakabiliriz.

Layer 1 chainlerine yatırım yapmamın temel sebebi Bitcoin'in "store of value" olarak kabul edildiği bir ekosistemde merkeziyetsiz smart contract'ların geleceğine yatırım yapmak. Ethereum'dan daha yüksek risk ödülüne sahip olan Layer 1'ler, daha hızlı, ucuz işlem ücretine sahip ve yaptıkları kurumsal çalışmalarla güven veriyor. Solana, Luna ve Avax'ın arkasında güçlü yatırımcılar, ekosistemi zenginleştiren geliştirici ordusu ve başarılı yönetim kadroları var. Bunları göz önünde bulundurarak, yatırım yapılan kripto varlıkların Ethereum'dan daha iyi performans vermesini beklemek gerekir. Layer 1'in market fiyatı arttırdığında ekosistem içerisinde yer alan projelerin değeri daha fazla artma eğilimi gösteriyor. Risk-ödül oranını yükseltmek isteyenler için bu ekosistemler içerisinde yer alan varlıklara yatırım yapmak bir nevi spot kaldıraç kullanmak gibi düşünülebilir.

NFT

NFT'ler geçtiğimiz yılı oldukça iyi geçirdi ve son zamanlarda en çok konuşulan kripto varlıklar haline geldi. Crypto Punks, Bored Apes, EtherRocks, APA gibi yabancı projelerin yükselişine Türkiye'den Fırat, Ninja Squad, Polar Bears ve Cem Yılmaz NFT'leri katıldı. Twitter'ın nft desteği vereceğini açıklamasıyla diğer büyük şirketlerde bu kervana katıldı. Netflix ve Instagram nft haberlerini duyurdu. Punk, BAYC, MAYC gibi projeler bir nevi "nft fashion" olarak kabul ediliyor. Bu nftlere sahip olan kişilerin kripto ekosisteminde belirli bir statüde, sermayede ve crypto bilgisinde olduğu varsayılıyor (Bazı BAYC'cılar hariç). NFT'lerin sanatçılar için önemi esasında profil fotoğrafı tradingden çok daha önemli. Fotoğraf, resim ve müzik alanında ilerlemeler ve sanatçılara sunduğu fırsatlar sektörün olgunlaşmasıyla birlikte artmaya başlayacaktır. Onchain üzerinde NFT kullanılarak emlak işlemleri vb. işlemlerin gerçekleştirilmesi için biraz daha zaman gerekiyor. Ancak metaverse üzerinde bu işlemlerin pratiği halihazırda yapılıyor. NFT'lerin satışı genel olarak Ethereum ( Opensea ), Solana ( Magic Eden, Solanart ) ve Avalanche ( Kalao ) üzerinden gerçekleştiriliyor. Hızlı davranan ve şanslı olan mintçiler iyi kazanıyor ancak fomo ile hareket etmemek gerekir. Birbirinin kopyası olan projeler genellikle belirli bir adet nftyi kendileri satın alarak fiyatı yükseltiyor. Ponzinin iyisi kötüsü var.

NFT ve Defi

NFT dünyasının olgunlaşmasıyla DeFi alanında gelişmeler göreceğiz. DeFi alanında Punk, Bored Ape, EtherRocks vb. varlıkların kilitlenerek kredi veren lending platformları yakın zamanda ortaya çıkacak.

Metaverse

Birkaç gün önce Black Mirror'ı tekrar izlemeye başladık. 3. bölüm "Fifteen Million Merits"in üzerinden 10 sene geçtiğini ve ekibin metaverse geleceğini tahmin ettiklerini ürkütücü bir şaşkınlıkla farkettim, belki de bu trendi yaratanlar arasında yer alıyorlar… Metaverse bir süredir kripto çevrelerinde biliniyordu. Ancak gündeme bomba gibi düşmesi Fortune 500 şirketlerinin kendilerini metaverse alanlarında konumlandırmaya çalışmaları ve Facebook'un ismini Meta olarak değiştirmesiyle yaşandı. Bu trende farklı sektörden önemli yeni oyuncular dahil oldu.

Nike'ın Roblox üzerinde Nikeland'ı kurması; Sandbox, Decentraland ve OVR üzerinden arazi satışları; Visa'nın Punk, Adidas'ın Bored Ape NFT'lerini satın alması gibi öne çıkan gelişmeleri gözlemledikçe NFT, metaverse ve p2e konseptlerinin ekosistemin içerisinde kendilerine kalıcı bir yer edineceklerini düşünüyorum. Metaverse/p2e projelerinin marketin genelinden ayrışarak farklı zamanlarda kendi trendlerini takip ettiklerini görmeye devam edebiliriz.

Play to Earn

Axie neredeyse hiçbir oyun projesinin başaramadığını gerçekleştirerek milyonlarca oyuncunun içerisinde bulunduğu bir ekosistem yarattı. Filipinler'in GSMH'na yaptığı katkısının yanı sıra play-to-earn projeleri için ilham kaynağı oldu. 1 dolardan 165 dolara kadar değer kazanan pokemonların gerçekten çok tutkulu holderları vardı. Axie için zor olan kısım ise uzun dönemde ekosistemin ekonomik istikrarını sürdürülebilir kılmak ve ekosisteme yeni oyuncuları dahil etmek için cazip fırsatlar sunmak olacaktır. Ek olarak Axie'nin yeni rakipleri var.

Play to earn içerisinde yer alan projeler esasında bize uzak değil. 20 senedir p2e olan Knight Online sayesinde nft alış-satışı bildiğimiz konular. Star Atlas poster ve gemileri, Aurory'de pfp, Jewel heroları, Crabada yengeçleri vb. markette bilinen p2e nftleri. Gerçekten keyif alarak oynanan ve bundan para kazanabileceğiniz bir oyun henüz yok. League of Legends ya da Fortnite gibi büyük kitleleri kendine çekebilecek bir oyunun bu sene içerisinde çıkabileceğini düşünüyorum. Şu an için ekstra vakit isteyen defi farmı gibi bir durum söz konusu.

Metaverse, NFT ve Modern Marketing

Kripto paralar konusunda regülasyonlar nedeniyle biraz çekingen davranan finansal çevreler bu pazara girmek için uzun süre bekledi. Nft ve metaverse bulunmaz bir fırsat olarak karşılarına çıktı ve bu alana soluksuz bir şekilde giriş yaptılar. Visa'nın Punk alması, Stephen Curry'nin FTX ile anlaşması gibi gelişmeler 2021 başlarında yaşansa heralde Bitcoin'i $150k'ya taşırdı. Bütün bu yaşananlar henüz Bitcoin fiyatına yansımasa bile kripto evreni için bir rüyanın gerçek olması olarak kabul edilebilir. Geleneksel finans, oyun şirketleri, spor kulupleri derken Cüneyit Özdemir'e kadar uzanan Metaverse/NFT trendi teknoloji meraklıları ve genç kitlelere ulaşmak önemli bir araç olacak kullanılacak ve sosyal medya yönetimin bir parçası olacak gibi duruyor.

Tahminler

• NFT, Web3 ve metaverse genç kitlelere ulaşmak için pazarlama aracı olarak

• kullanılmaya devam edecek.

• Oynaması sıkıcı olmayan en azından bir tane p2e oyunu çıkacak ve Twitch'te kabul

• görecek.

• Kripto cüzdanların mobil versiyonları yaygınlaşacak.

• SoLunAvax Ethereum market değerini geçecek.

• Market durgunlaştığında NFT projelerine yönelim artacak.

• Eth/Btc düşüş trendini sürdürmeye devam etse bile güçlü kalacak, belirli destek seviyelerini koruyacak.

• Bitcoin spot ETF onayı alacak ve bankalara stable coin bulundurma izinleri verilecek.

• DAO tokenlerinin önemi artacak.

Boğanın lideri olan Solana için yukarılarda daha yüksek değerler olduğunu düşünüyorum. Düzeltmenin derinliğine göre $50-$70 dolar arasında talep olabilir. Teknik olarak zaman zaman sıkıntılar yaşasa da bunların üstesinden gelecektir. Yıl boyunca sürecek uzun bir konsolidasyon dönemi bekliyorum. Phantom cüzdanının mobil versiyonu yayınlandı ve bu sayede kullanıcı sayısını arttıracaktır. Aynı zamanda mobil cüzdan metaverse ve p2e projeleri için oldukça önemli bir gelişme olacaktır. FTX'in sponsorlukları dünya çapında yankı uyandırdı; Miami Heat, Golden States, Tom Brady, Steph Curry, MLB, e-sporda TSM gibi sponsorluklar sayesinde FTX ve Solana'yı çok büyük bir çevre tanıyor ve güveniyor. Yakın zamanda M. Jordan, NFT platformu Metaplex'e yatırım yaptığını açıkladı.

NFT: Degenerate Ape Academy

Star Atlas

Star Atlas, Unreal Engine ile geliştirilen metaverse/p2e projesi. Projenin çıkış tarihi biraz uzak ancak sosyal medyada yatırımcıları oldukça aktif bilgi paylaşıyor ve ekip Discord üzerinden sık sık projenin gelişmeleriyle ilgili toplantılar düzenliyor. Atlas tokeni oyun içi harcamalar, Polis ise oyun içinde kararların alınması için kullanılacak. Oyunda klan sistemi mevcut ve klanların söz sahibi olması için Polis önemli olacak. Polis sahiplerine bir takım vergilerin kazanç olarak dağıtılacağı roadmapte yer alıyor. Star Atlas dahil olmak üzere bütün oyun projelerinin önünde zorlu engeller var;

· Oyun zamanında çıkmalı

· Oyun teknik açıdan başarılı olmalı

· Oyuncular oyunu sevmeli

Aurory

Aurory, tokenlerinin ve nĕlerinin satışlarını tamamladı. NFTlerin oyun içerisinde kullanabileceksiniz. Kendi web siteleri üzerinde iki farklı staking var; $AURY tokeni 33% APR ile kilitsiz ya da 75% APR ile kilitleyerek stake edebilirsiniz. Yeni çıkan Defiland, Nyan Heroes ve Genopets radarımda olan diğer Solana projelerinden.

Atom

Cosmos ekosistemi biraz kafa karıştırıcı. Atom, Cosmos HUB'ın yerel tokeni. Cosmos Hub üzerinde, Cosmos SDK ile kurulan chainler yer alıyor. Stake edilen Atom'lar hem hub için hemde içerisinde yer alan chainlere (IBC aracılığıyla bağlı) güvenlik sağlıyor. IBC (Inter Blockchain Communication) chainlerin birbiri arasında iletişim kurmasına izin veriyor. Modüler merkeziyetsiz bir yapısı bulunuyor. Ek olarak validatörler stakelerinden de fee kazançları sağlıyor. Öne çıkan dexl Osmosis. Cosmos ekosistemi airdop konusunda oldukça cömert bir sene geçirdi ve yeni projeler Atom, Osmos, Secret, Juno ve Luna stakerlerına airdrop hediye etmeye devam ediyor.

Wallet: Xdefi, TerraStation, Keplr

Strange Clan

Cosmos'un ilk metaverse/p2e projesi. Unreal Engine ile geliştirilen projenin kendi nft marketi olacak ve oyun içinde silah, eşya gibi itemlerin alışverişi yapılabilecek.

NFT market: Stargaze

Merkeziyetsiz stable coin $UST + smart contract + multi-chain

Luna'yı önemli kılan özelliklerinden biri merkeziyetsiz stable coini Terra USD (UST). UST'ye olan talebi dengelemek ($1'da tutmak) için Luna yakan bir mekanizması var. Terra Luna, DeFi ekosistemini IBC üzerinden Cosmos zincirine entegre ediyor. Luna, Anchor üzerinden UST'ye %19.55 APR sunuyor. Wormhole Bridge, Solana ve Luna arasında köprü oluşturuluyor.

Dex: Öne çıkan dex Astroport, alternatif; Terraswap, LoopSwap.

Liquidity market: Mars Protocol, Orion Money.

Privacy tokenleri arasında programlanabilir gizlilik alanına odaklanan #SCRT geçtiğimiz yılın en iyi performans gösteren projeler arasında yer aldı. Tarantino NFT koleksiyonu ile de bilinirliği artan proje Shade Protocol ile DeFi alanında Stash Network ile NFT marketplace ile kullanıcılara çeşitli hizmetler sunacak. DeFi alanında bir eksiklik olan gizlilik, özellikle büyük fonların yatırımları için çeşitli sıkıntılar ortaya çıkarıyordu. Bu alanda yenilikler yapan Secret ekosisteminde öne çıkan dexler Secret Finance ( SEFI ) ve SiennaSwap ( SIENNA ).

NFT: Anons ( AnonsNFT )

Ucuz işlem ücretleri, hızı ve teknik açıdan istikrarı (son yaşanan düşüşlerde stres testinden başarıyla geçti) Avalanche'ı en başarılı Layer 1'ler arasına taşıdı.

Avalanche ekosisteminde yer alan projeler oldukça kullanıcı dostu. Geliştirici kadrosu güven veriyor ve bu ekosistem içerisinde yer alan projelerle başarılı ilişkiler kuruyor. Yakın zamanda gelecek subnetler, Blizzard fonu (oyun projelerine destek veriyor), kurumsal anlaşmalar ve Emin Gün Sürer'in vizyonu bir araya getirildiğinde Avalanche'ın hem market hem de marka değerinin artacağını düşünüyorum.

Trader Joe: Avax'ın en iyi dexi. Trader Joe üzerinde staking ve farm yapabilirsiniz.

Single staking: xJoe, Launchpad: Rocket Joe, Stable coin farm: USDC, USDT %20 APR. Yakında NFT marketplace çıkarmayı planlıyorlar. Geliştirici takımı olduça iyi ve sosyal medyada bilgilendirici. Tractor Joe adında herkese eşit airdrop olarak dağıtılan bir meme coinde ekosistemde yer alıyor. Joseph gud coin(di).

Avalaunch

Avalanche ekosistemine giriş yapan yeni projelerin ön satışına katılabildiğiniz launchpad platformudur. Xava $3 dolar civarındayken platformu kullanmaya başladık ve $20 dolara kadar efsane bir yükseliş yaşadık. Platformda çıkan coinler markette kendine yer iyi yerler buldu. Kalao, Crabada, PTP, Roco, Talecraft ve Colony gibi projeler ön satıştan katılanlara güzel kazançlar bıraktı. Platformun ön satışına katılabilmek için Xava stake etmeniz ve 1 adet Avax (satış sonunda geri alıyorsunuz) kilitlemeniz yeterli.

Platypus Finance: Stable coin farmı. PTP stake ederek APR arttırabiliyorsunuz.

Crabada

Crabada, Avalanche'ın Axie'si olma yolunda ilerliyor. Daha iyi bir tokonomickse sahip olan Crabada'nın oyun içerisinde TUS, CRA ve Cram adından üç tokeni var. CRA governance tokeni, TUS ise yengeç almak ve bu yengeçleri çoğaltmak için kullanılıyor. CRA için staking var ve stake ettiğiniz tokenlere ödül olarak Crabada amulet ( CRAM ) kazanıyorsunuz. Cram ile yengeç kazanmak için çekilişlere katılabilirsiniz. Aynı zamanda Cra staking ekstra ekip ile oynama fırsatı sunuyor. Oyun içinde çeşitli modlar var. Crabada geliştirici takımı sosyal medyada aktif ve roadmape uygun olarak ilerliyor. Q2'de PVP ve arazi satışları olacak.

Yeni p2e projeleri: Imperium Empires, Heroes Chained, Defi Kingdom (Harmony'de

populer oldu Avalanche'a da geliyor)

NFT market: Kalao

NFT: Avalanche Party Animals

Aleph.im

Bulut teknolojisinin sağladığı çeviklik ve esneklik yeni çalışma biçimlerinin ortaya çıkmasını sağladı. Cloud çözümleri dijital dönüşüme yardımcı olmak için her zamankinden daha fazla hayati önem taşıyor. Merkeziyetsiz cloud platformu olan Aleph depolama, database hosting gibi hizmetler veriyor. Ubisoft ile anlaşma yapan Aleph, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint içerisinde yer alan NFT'lerin depolanmasına ve Rarible platformu üzerinden alışverişine çözümler sunuyor.

Cloud çözümleri sunan diğer platformlar

· Akash Network #AKT

· #Storj

· Arweave #AR

Web3 çözümleri sunan platformlar

· Pokt Network #POKT

· Graph #GRT (Bu coin fiyatlanmıyor)

Radarıma aldığım diğer projeler

• Near / Aurora / Octopus

• JUNO

• Alchemix #ALCX

• Treasure DAO #MAGIC

• Mines of Dalarnia #DAR

• *Chiliz'in NBA takımları için çıkaracağı tokenlerin ön satışlarını katılmayı planlıyorum.

Ayı Pazarı

· Düşüş trendi içerisindeyiz ve devam edecek gibi görünüyor

· Uponly markette RSI aşırı alım bölgesinde olmasına rağmen ykseliş nasıl

sürüyorsa, tersi durumda RSI aşırı satış bölgesinde olmasına rağmen düşüşler devam edebilir

· Artık yükselen bir trendin düzeltmesinde değiliz, dip bulmaya çalışmak risklidir

· Kripto varlıklar ilk gözden çıkarılacak ürünler

· Geleneksel marketler ile korelasyon bir gerçeklik

· Düşen trendin düzeltmeleri bir yükseliş başlangıcı değildir, agresif bir şekilde kar alınmalıdır

· Geri dönüş için açık bir şekilde yükseliş trendi aranmalıdır