Ngày xưa đã có lúc mình tự hỏi, nếu lúc nào mình cũng có thể làm mọi thứ năng suất và tập trung giống như lúc ngồi trong phòng làm bài thi thì tốt biết mấy. Tại sao hàng ngày mình không đạt được trạng thái tập trung đỉnh cao như thế?

Có rất nhiều yếu tố khiến chúng ta không thể rơi vào trạng thái dòng chảy (flow state).

Tác động mạnh nhất có lẽ là mạng xã hội, điện thoại và ti tỉ thứ giải trí khác xuất hiện gần tầm mắt bạn nhất. Ngồi làm việc nhưng phải mở điện thoại liên tục để check xem có ai coi story của mình không, ai đăng tin gì hấp dẫn không và các short video sẽ cuốn phăng một ngày của bạn. Mở mắt là 9h sáng nhưng mới lướt tí đã 9h tối mất rồi.

Tiếng ồn cũng kinh dị không kém. Tiếng công trình thi công, tiếng hàng xóm cãi nhau, tiếng con nít khóc, tiếng nói chuyện ra rả, tiếng nhạc Tik Tok khiến chúng ta ngứa tay cầm điện thoại, tiếng còi xe ting ting ting nếu bạn ở gần các khu vực đường lớn.

Nhiều lắm.

Và sự thật là chỉ khi bạn ý thức được bản thân cần tập trung vào công việc đang làm, bạn mới nhận ra là xung quanh mình có đang ồn ào hay không. Nếu không muốn tập trung thì thật ra bạn cũng chẳng nhận ra xung quanh mình đang ồn đến vậy. Vì quen rồi và cũng thật sự ít khi chúng ta nghiêm túc với các khoảng thời gian cần tập trung.

Sự làm phiền từ những người xung quanh cũng ảnh hưởng đến trạng thái flow state. Khó chịu nhất là khi chúng ta đang rơi vào trạng thái flow state thì bị ai đó làm phiền nếu sự nhờ vả không khẩn cấp. Bạn cần cho những người xung quanh bạn ý thức được việc bạn đang cần sự tập trung để làm việc hiệu quả.

Bạn không mê thứ bạn làm cũng là một nguyên nhân khiến bạn không tập trung. Bạn chán nản khi làm nó, không đủ say mê thì không làm hiệu quả. Bạn ghét việc ngồi nhập liệu Excel, thay vì người yêu thích việc đó chỉ cần nhập đúng 20 phút là xong thì bạn mất 1 ngày. Vì làm một chút bạn sẽ thấy chán rồi quay sang chìm đắm vào những cám dỗ khác. Phải mê, bản thân bạn phải được thuyết phục rằng bạn làm việc đó để làm gì thì mới có thể tạo ra trạng thái flow state.

Đôi khi có nhiều yếu tố bạn không thể thay đổi ngay tức khắc thì một chiếc tai nghe chống ồn và âm thanh trắng có thể giúp bạn giảm thiểu những tác động này. Đó là lý do trả lời cho việc tại sao khi đi thi thì bạn dễ dàng đạt trạng thái flow state. Vì phòng thi không có hoặc rất ít âm thanh gây nhiễu, không ai làm phiền bạn trừ những đứa khều để copy bài, không điện thoại, không mạng xã hội và bạn buộc phải hoàn thành bài thi đó nếu không sẽ học lại gây tốn tiền (động lực không xuất phát từ đam mê với buổi thi nhưng xuất phát từ thiệt hại tiền bạc nếu không làm tốt). Bạn tận dụng tối ưu thời gian đó để tạo ra năng suất.

Đó cũng có thể là lý do giải thích cho việc nhiều người trở thành zoombie công sở. Vì người ta có mê công việc đó đâu, cộng hưởng thêm cám dỗ, tiếng ồn, lời mời gọi trà sữa nên 8 tiếng vật vờ chốn văn phòng nhưng không tối ưu được công việc.

Khi bạn đạt được trạng thái flow state, cảnh giới của sự tập trung thì bạn nhạy cảm với những thứ xung quanh vô cùng. Vì nó đe dọa đến hiệu suất của bạn. Còn không thì còi bóp ting ting vô tư đi, khều vai mời trà sữa tôi vô tư đi, nhảy Tik Tok trước mặt tôi đi, cười lớn lên đi, gì cũng được, bình thường mà.

Bản thân mình chỉ đạt trạng thái flow state ở một số ít việc thôi. Điểm chung là tất cả việc này mình đều mê lắm. Đó là viết, thu podcast, tự nói chuyện với chính mình, nấu ăn và tìm hiểu kiến thức những mảng mình quan tâm. Các việc còn lại mình chỉ làm vì cần thiết phải làm chứ không chìm đắm được.

Như lúc mình viết bài này, mình cũng đang đạt trạng thái dòng chảy. Mình viết rất nhanh, càng viết càng thấy phê. Tắt hết điện thoại, các tab ở máy tính, không gian ổn, tai nghe chống ồn mở tiếng mưa rơi. Chỉ cần vậy thôi, không cần đòi hỏi bản thân phải có trạng thái dòng chảy với những việc không mê.

Vì có cố cũng không được.