Son zamanlarda Bitcoin, kripto para ve Ethereum popüler konular arasında yer alıyor. Öyle ki Blockchain.com’un CEO’su Peter Smith, asıl gerçek bilimin blok zinciri olduğunu ve blok zincir gibi işbirlikçi teknolojinin, şirketler arasında meydana gelen iş süreçlerini iyileştireceğini ve “güven maliyetini” kökten azaltacağını söylüyor. Peki, blok zincir teknolojisi hangi sorunları çözmede işe yarıyor?

Blok Zincir Teknolojisi Hakkında

Blok zincir, sistemi değiştirmeyi, hacklemeyi veya hile yapmayı zorlaştıracak veya imkansız hale getirecek şekilde bilgi kaydetme sistemidir. Esasen, blok zincirindeki tüm bilgisayar sistemleri ağı boyunca çoğaltılan ve dağıtılan işlemlerin dijital bir defteridir. Zincirdeki her blok bir dizi işlem içerir ve blok zincirinde her yeni işlem gerçekleştiğinde, her katılımcının defterine bu işlemin bir kaydı eklenir. Birden fazla katılımcı tarafından yönetilen merkezi olmayan veri tabanı, Dağıtılmış Defter Teknolojisi (DLT) olarak bilinir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse; mevcut eğitim sistemlerini düşünün. Her öğrencinin profili online olarak tutuluyor ve öğretmenler her gün devamsızlık bilgilerini güncelliyor. Her öğretmen, oturum açma bilgilerini kullanarak kayıtları aynı veri tabanına kaydediyor. Erişimi olan herkes sisteme girip eski kayıtları değiştirebiliyor. Şu an bizde olduğu gibi devamsızlığı %20’nin altında olan her öğrencinin final sınavına girmesine izin verilmiyor. Bir öğrencinin devamsızlık oranı sınırı aştığını düşünün. Bu öğrenci kimseye fark ettirmeden sisteme erişip eski kayıtları değiştirmek istiyor. Yapması gereken tek şey ise bir öğretmenin hesabını hacklemek. Sonrasında istediği gibi sistemdeki bilgileri değiştirebilir. Bu değişim veri tabanında otomatik gerçekleştiği için kimsenin bundan haberi olmaz.

Bu bilgileri değiştirmenin farklı bir yolu daha vardır. Sisteme erişimi olan bir öğretmene rüşvet teklif edip istediği gibi bilgileri değiştirmek de olabilir. Bu da oldukça güvensiz bir sistem olduğunun kanıtıdır. Bu sorun blok zincir kullanılarak çözülebilir. Peki ama nasıl?

Tüm bilgiler tek bir yerde tutulacağına bilgiler kopya ile her öğretmende ayrı ayrı şekilde tutulacak. Birisi veriyi güncellemek istediğinde her öğretmene onay isteği gönderilecek. Güncelleme sistemdeki bütün öğretmenlerin %51’i onayladığında sistem güncellenecek. Böylece bilgilerin tek bir kopyasına sahip olmak yerine 100 tane kopyaya sahip olunacak. Kısaca herhangi bir bilgi değişikliğinde öğretmenlerin çoğu bunu onaylaması gerekir, aksi halde bilgiler güncellenemez.

Blok Zincir Teknolojisinin Faydalı Yapan Özellikler Nelerdir?

Tüm dünyada geleceğin teknolojisi olarak görülen blok zincirinin faydalarını ve neden bu kadar öne çıkarıldığını şu şekilde sıralayabiliriz;

3) Şeffaf Olması

Blok zincir de yapılan işlemler, katılımcıların tamamının görebileceği bir şekilde depolanır. Bu durum bilgilerin herkes tarafından denetlenebilir ve güvenli bir şekilde depolanmasını sağlar. Örneğin, geçmişte borsalar hacklendiğine çoğu kez şahit olmuşuzdur. Özellikle Bitcoin’lerini borsada tutanlar her şeylerini kaybettiler. Blok zincirinde saklanan kayıtlar şifrelenir. Bu, yalnızca bir kaydın sahibinin kimliğini açığa çıkarmak için şifresini çözebileceği anlamına gelir. Sonuç olarak, blok zincir kullanıcıları şeffaflığı korurken aynı zamanda anonim kalabilirler.

2) Dağıtılmış Olması Blok zincir verisi dağıtılmış node ağındaki binlerce cihazda tutulduğu için kötü niyetli saldırılara karşı oldukça dayanıklıdır. Her bir ağ node’u veri tabanının kopyasını yapıp saklayabilir. Böylece tek bir yerde sistem veya teknik arıza olması bilgileri tehlikeye sokmaz. Günümüz klasik veri tabanları tek veya birkaç sunucuya bağlı olduğundan dolayı oluşabilecek teknik arızalarda bilgilerin çalınması çok kolay olur.

3) Değiştirilemez Olması Onaylanmış blokların değiştirilmesi neredeyse imkansızdır diyebiliriz. Çünkü veri bir kez blok zincir üzerinde kaydedildikten sonra bunu değiştirmek için ağdaki aygıtların %51’i kontrol altına alınması gerekir. Aksi halde bloğun değiştirilmesi imkansızdır.

4) Güven Riskini Ortadan Kaldırması

Çoğu geleneksel ödeme sistemlerinde, alıcı ve satıcı dışında bu alışverişi organize eden 3 parti kişilerde bulunur. Blok zincir bu üçüncü kişileri ortadan kaldırarak organizasyona güvenin riskini ortadan kaldırır. Ayrıca blok zincir aracıları ve üçüncü kişileri ortadan kaldırarak genel masrafları ve işlem ücretini de ortadan kaldırır.

Örneğin; her blok, önceki bloğun benzersiz hash'ini içerir. Hash, bir metnin şifrelenerek okunamaz hale getirilmesi işlemine denir. Dolayısıyla, defterdeki bir girişi geriye dönük olarak değiştirmek istiyorsanız, yalnızca bulunduğu blok için değil, sonraki her blok için de yeni bir karma olarak hesaplamanız gerekir. Bunu diğer düğümlerin zincire yeni bloklar ekleyebileceğini düşünerek daha hızlı yapmanız gerekir. Böylece eklediğiniz bloklar mevcut bloklarla çakışacak ve diğer düğümler değişikliklerinizi otomatik olarak reddedecektir. Blok zincirini de güvenilir yapan şey budur.

Blok zincir teknolojisinin etkisi gün geçtikçe artarken artık şirketlerin de bu alanda etkinlikleri sürdürmesi gerekiyor. Bugün, NFT'lerin çoğalmasını ve varlıkların tokenleştirilmesini görüyoruz. Önümüzdeki yıllarda blok zincir teknolojisi için önemli sıçrayışlar olacağını şimdiden söyleyebiliriz. Peki, siz blok zincir teknolojisi hakkında ne düşünüyorsunuz?