Asimetrik bilgi, bilgi asimetrisi ben çevirmen değilim google’dan aldığım tanımı direk buraya bırakıyorum.
“Information asymmetry is an imbalance between two negotiating parties in their knowledge of relevant factors and details. Typically, that imbalance means that the side with more information enjoys a competitive advantage over the other party.”
Benim anladığıma göre asimetrik bilgi müzakere eden iki taraf arasında müzakerenin sonucunu etkileyecek detayları ve geçerli faktörlerden bir tarafın haberdar olması diğer tarafın haberdar olmaması durumudur. Taraflardan birindeki bu bilgi fazlalığı diğer taraf üzerinde ciddi bir avantaj oluşturmaktadır.
Mahfi Eğilmez Hocanın “ekonomi sözlüğü” isimli yazısında geçtiği şekliyle aynen ekliyorum.
“Bilgiye erişim konusunda farklı konumların olduğunu göstermektedir. Bu durumda, özellikle kullanılmış mallarda ya da müzayede ile satılan mallarda bilgi farklılığı fiyat farklılığını da birlikte getirmektedir. Yani pazarda fiyat farklılaşmasının bir nedeni de asimetrik bilgiden kaynaklanmaktadır.” (https://web.archive.org/web/20150607164532/http://www.mahfiegilmez.com/p/ekonomi-sozlugu.html)
Gelelim bahse konu olan “asimetrik bilgi” avantajının kriptoda nasıl aktif bir şekilde görüldüğüne, Mahfi Hocanın dediği gibi “bilgiye erişim konusunda farklı konumlar” bulunmaktadır. Asimetrik bilgiye çok sahip olma ve az sahip olmaya göre hiyerarşiyi irdeleyelim. 1- VC’ler : Risk Sermayesi Şirketleri olarak bilinen bu organizasyonlar projeler ve geliştiriciler üzerinde nüfuz sahibi oldukları için (finasör olmaları sebebiyle) daha fazla bilgiye daha hızlı erişmektedirler. Bu avantajlarını da zaten aktif şekilde kullanırlar. 2- Proje Ekipleri ve Insiderlar: Proje geliştiricileri çalıştıkları veya tanıdıkları başka projelerin kapasitesinden, ilerleyişinden haberdar olup marketteki diğer aktörlere göre daha fazla bilgiye sahiptirler 3- Influencerlar: Sahip oldukları medya alan, takipçi sayısı, topluluktaki saygınlarına göre proje ekipleriyle iletişim halinde olabilmeleri sebebiyle marketteki kalan diğer kullanıcılara göre daha fazla fark yaratıcı bilgiye erişme şansları bulunmaktadır. 4- Content Creator: İçerik oluşturucular diye çevirebiliriz. “Winziplenmiş influencer” demektir bu. Kriptopara sektörü özelinde ücret veya başka “bribe” lar karşılığında reklamlı veya reklamsız içerik üreten kişi veya kurumlardır. 5- Düz Kullanıcılar: Düz kullanıcı işte sen, ben gibi sektöre girmiş sağı solu okuyup karıştıran öğrenmeye çalışan kişiler Market katılımcılarını, asimetrik bilgiye sahip olma sırasına göre dizdiğimize göre konuyu açıklamaya devam edelim. Asimetrik bilgiye sahip X kişisi ve sahip olmayan Y kişisi arasında bir ticari faaliyetin gerçekleşmesi sırasında bir dengesizlik (dezavantaj) oluşmaktadır. Kullanılmış mallarda ya da müzayede ile satılan mallarda diye ifade edilen ibaredeki mal ifadesini NFT olarak okuyalım.
X kişisi 1-2-3-4 ile tanımlanan herhangi bir gruptan olsun. Y kişisi ise 5.gruptan olsun. X’in bir bildiği var ki Y’nin bu bilgiye erişmesi durumunda ticari yapmaktan vaz bile geçebilir. Yakınlarda yaşadığımız komik olan bir olaydan örneklendireyim $SUSHI projesinin yeni Ceosunun “özel meziyetlerini” bilen kişinin attığı $SUSHI trade i ile beşinci gruptan birinin attığı trade aynı olabilir mi? Bu durumun aynısı NFT içinde geçerli. Projenin çöp olduğunu, “cash grab” olduğunu onu yaratan kişiyi tanıyan biriyle benim attığım NFT trade i aynı olabilir mi? Ben sanıyorum ki gelecekte değerlenecek, o biliyor ki üç ay sonra proje discordunu kapatacak.
Asimetrik Bilgi ile nasıl mücadele edilebilir?
Dürüstçe söylemek gerekirse benim gibi 5.grupta bulunuyorsanız asimetrik bilginin avantajını ortadan kaldırmak gibi bir çabaya girmemize gerek yoktur. Bir işlemin asimetrik bilgi çerçevesinde icra edildiğini tespit edip bunu “exploit” etmeyi, faydalanmayı hedeflemeliyiz. Bu hedefe gidebilmek için bazı kabulleri canımız istemese de yapmak zorundayız bunlar aşağıda verilmiştir.
· 1 ve 2.gruptakilere hiçbir şey yapamayız (eğer onlardan biri olmazsak) onlar daima bizden 100 adım ileride olacaklar ve bu fark kapanmayacak. Biz hep 100 adım geride olacağımız için daha dikkatli olacağız.
· 3. Gruptakilerden kafası basan ve vicdanlısını bulursanız 80 adım geriden gelebilirsiniz
· 4. Gruptakilerden iyi niyetli ve temiz kalpli olanlarını “yanılabilme durumu olabilir çünkü insandır” art niyetli ve kaba olanlarını “bunlar ekmeğine bakar” prensibi ile içeriklerini tüketmeliyiz. Bu vatandaşlardan değilseniz 50 adım geriden gelebilirsiniz ayrıca 4.gruptakilerde büyüklüklerine göre bireysel veya organize halde hareket edebilirler. Haliyle tamamını takip edip hizipleri tanırsanız motivasyonlarını anlamak daha kolay oluyor…
Asimetrik bilginin somutlaştırılmış hali, Ön satıştır, Whitelisttir , Testnet katılımcılığına seçilmektir, Discord rolüdür. Ya bunları temin etmek için “rat race” denilen hengame de koşturursunuz ya da kendinize bir alan seçip o alanda vakit geçirerek uzmanlaşırsınız.
Asimetrik bilgiye sahip kişiler, sizi mümkünse bu bilginin tamamıyla değil bir kısmı ile beslerler VC şirketinin token açılımından önce projenin geleceği ile ilgili bildiği şeyleri paylaşması gibi (partnerlikler, yeni yatırımlar, listelemeler) , WL alınan NFT projesinden bahsetmek gibi buradaki alan dediğimiz şey geniş kocaman bir şey değil, bir arkadaşım tomb finance forklarında uzmanlaşarak doyurucu paralar kazandı, bir başka arkadaşım GMT metasını iyi kavrayıp inanılmaz kazançlar elde etti.
Asimetrik bilgi çerçevesi ile kurulan ticaretleri fark edip exploit etmek için iki tane aygıta sahibiz. Bu aygıtları iyi kullanabilmek için kendimize yatırım yaparak öğrenmemizi geliştirmemiz kritiktir. Birincisi “teşvikler nedir?” ikincisi ise “market katılımcılarının motivasyonları nedir?” Bu iki soruyu doğru cevaplarsak mevcut durumdan faydalanma imkanımız olacaktır.
Basit bir örnek verelim.
“Çılgınlar” adında bir NFT koleksiyonu olsun. 10000adet üretilecek, %60 mint WL , %40 mint public ile yapılacak. Mint fiyatı 0.02 ETH. NFT koleksiyonunun küratörü “Albay Rıza Vuruşkan” olsun. Projenin roadmapi hazır 2025 yılında şunu yapacaklar bunu edecekler, ARV token basıp bunu roadmap’in gerçekleştirilmesinde kullacaklar. Tokenler tabiki NFT sahiplerine airdrop edilecek gibi gibi, herkesin bildiği gördüğü şeyler.
Sırası ile tüm asimetrik bilgiye sahip olan kesimler “istikhaklarını alırlar, o sırada 4.gruptan bir kişi WL dağıtır. Sende çekilişe katılıp, mint hakkına erişirsin. Sen artık %80 ihtimalle projeden para kazandın demektir. Çünkü ikincil marketteki satışın muhtemelen mint fiyatının üzerinde olacak. (Rat Race Winner) , Public mint yapabilenlerde ikincil marketten alanlardan fazla kazanacaklar (Lucky Ones)
Basit bir akıl yürütme yapalım. Market katılımcılarının motivasyonları nelerdir?
Takım: Mümkün olan kısa sürede projenin değerlenmesi bu sayede kendilerine ayrılan NFTlerin satılması, amacı farketmez projenin sürdürülmesi için veya yeni bir spor araba almak için (dump)
VC: Proje takımına sağlanan finansmanın ivedilikle geri dönmesi (dump)
Influencer: Takım ile ilişikilerin geliştirilmesi ve yeni projelerde görüşmek dilekleriyle (dump)
İçerik Üretici: İyi niyetli olanları için psikolojik tatmin ve sosyal kredi. Kötü niyetli olanları için biraz kar, biraz yeni takipçi, biraz daha yeni çevre (dump)
Düz Kullanıcılar: Hype’dan yararlanıp kar elde etmek. (dump)
Şimdi herkesin motivasyonu aynı olduğunda (dump), motivasyonu aynı olmasına rağmen davranışlarını değiştirilebilecek tek bir kesim var o da biziz yani düz kullanıcılar bu sebeple genellikle teşvikler düz kullanıcılara sağlanır. Takımın,VC’nin motivasyonunun değer yaratmak ve uzun vadede kazanmak (slow dump) olması durumundan bahsetmiyoruz.
Teşvik 1: Hodl et, Ahmet Rıza Vuruşkan sağlam sanatçıdır. Ahmetswapla partnerlik imzalayacaklar, vb (aman satma ben daha satamadım) Teşvik 2: Bu NFT’yi tutarsan bir sonraki projede “OG” olup, free minte hak kazanırsın. (Gatekeeping) Teşvik 3: Stake et=Ben sana başka bir ödül tokeni vereyim. (aman satma ben daha satamadım.) Teşvik 4: Exclusive bir klübe üyesin, proje ekiplerinden haberler en hypelı projeler ilk burada konuşulacak , sektörde söz sahibi kişilerin arasındasın (utility soslu aman satma ben daha satamadım.)
Bu anlattığım yaklaşım değer yaratma kaygısı güden NFT projeleri için değil genel geçer her gün doğan ve birkaç aya ölen NFT projeleri için geçerlidir. Bunlarda hep aynı şeyin görülüyor olması tesadüfi değildir. Fakat bu yazının konusu da değildir o sebeple geçiyorum.
Teşvikler form değiştirse de, karıştırılarak algılanması zor hale getirilse de aynı fonksiyonu icra ediyor. “Bir kişinin davranışını değiştirmek”
1- https://cobie.substack.com/p/trading-the-metagame?s=r 2- https://cobie.substack.com/p/tokens-in-the-attention-economy 3- https://cobie.substack.com/p/probabilistic-thinking
Bu yazının varoluş amacı herkesin bildiği ve kabul ettiği bir oyun modelinde, (NFT trade'i) trade katılımcılarının sahip olduğu motivasyonu (kar realizasyonu)ve bu motivasyonu icra için kullandığı aygıtların (teşvikleri) varlığından haberdar etmek ve yukarıda paylaşılan üç yazı linkinin sana ulaşmasını sağlamaktır.