Sovereign açık, birbirine bağlı bir rollup ekosistemidir. Amacımız, tüm geliştiricilerin herhangi bir blok zincirinde çalışabilen, sorunsuz bir şekilde birlikte çalışabilir ve ölçeklenebilir rolluplar yaratmalarını sağlamak. Bu nedenle, güvenli ve birlikte çalışabilir egemen zk-rolluplar oluşturmak için en basit çerçeve olan Sovereign SDK'yı oluşturuyoruz.
Blok zinciri uygulamalarını ölçeklendirme arayışında üç baskın paradigma ortaya çıkıyor: uygulamaya özel L1'ler, optimistik rolluplar ve zk-rolluplar. Uygulamaya özel L1'ler tasarlanması ve uygulaması en basit olanlardır - ancak önemli bir dezavantajları vardır. Her L1 kendi doğrulayıcı setini oluşturmak ve onları,ı zinciri saldırılara karşı savunmak için yeterli sermayeyi yatırmaya ikna etmek zorundadır. Maliyetler ne olursa olsun, bu yaklaşım yalnızca iyi finanse edilen birkaç uygulama için uygulanabilir.
Rolluplar bu sorunu, geliştiricilerin yeni blok zincirleri başlatmak yerine mevcut blok zincirlerini yeni mantıkla genişletmelerine olanak tanıyarak çözmeye çalışır. Bu da uygulamaya özel zinciri geliştirmenin önündeki bariyeri büyük ölçüde azaltmaktadır.
Ancak opitmistik rolluplar (bugün piyasaya hakim olan rolluplar) her derde deva değildir. Paylaşılan doğrulayıcı setini üzerindeki yükü en aza indirmek için optimistik rolluplar yanlış davranışları önlemek için dolandırıcılık kanıtlarına(fraud proof) güvenir. Saldırı sırasında, bu dolandırıcılık kanıtları sansürlenebilir - bu nedenle optimistik rolluplarda işlemlerin ağa kesin olarak işlenmesi uzun sürer, bunun sebebi ise bir dolandırıcılık kanıtı oluşması halinde bu zararlı işlemlerin geri alınması için belirli bir süreye ihtiyaç duyulmasıdır. Bu da optimistik rolluplardan varlıklarınızı çekmeyi yavaş ve maliyetli hale getirir.
Dolayısıyla, optimistik rollup geliştiricileri zor bir seçim yapmak zorundadır: dar, özel amaçlı rolluplar inşa edip kullanıcıların zincirler arasında sık sık köprü kurmasını mı bekleyecekler yoksa kullanıcının tüm ihtiyaçlarını tek bir yerde karşılamaya çalışan genel amaçlı rolluplar mı inşa edecekler? Her iki seçenek de iyi değildir. Optimistik zincirler arasında günlük kullanım için köprü kurmak çok yavaş, çok pahalı ve daima alınabilecek bir risk değildir. Ancak genel amaçlı optimistik rolluplar, monolitik L1'lerin dezavantajlarının çoğundan muzdariptir: yalnızca kendi ölçeklenebilirlik sorunlarından muzdarip olmakla kalmazlar, aynı zamanda uygulamaya özel zincirlerin oluşturabileceği tam işlevsellik çeşitliliğini de destekleyemezler.
Tüm bu nedenlerden dolayı, zk-rollupların baskın ölçeklendirme paradigması olarak ortaya çıkmasını bekliyoruz. Optimistik rollupların avantajlarına sahipler ve işlemlerin kesinleşmesi için uzun süreler beklemek zorunda kalmıyoruz. Bir dolandırıcılık kanıtının ortaya çıkıp çıkmadığını görmek için günlerce beklemek yerine, kullanıcılar bir geçerlilik kanıtı oluşturulur oluşturulmaz işlemlerinin nihai olduğundan emin olabilirler - bu işlem yalnızca saniyeler sürebilir.
Peki zk-rolluplar üstün ölçeklendirme çözümüyse neden herkes bunları kullanmıyor? Çünkü şimdiye kadar zk-rollupları oluşturmak çok zordu ve uzman kriptografi mühendislerinin yıllarca çalışmasını gerektiriyordu.
Sovereign SDK, Cosmos SDK'nın L1 zincirler için yaptığını zk-rolluplar için yapmayı amaçlamaktadır.
Bir p2p ağı, bir veritabanı ve bir RPC düğümü gibi gerekli tüm araçların bir potada eritildiği ve geliştiricilerin zincirlerinin çalışma mantığına odaklanmasına izin verir. Buna ek olarak, zero knowledge kanıtlarının kullanıldığı bir geliştirme ortamında verimli bir şekilde çalışan bir dizi hazır modül sunar: bir token uygulaması, doğrulanmış bir veri deposu ve bir köprüleme modülü. Geliştiriciler bu modülleri uygulamaya özel zincirlerde birleştirebilecek veya standart bir API setini uygulayarak kendi durum geçiş işlevlerini tamamen sıfırdan oluşturabilecekler.
Daha da iyisi, Sovereign SDK, zero knowledge ayrıntılarını soyutlayan ilk rollup geliştirme kiti olacak. Bu geliştirme kitinin gücünden faydalanmak için geliştiricilerin kriptografi konusunda uzman olmaları gerekmeyecek. Bunun yerine, geliştiriciler uygulamalarını Rust (veya sonunda C++) dilinde yazabilecek ve SDK bunu otomatik olarak verimli bir zero knowledge sanal makinesine derleyecektir.
Sovereign SDK rollupları sorunsuz bir şekilde birlikte çalışabilir olacak. Verinin paylaşıldığı bir L1 üzerindeki Sovereign SDK rolluplarının güvenilir bir üçüncü taraf olmadan ileri geri köprü kurmasına izin vermek için kanıt toplamaya dayalı yeni bir köprüleme tekniği kullanıyoruz. Zero knowledge kanıtları toplanabildiğinden, rolluplar minimum maliyetle istedikleri kadar köprüyü oluşturabilecekler. Zincir dışı aktarıcılar(relayer) tüm eşlerin kanıtlarını tek bir kanıtta toplayabilir ve sadece bu tek kanıt zincir üzerinde doğrulanabilir. Durum geçişlerinin geçerli olduğu kanıtlandığından bir likidite sağlayıcısına ücret ödemeye ya da işlemlerin sonuçlanması için bir hafta beklemeye gerek kalmayacaktır. Hiçbir dezavantaj olmadan hemen köprü oluşturun.
Sovereign SDK rollupları güvenli bir şekilde ölçeklenebilir olacaktır. Her bileşeni özellikle zk-rolluplarda kullanılmaya yönelik olarak inşa eden Sovereign SDK, varsayılan olarak mükemmel performans sağlayacaktır. Paralel yürütmedeki gelişmeler sayesinde, kanıtlaması saniyelerle ölçülen gecikmelere sahip olacak. Ve sıfır bilgi ispatlarının büyüsüyle, zincirler son kullanıcı doğrulanabilirliğinden ödün vermeden ölçeklendirilebilecek.
Sovereign SDK rollupları herhangi bir blok zincirinde çalışabilir. Sovereign SDK zincirleri, kanıtları kontrol etme sorumluluğunu altta yatan L1'e değil, son kullanıcıya devreder. Bu da onları akıllı sözleşme rolluplarının aksine "egemen" rolluplar haline getirir. Veri kullanılabilirliği katmanı kanıtları doğrulama yeteneğine ihtiyaç duymadığından, Sovereign SDK rollupları otomatik olarak herhangi bir L1'de taşınabilir. Bir kez yazın, her yerde çalıştırın.
Şu anda Sovereign SDK'yı geliştirmek için çok çalışıyoruz. Mevcut yol haritamız üç aşamaya ayrılmıştır.
1. Aşama: Araştırma (Devam Ediyor)
Sovereign SDK şu anda Ar-Ge aşamasındadır. Varsayılan depolama modülünü, kripto ekonomiyi ve temel API'leri tasarlama sürecindeyiz. (Bu sorunlar üzerinde çalışmakla ilgileniyorsanız, iş ilanı panomuza göz atın!). Ayrıca bir araştırma prototipi üzerinde çalışıyoruz. SDK çok çeşitli veri kullanılabilirliği katmanlarını ve kanıtlama sistemlerini destekleyecek olsa da, mevcut prototipimiz veri kullanılabilirliği için Celestia'yı ve kanıtlama için Risc0'ı entegre ediyor. Bu aşamanın 2023 yılının 2. çeyreği civarında tamamlanmasını bekliyoruz.
Aşama 2: İlk Uygulama
Sovereign SDK'nın ilk uygulaması, kalan araştırmaya paralel olarak başlayacak. Bu süre zarfında, eşler arası bir ağ, bir RPC düğümü, temel API'ler ve varsayılan depolama ve sıralama modülleri entegre edeceğiz.
Aşama 3: Sağlamlaştırma
SDK tamamlandığında, kod temizleme, test etme, fuzzing ve denetimler için bolca zamana ihtiyacımız olacak. Ayrıca bu süre zarfında SDK'nın ilk kullanım örneklerini geliştirmeye başlayacağız (bunlarla ilgili daha fazla ayrıntı duyurulacak!). İlk uygulamayı sağlamlaştırdıktan yaklaşık altı ay sonra SDK'yı kullanan ana ağ zincirlerini görmeyi umuyoruz.
Sovereign Labs olarak, blok zincirlerinin milyarlarca kullanıcıyı desteklediğini görmek istiyoruz. Bu ancak zero knowledge teknolojisinin kriptografi alanında doktora yapmamış geliştiriciler tarafından erişilebilir olması ve uzman protokol mühendisleri olmayan geliştiricilerin de rolluplar oluşturabildiği takdirde mümkün.
Ancak sınırsız ölçeklenebilirlik, son kullanıcı doğrulanabilirliği pahasına olursa değersizdir. Eğer blok zincirinizi oluşturmak, çalıştırmak ya da durumunu görüntülemek için merkezi bir varlığın işbirliği gerekiyorsa, o zaman başarısız olmuşuz demektir. İşte bu yüzden Sovereign SDK her zaman tamamen ücretsiz ve açık kaynak olacaktır - ve bu yüzden teknoloji katmanın her bileşenini maksimum esneklik için tasarlamaya kararlıyız. Ancak bunun için sadece bizim sözümüze güvenmeyin. Açık kaynak olarak geliştiriyoruz - gelin kendiniz görün.
Ölçeklendirme basit olmalı. Sovereign SDK ile nihayet öyle olacak.
https://www.sovereign.xyz/join
https://twitter.com/sovereign_labs
https://github.com/Sovereign-Labs/sovereign-sdk
Destekçilerimize, özellikle de Tim Beiko, James Prestwich, Mustafa Al-Bassam, Chris Ahn ve Ekram Ahmed'e bu yazının taslaklarını inceledikleri ve yolculuğumuz boyunca bize yol gösterdikleri için teşekkür ederiz.
Türkçe çeviri: Atakan Yavuzarslan
Proofread: Efe Bulduk, Doğan Alpaslan, Semih Korkmaz