ต้นฉบับจาก Polynya

ช่วงหลังมานี้ถ้าตามดูบล็อกของ Polynya จะไม่ค่อยเจอเนื้อหาที่เกี่ยวกับ DAOs ซึ่งเขาเคยเขียนไปตั้งแต่ 2016-17 นู่น ต่างกับเรื่องการสเกลบล็อกเชนที่เห็นได้บ่อยๆ ส่วนหนึ่งมาจากเหตุผลที่ว่า เรื่อง DAOs คือเรื่องที่เขาเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์ (คงต้องเดากันต่อไปว่า IRL เขาทำอาชีพอะไร) เขาจึงมองว่าการวิเคราะห์เรื่องนี้ คงไม่ได้เขียนแบบชิวๆ ไม่คิดอะไร เขาเริ่มต้นว่า DAOs ยังไม่ค่อยประโยชน์เท่าไหร่ในหลายๆ สถานการณ์ โมเดลที่ใช้กันในโลกยุคเก่าอย่างเช่นการจัดสหกรณ์ หรือ บริษัทมหาชน ตอบโจทย์ในแง่ความเป็นเจ้าของร่วมกัน หรือสร้าง “องค์กรแบบ decentralized“ ได้ดีกว่า แต่ถึงอย่างนั้น DAOs ก็ได้สร้างนวัตกรรมอะไรบ้างอย่างในการสร้างองค์กรที่ a) เป็นดิจิตัล b) เป็นระดับโกลบอล หรือเจาะจงกว่านั้นอย่างเช่นอะไรที่ต้องการความโปร่งใส เพื่อให้เข้าใจที่พยายามสื่อก็คือการรวมกันแบบสหกรณ์ก็สามารถยกระดับความสามารถและการจัดการให้บล็อกเชนและสมาร์ทคอนแทร็กได้โดยไม่ต้องเป็น DAOs ด้วยซ้ำ

ข้อผิดพลาดที่ DAOs ส่วนใหญ่ทำก็คือการมองข้ามบทเรียนที่มนุษย์ใช้เวลากว่าพันปีแล้วย้อนกลับไปใช้วิธีการสร้างองค์กรที่โบราณคร่ำครึราวกับยุคหิน แต่โชคดีที่ DAOs บางอันก็สามารถพาตัวเองไปยังทิศทางที่ถูกต้องได้และเริ่มต้นสร้างโดยมีความรู้เก่าเป็นพื้นฐาน

พูดแบบรวมแล้ว DAO เหมาะกับการทำตามโมเดลสามหรือสี่แบบ เช่น บริษัทมหาชน องค์กรส่วนท้องถิ่น และสหกรณ์ สำหรับองค์กรด้านบริการก็เหมาะกับการใช้ DAO ที่ไม่แสวงหาผลกำไร ประเภทของโปรโตคอลที่แตกต่างกันอาจเหมาะกับโมเดลที่หลากหลาย ตัวอย่างเช่น L1 เหมาะสำหรับทำหน้าที่ที่มีการกำกับดูแลน้อยที่สุดหรือไม่ต้องมี Gov เลย ส่วน DEX ที่เน้นผลกำไรก็เหมาะกับการดูแลในรูปแบบของบริษัทมหาชน แต่ทั้งนี้โปรโตคอลบางตัวสามารถเป็นไฮบริดได้

DAO ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่เลือกปฏิบัติโดยใช้องค์ประกอบของบริษัทมหาชน แต่น่าเสียดายที่ไม่ได้เลือกส่วนที่ดีไป อาจเป็นเพราะความเข้าใจผิดที่ว่าบริษัทมหาชนเป็น “Centralized” ซึ่งไม่เป็นความจริงแต่อย่างใด บริษัทมหาชนเป็นศูนย์รวมของการกระจายอำนาจ และหลายศตวรรษที่ผ่านมาได้พิสูจน์ให้เห็นแล้ว ดังนั้นหากคุณกำลังจัดการความเป็นเจ้าของโดยใช้วิธีการลงคะแนนด้วยโทเค็น ก็ควรใช้ประโยชน์จากส่วนที่ดี และใช้ตัวอย่างจากองค์กรที่เป็นองค์กรบริการ

มันจึงไม่ค่อยเป็นประโยชน์ถ้าเราจะมานั่งตัดสินว่าองค์กรนี้ดูแลด้วย DAOs ด้วยบริษัท หรือด้วยอะไรก็ตามเพราะแต่ละสิ่งที่ว่ามาต่างก็มีสิ่งอื่นปนอยู่ด้วย ตัวอย่างเช่น คุณสามารถมีบริษัทที่ดูแลจัดการโดยใช้ความเป็นคนดีแบบแบนๆ ในขณะที่ DAO ก็สามารถเป็นระบบที่มียศไล่ระดับจากบนลงล่างไม่ต่างจากเผด็จการได้ ความสำคัญคือการหาจุดสมดุลมากกว่า เหมือนอย่างสำนวนคลาสสิคอย่าง “The Tyranny of Structureless” ซึ่งในจุดนี้เอง DAO ก็เหมาะมากสำหรับใช้ในการจัดการโครงสร้างที่ไม่มีลำดับชั้น แต่เราค่อยครอบมันอีกเลเยอร์ด้วยการจัดการเฉพาะในจุดที่ต้องจัดการ

ซึ่งมีหลายวิธีในการตัดการสิ่งนี้ โดยโมเดลที่ดูจะเป็นไปได้คือ

• จัดองค์ประชุมโดยมีคณะกรรมการ X จำนวนที่ผู้ถือโทเค็นโหวตให้ผู้รับมอบสิทธิ์ (Delegator) ซึ่งโดยทั่วไปจะทำหน้าที่เป็นคณะกรรมการหรือคณะกรรมการที่รับผิดชอบ (เพิ่มเติมด้านล่าง)

Proposals บางตัวจำเป็นต้องผ่านคณะกรรมการนี้ถึงจะใช้ได้ ในขณะที่บาง Proposals จำเป็นต้องผ่านการโหวตจากผู้รับมอบสิทธิ์ ( Delegator ) /ผู้ถือโทเค็นทั้งหมด

• โดยจะมีสภา (Councils) หลายชุด ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากคณะกรรมการ ซึ่งกลุ่มนี้จะค่อนข้างเป็นอิสระและมีหน้าที่เฉพาะ ตัวอย่างที่ดีคือ Grants Council ของ Optimism - พวกเขามีอำนาจหน้าที่เฉพาะแค่ดูแลจัดสรรโทเค็นให้กับโปรเจคต่างๆ เท่านั้น อีกตัวอย่างหนึ่งเป็นของ ทีมที่พัฒนาการอัปเกรดโปรโตคอล คณะกรรมการจะมีหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบสภาเหล่านี้ แน่นอนว่าผู้ถือเหรียญมีหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบคณะกรรมการได้

• สำหรับ DAO ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการมากหน่อย คณะกรรมการสามารถแต่งตั้งหัวหน้าฝ่ายกำกับดูแล/เลขานุการ/ประธาน/CEO ได้ หรือเป็นชื่อตำแหน่งอะไรก็ได้ที่คุณอยากเรียก หน่วยงานนี้จะรับผิดชอบการดำเนินงานประจำวันของ DAO นั้นๆ DAO ส่วนใหญ่มีตำแหน่งพวกนี้อยู่แล้ว แม้ว่าพวกเขาจะไม่ค่อยอยากให้มีตำแหน่งพวกนี้ก็เถอะ แต่มันก็สามารถทำให้เป็น decentralized ได้

แต่เรื่องที่น่าสนใจเกี่ยวกับ DAO คือเรื่องของความร่วมมือ ความแตกต่างที่สำคัญก็คือแทนที่จะเป็นการลงคะแนนเสียงโดยวาฬผู้ถือโทเค็น เป็นการลงคะแนนแบบประชาธิปไตย ที่ทุกคนทั้ง User และ Builder ที่ทุกคนมีหนึ่งคะแนนเสียง แต่ระบบหนึ่งคนหนึ่งโหวตก็ยังมีความเสี่ยงจาก Sybil ทำให้มันอาจยังไม่ใช่ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ แต่แน่นอนเราสามารถพามันไปได้ไกลกว่านี้อย่างที่ Optimism's Citizens' House กำลังพยายามทำอยู่โดยการใช้ระบบไฮบริดที่มีทั้งผู้ถือโทเค็น (Token house)และผู้ใช้ (Citizen House)

สิ่งสำคัญในการทดลองโมเดลที่ใช้ความร่วมมือกันแบบนี้คือมันสามารถยกระดับความเป็นเจ้าให้เป็นประชาธิปไตยได้มากขึ้น โดยที่ DAO ยังคงต้องมีโครงสร้างองค์กรที่ใช้งานได้และมีประสิทธิภาพ DAO ที่แตกต่างกันก็ต้องใช้โครงสร้างที่แตกต่างกัน แต่สิ่งหนึ่งที่แน่นอนเลยคือการจัดการที่มีแค่กลุ่มวาฬจะกลายเป็นหายนะสำหรับ DAO ในระยะยาว และมองว่าสิ่งนี้เป็น "Decentralized" จะเป็นกลายเป็นเรื่องผิด

ทั้งนี้ยังมีอีกหลายประเด็นที่ Polynya ต้องใช้ในการวิเคราะห์ต่อไป ซึ่งเขามีแพลนจะเขียนออกแบบเจาะลึกอีกทีในอนาคต

ต้นฉบับจาก Polynya

ช่วงหลังมานี้ถ้าตามดูบล็อกของ Polynya จะไม่ค่อยเจอเนื้อหาที่เกี่ยวกับ DAOs ซึ่งเขาเคยเขียนไปตั้งแต่ 2016-17 นู่น ต่างกับเรื่องการสเกลบล็อกเชนที่เห็นได้บ่อยๆ ส่วนหนึ่งมาจากเหตุผลที่ว่า เรื่อง DAOs คือเรื่องที่เขาเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์ (คงต้องเดากันต่อไปว่า IRL เขาทำอาชีพอะไร) เขาจึงมองว่าการวิเคราะห์เรื่องนี้ คงไม่ได้เขียนแบบชิวๆ ไม่คิดอะไร เขาเริ่มต้นว่า DAOs ยังไม่ค่อยประโยชน์เท่าไหร่ในหลายๆ สถานการณ์ โมเดลที่ใช้กันในโลกยุคเก่าอย่างเช่นการจัดสหกรณ์ หรือ บริษัทมหาชน ตอบโจทย์ในแง่ความเป็นเจ้าของร่วมกัน หรือสร้าง “องค์กรแบบ decentralized“ ได้ดีกว่า แต่ถึงอย่างนั้น DAOs ก็ได้สร้างนวัตกรรมอะไรบ้างอย่างในการสร้างองค์กรที่ a) เป็นดิจิตัล b) เป็นระดับโกลบอล หรือเจาะจงกว่านั้นอย่างเช่นอะไรที่ต้องการความโปร่งใส เพื่อให้เข้าใจที่พยายามสื่อก็คือการรวมกันแบบสหกรณ์ก็สามารถยกระดับความสามารถและการจัดการให้บล็อกเชนและสมาร์ทคอนแทร็กได้โดยไม่ต้องเป็น DAOs ด้วยซ้ำ

ข้อผิดพลาดที่ DAOs ส่วนใหญ่ทำก็คือการมองข้ามบทเรียนที่มนุษย์ใช้เวลากว่าพันปีแล้วย้อนกลับไปใช้วิธีการสร้างองค์กรที่โบราณคร่ำครึราวกับยุคหิน แต่โชคดีที่ DAOs บางอันก็สามารถพาตัวเองไปยังทิศทางที่ถูกต้องได้และเริ่มต้นสร้างโดยมีความรู้เก่าเป็นพื้นฐาน

พูดแบบรวมแล้ว DAO เหมาะกับการทำตามโมเดลสามหรือสี่แบบ เช่น บริษัทมหาชน องค์กรส่วนท้องถิ่น และสหกรณ์ สำหรับองค์กรด้านบริการก็เหมาะกับการใช้ DAO ที่ไม่แสวงหาผลกำไร ประเภทของโปรโตคอลที่แตกต่างกันอาจเหมาะกับโมเดลที่หลากหลาย ตัวอย่างเช่น L1 เหมาะสำหรับทำหน้าที่ที่มีการกำกับดูแลน้อยที่สุดหรือไม่ต้องมี Gov เลย ส่วน DEX ที่เน้นผลกำไรก็เหมาะกับการดูแลในรูปแบบของบริษัทมหาชน แต่ทั้งนี้โปรโตคอลบางตัวสามารถเป็นไฮบริดได้

DAO ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่เลือกปฏิบัติโดยใช้องค์ประกอบของบริษัทมหาชน แต่น่าเสียดายที่ไม่ได้เลือกส่วนที่ดีไป อาจเป็นเพราะความเข้าใจผิดที่ว่าบริษัทมหาชนเป็น “Centralized” ซึ่งไม่เป็นความจริงแต่อย่างใด บริษัทมหาชนเป็นศูนย์รวมของการกระจายอำนาจ และหลายศตวรรษที่ผ่านมาได้พิสูจน์ให้เห็นแล้ว ดังนั้นหากคุณกำลังจัดการความเป็นเจ้าของโดยใช้วิธีการลงคะแนนด้วยโทเค็น ก็ควรใช้ประโยชน์จากส่วนที่ดี และใช้ตัวอย่างจากองค์กรที่เป็นองค์กรบริการ

มันจึงไม่ค่อยเป็นประโยชน์ถ้าเราจะมานั่งตัดสินว่าองค์กรนี้ดูแลด้วย DAOs ด้วยบริษัท หรือด้วยอะไรก็ตามเพราะแต่ละสิ่งที่ว่ามาต่างก็มีสิ่งอื่นปนอยู่ด้วย ตัวอย่างเช่น คุณสามารถมีบริษัทที่ดูแลจัดการโดยใช้ความเป็นคนดีแบบแบนๆ ในขณะที่ DAO ก็สามารถเป็นระบบที่มียศไล่ระดับจากบนลงล่างไม่ต่างจากเผด็จการได้ ความสำคัญคือการหาจุดสมดุลมากกว่า เหมือนอย่างสำนวนคลาสสิคอย่าง “The Tyranny of Structureless” ซึ่งในจุดนี้เอง DAO ก็เหมาะมากสำหรับใช้ในการจัดการโครงสร้างที่ไม่มีลำดับชั้น แต่เราค่อยครอบมันอีกเลเยอร์ด้วยการจัดการเฉพาะในจุดที่ต้องจัดการ

ซึ่งมีหลายวิธีในการตัดการสิ่งนี้ โดยโมเดลที่ดูจะเป็นไปได้คือ

• จัดองค์ประชุมโดยมีคณะกรรมการ X จำนวนที่ผู้ถือโทเค็นโหวตให้ผู้รับมอบสิทธิ์ (Delegator) ซึ่งโดยทั่วไปจะทำหน้าที่เป็นคณะกรรมการหรือคณะกรรมการที่รับผิดชอบ (เพิ่มเติมด้านล่าง)

Proposals บางตัวจำเป็นต้องผ่านคณะกรรมการนี้ถึงจะใช้ได้ ในขณะที่บาง Proposals จำเป็นต้องผ่านการโหวตจากผู้รับมอบสิทธิ์ ( Delegator ) /ผู้ถือโทเค็นทั้งหมด

• โดยจะมีสภา (Councils) หลายชุด ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากคณะกรรมการ ซึ่งกลุ่มนี้จะค่อนข้างเป็นอิสระและมีหน้าที่เฉพาะ ตัวอย่างที่ดีคือ Grants Council ของ Optimism - พวกเขามีอำนาจหน้าที่เฉพาะแค่ดูแลจัดสรรโทเค็นให้กับโปรเจคต่างๆ เท่านั้น อีกตัวอย่างหนึ่งเป็นของ ทีมที่พัฒนาการอัปเกรดโปรโตคอล คณะกรรมการจะมีหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบสภาเหล่านี้ แน่นอนว่าผู้ถือเหรียญมีหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบคณะกรรมการได้

• สำหรับ DAO ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการมากหน่อย คณะกรรมการสามารถแต่งตั้งหัวหน้าฝ่ายกำกับดูแล/เลขานุการ/ประธาน/CEO ได้ หรือเป็นชื่อตำแหน่งอะไรก็ได้ที่คุณอยากเรียก หน่วยงานนี้จะรับผิดชอบการดำเนินงานประจำวันของ DAO นั้นๆ DAO ส่วนใหญ่มีตำแหน่งพวกนี้อยู่แล้ว แม้ว่าพวกเขาจะไม่ค่อยอยากให้มีตำแหน่งพวกนี้ก็เถอะ แต่มันก็สามารถทำให้เป็น decentralized ได้

แต่เรื่องที่น่าสนใจเกี่ยวกับ DAO คือเรื่องของความร่วมมือ ความแตกต่างที่สำคัญก็คือแทนที่จะเป็นการลงคะแนนเสียงโดยวาฬผู้ถือโทเค็น เป็นการลงคะแนนแบบประชาธิปไตย ที่ทุกคนทั้ง User และ Builder ที่ทุกคนมีหนึ่งคะแนนเสียง แต่ระบบหนึ่งคนหนึ่งโหวตก็ยังมีความเสี่ยงจาก Sybil ทำให้มันอาจยังไม่ใช่ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ แต่แน่นอนเราสามารถพามันไปได้ไกลกว่านี้อย่างที่ Optimism's Citizens' House กำลังพยายามทำอยู่โดยการใช้ระบบไฮบริดที่มีทั้งผู้ถือโทเค็น (Token house)และผู้ใช้ (Citizen House)

สิ่งสำคัญในการทดลองโมเดลที่ใช้ความร่วมมือกันแบบนี้คือมันสามารถยกระดับความเป็นเจ้าให้เป็นประชาธิปไตยได้มากขึ้น โดยที่ DAO ยังคงต้องมีโครงสร้างองค์กรที่ใช้งานได้และมีประสิทธิภาพ DAO ที่แตกต่างกันก็ต้องใช้โครงสร้างที่แตกต่างกัน แต่สิ่งหนึ่งที่แน่นอนเลยคือการจัดการที่มีแค่กลุ่มวาฬจะกลายเป็นหายนะสำหรับ DAO ในระยะยาว และมองว่าสิ่งนี้เป็น "Decentralized" จะเป็นกลายเป็นเรื่องผิด

ทั้งนี้ยังมีอีกหลายประเด็นที่ Polynya ต้องใช้ในการวิเคราะห์ต่อไป ซึ่งเขามีแพลนจะเขียนออกแบบเจาะลึกอีกทีในอนาคต