Trên thế giới có 7.7 tỉ người và mỗi người trong số chúng ta là một cá thể độc nhất. Chúng ta có sự khác nhau về khẩu vị, về sở thích hay đam mê …Nhận dạng là việc xác định chúng ta là ai dựa trên một loạt những đặc điểm riêng.
Ngày nay, xác minh danh tính số (định danh số) là cách chúng ta đại diện cho bản thân mình ở trên các nền tảng online. Điều này đang dần trở nên quan trọng hơn cả việc xác minh nhận dạng vật lý thông thường.
Ngày nay, định danh số của chúng ta được sở hữu và kiểm soát quyền tiếp cận bởi các tổ chức tập trung lớn như Google, Apple, Meta, Twitter, Youtube … Thông qua hành vi online của người dùng, họ biết cái chúng ta nhìn thấy, những điều chúng ta đã làm. Tất cả điều này đều diễn ra âm thầm ở hầu hết các nền tảng.
Có 2 sự khác biệt cơ bản giữa định danh phi tập trung trên Web3 và định danh số trên Web2:
User sở hữu thông tin định danh của họ thay vì các tổ chức.
Định danh có tính linh hoạt, user có thể tương tác, sử dụng ở bất cứ nơi đâu/khi nào mà họ muốn.
Từ đó, ý tưởng về định danh phi tập trung trở nên hấp dẫn. Nó là một phần chủ chốt của công nghệ Web3. Công nghệ này sẽ mở khoá cho toàn bộ công dụng của Defi, NFT và các ứng dụng trong tương lai của Crypto.
Report của này nằm mục đích cung cấp thực trạng của thị trường về việc sử dụng và thích nghi với các giao thức định danh trong năm 2022. Nó không nhằm mục đích đánh giá các cách tiếp cận khác nhau đối với định danh phi tập trung.
Nhìn chung, trong năm qua một số ít các giao thức định danh phi tập trung đã đạt được số lượng users ổn định như Galxe, Poap, Rabbit Hole và Dequest. Chúng tôi sẽ đi sâu vào các giao thức trên để tìm hiểu cách họ phát triển các chỉ số và tính ứng dụng ở phần sau.
Nhận dạng phi tập trung trên Web3 thường bao gồm các thông tin:
Lịch sử giao dịch onchain
Tài sản sở hữu
Xác minh sinh trắc học (đưa từ xác minh danh tính offchain lên onchain)
Đồ thị hoạt động Web3
Chúng tôi tập trung vào các giao thức định danh/ nhận dạng dựa trên hồ sơ theo dõi và thành tích hoạt động. Hãy tưởng tượng một sơ yếu lý lịch dạng Linkedin trên Web3. Với sự tham gia của NFTs và Soulbound Token (STBTs, NFTs không tranfers được). Chúng tôi tin rằng đây là những giá trị đang được tìm kiếm bởi vì một số giao thức định danh đã thành công trong năm nay với hơn 1M users.
Verifiable credentials (VCs) là một thông tin xác thực (có thể kiểm chứng) có thể số hoá và tương tác. Trong thế giới thực, sử dụng thông tin được xác thực cho việc định danh đã tồn tại từ lâu (ví dụ giấy phép lái xe, chứng chỉ vaccine hay bằng cấp).
Verifiable credentials là bằng chứng chống giả mạo được mã hoá trên blockchain dưới dạng NFTs, và có thể đại diện cho toàn bộ thông tin tương tự như các loại giấy tờ định danh vật lý. Verifiable credentials tương quan với giấy tờ định danh vật lý tương tự như Crypto tương quan với tiền mặt. Có ba bên liên quan tới Verifiable credentials:
Issuer: đơn vị tạo và chuyển VC-NFT cho chủ sở hữu. VC-NFT có thể được phát hành để đại diện cho các dấu mốc, thành tích và các hoạt động quan trọng. Nhiều dự án đang phát triển như một đơn vị phát hành VCs-NFT
Holder: Người sở hữu VC-NFT trong ví của họ và dùng chúng để show làm bằng chứng trước mọi người.
Verifiers/relying parties: Người xác thực các VC-NFT được show ra từ holder và dựa vào VC-NFT đó để cấp quyền truy cập hoặc tiến hành giao dịch.
Cả 3 đối tượng này đều tương tác với blockchain, nơi lưu trữ toàn bộ thông tin và data đã đăng ký.
**Non-Transferability (tính không thể chuyển nhượng)
**Non-transferability là một thành phần quan trọng của định danh. Ví dụ nếu bạn có thể chuyển nhượng bằng đại học của mình cho người khác điều đó sẽ tạo nên nhiều vấn đề hỗn loạn về người thực sự hoàn thành tấm bằng đại học đó. Định danh không phải là một loại tài sản giống với Bitcoin hay cổ phiếu (những loại hàng hoá thiết kế cho sự luân chuyển từ người này qua người khác). VC-NFT được gắn với một danh tính cố định và không nên di chuyển trong hầu hết các trường hợp. Vitalik cũng đã nhắc tới điều này trong bài đăng trên blog về soulbound token.
**Privacy (quyền riêng tư)
**Vc-NFT trên blockchain thể hiện sự minh bạch và hiển thị với tất cả mọi người. Tuy nhiên, trong nhiều tình huống điều này ảnh hưởng tới quyền riêng tư và tính bảo mật của mọi người.
Nhiều nhãn hàng truyền thống cảm thấy không thoải mái khi các thông tin, dữ liệu của mình được đưa lên on-chain. Nơi mà đối thủ có thể sử dụng các thông tin, dữ liệu đó để tiếp cận khách hàng của họ. Vì vậy, các giải pháp mã hoá cho phép giữ nguyên tính bảo mật nhưng vẫn đảm bảo các tiện ích của Vc-NFT là điều cần thiết.
Các ứng dụng chính của định danh phi tập trung:
Hiện tại
Ecosystem Growth & Marketing*: *(Ví dụ: Galxe, Rabbit Hole) VC-NFT được phát hành sau khi user hoàn thành các yêu cầu mà dự án đề ra (ví dụ bridge tài sản hay giao dịch thông qua nền tảng của dự án). Muc tiêu là thu hút user mới tham gia vào dự án với các ưu đãi hấp dẫn.
Dự án có thể sử dụng Vc-NFT để xác minh được ai là early users, ai là active users để có những phần thưởng Retroactive xứng đáng dành cho họ.
***Web3 Education (Ví dụ: RabbitHole, Flipside) ***Người dùng hoàn thành các khóa học và câu hỏi liên quan đến Web3 để chứng minh họ đã đạt được mức kiến thức cơ bản trong một lĩnh vực cụ thể như Defi, NFT, Dao … VC-NFT sẽ được phát và hiển thị trên profile của họ giống như các mục bằng cấp, kĩ năng hiển thị trên Linkedin.
Gaming (Ví dụ: DeQuest, Yield Guild Games’ Guild Advancement) ***Khuyến khích và thúc đẩy gamer tiếp tục chơi và đóng góp vào môi trường tương tác giữa các gamer. VC-NFT cung cấp dữ liệu quan trọng cho nhà phát triển trò chơi và giúp việc thu hút gamer hiệu quả hơn.
***Community Engagement (Ví dụ: DegenScore, POAP) *VCs được sử dụng để giúp phân chia tập người dùng chi tiết hơn. Active users có thể được cấp “VC-NFT đặc biệt”, giúp họ có những đặc quyền riêng (tương tự như chương trình khách hàng thân thiết).
** Tương lai Các tính ứng dụng của định danh phi tập trung đòi hỏi cần được phát triển nhiều hơn về thiết kế, tính quản lý và cơ sở hạ tầng để đáp ứng các nhu cầu sau:
***DAO Governance ***Quyền biểu quyết trong hầu hết các DAO dựa trên số lượng mã thông báo được nắm giữ, điều này dẫn tới việc Centralized.
Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu quyền biểu quyết dựa trên các định danh cá nhân hoặc các đóng góp trong quá khứ? Điều này đòi hỏi phải xem xét lại kĩ lưỡng các cơ chế quản trị hiện tại. Tuy nhiên, skill và VC-NFT có thể được áp dụng vào các DAO khác nhau trong tương lai.
***Lending ***VCs từ các nguồn off/on chain có thể được sử dụng để đánh giá rủi ro và xếp hạng tín dụng cho toàn bộ users. Điều này sẽ cho phép việc cho vay tín chấp trở nên khả thi. Việc xếp hạng tín dụng có thể minh bạch, linh hoạt và không bị giới hạn về mặt địa lý giữa các quốc gia.
(JPMorgan đang nghiên cứu việc sử dụng đinh danh số trong lĩnh vực tài chính).
Proof of Fandom Các thương hiệu lưu trữ rất nhiều dữ liệu về khách hàng của họ. Bằng cách ghi nhận hành vi của khách hàng thông qua VC-NFT, họ có thể có những phần thưởng hay ưu đãi cho top fan của mình. Ví dụ: các đội bóng có thể phát hành VC-NFT cho những fan hâm mộ thường xuyên mua vé xem các trận đấu của họ. Các VC-NFT đó cung cấp cho họ quyền được giảm giá vé các trận đấu trong tương lai. Rào cản duy nhất trong việc này là khó khăn trong việc educate người dùng tìm hiểu về NFT và đưa dữ liệu khách hàng lên On-chain.