Fear - sự sợ hãi

** **

Có hai loại người bị đau khổ trên thế giới này: những người bị đau khổ vì thiếu sự sống và những người bị đau khổ vì quá nhiều sự sống. Tôi luôn thấy mình thuộc loại thứ hai. Khi suy nghĩ về điều đó, hầu hết hành vi và hoạt động của con người không khác gì hành vi của động vật. Các công nghệ và thủ công cao nhất chỉ đưa chúng ta lên đến trình độ siêu tinh tinh. Thực ra, khoảng cách giữa, ví dụ như, Plato hay Nietzsche và người bình thường lớn hơn khoảng cách giữa con tinh tinh đó và người bình thường. Lĩnh vực tinh thần thực sự, nghệ sĩ đích thực, thánh nhân, triết gia, hiếm khi đạt được.

Tại sao lại rất ít người đạt được? Tại sao lịch sử thế giới và tiến hóa không phải là câu chuyện về tiến bộ mà là sự thêm vào vô nghĩa và vô tận những chữ số 0. Không có giá trị lớn hơn được phát triển. Trong thực tế, người Hy Lạp cách đây 3.000 năm cũng tiên tiến như chúng ta ngày nay. Vậy rào cản nào ngăn cản con người đạt đến tiềm năng thực sự của mình? Câu trả lời cho điều đó có thể được tìm thấy trong một câu hỏi khác, đó là: Đặc điểm con người phổ biến nhất là gì - sợ hãi hay lười biếng?”

― Louis Mackey https://www.youtube.com/watch?v=eXGq8rlq2I0 

—----------------------

Lần đầu mình đọc  “The Alchemist” by Paulo Coelho là cỡ 19 tuổi, cô tiếng Anh bắt đọc để viết essay thì đọc thôi. Dạo gần đây muốn viết về ý fear, tình cờ đọc lại  vài đoạn thì mới nhận ra khái niệm Personal Legend, the Soul of the World, the language of the World… những thông điệp quan trọng nhất của cuốn tiểu thuyết… hoàn toàn ko đọng lại trong đầu mình trong lần đọc trước. Nghĩa là mình chả hiểu gì trong lần đọc trước, dù cho mình có thể viết essay dài năm trang và tóm tắt câu chuyện ko thiếu chi tiết nào. Bây h đọc lại thì đồng ý nhiều phần, chả biết có phải là do mình ngáo và mơ mộng hơn ngày xưa nên thấy đồng cảm hơn. và ko biết mình đã bỏ lỡ thông điệp gì trong lần đọc này, chắc vài năm nữa đọc lại mới nhận ra.

Trích vài đoạn.

“My heart is afraid that it will have to suffer,” the boy told the alchemist one night as they looked up at the moonless sky.

Hãy nói với trái tim của bạn rằng nỗi sợ hãi chịu đựng là tồi tệ hơn cả nỗi đau khổ. Và không có trái tim nào từng phải chịu đau khổ khi tìm kiếm giấc mơ của nó, vì mỗi giây trong cuộc tìm kiếm là một sự gặp gỡ với Chúa và với vĩnh cửu ”.

……

“Tell your heart that the fear of suffering is worse than the suffering itself. And that no heart has ever suffered when it goes in search of its dreams, because every second of the search is a second's encounter with God and with eternity.”

Hãy nói với trái tim của bạn rằng nỗi sợ hãi chịu đựng là tồi tệ hơn cả nỗi đau khổ. Và không có trái tim nào từng phải chịu đau khổ khi tìm kiếm giấc mơ của nó, vì mỗi giây trong cuộc tìm kiếm là một sự gặp gỡ với Chúa và với vĩnh cửu ”.

…

If a person is living out his Personal Legend, he knows everything he needs to know. There is only one thing that makes a dream impossible to achieve: the fear of failure.”

Nếu một người đang sống theo Huyền thoại Cá nhân của mình, anh ta biết mọi thứ anh ta cần phải biết. Chỉ có một điều khiến cho giấc mơ trở thành điều không thể hoàn thành: Nỗi sợ thất bại ”.

…..

“I'm not afraid of failing. It's just that I don't know how to turn myself into the wind.”

“Tôi không sợ thất bại. Chỉ là tôi không biết làm thế nào để biến mình thành gió ”.

…..

“Well, you'll have to learn; your life depends on it.”

“Vâng, bạn phải học; cuộc sống của bạn phụ thuộc vào điều đó.”

…..

“But what if I can't?”

“Nhưng nếu tôi không thể?”

…..

“Then you'll die in the midst of trying to realize your Personal Legend. That's a lot better than dying like millions of other people, who never even knew what their Personal Legends were.

“Sau đó, bạn sẽ chết giữa chừng trong quá trình cố gắng để hiện thực hóa Huyền thoại Cá nhân của mình. Điều đó tốt hơn rất nhiều so với chết như hàng triệu người khác, người không bao giờ biết Huyền thoại Cá nhân của họ là gì.”

…..

“But don't worry,” the alchemist continued. “usually the threat of death makes people a lot more aware of their lives.”

“Nhưng đừng lo lắng,” thầy thuốc kim tiền tiếp tục, “thường thì mối đe dọa của cái chết khiến con người nhận thức được cuộc đời của họ nhiều hơn.”** **—-----------------------------------------------------------------------------

Một khái niệm phổ biến của thần kinh học là triune brain: não có 3 phần. Phần reptilian brain (não bò sát) là phần cổ nhất, phụ trách các hoạt động thuộc bản năng sinh tồn. Tiếp đến là limbic system (hay mammal brain, não động vật có vú), phụ trách xử lý cảm xúc. Và phần mới phát triển, đặc trưng của con người, là neocortex, phụ trách xử lý ngôn ngữ, logic, các kĩ năng suy nghĩ. v

Đã thông thì phải thông cho lút cán. Theo team Phật thì hiểu có 3 levels: văn-tư-tu. văn là hiểu đc lời nói, tư là tự suy lại đc, và tu là sống với nó. Muốn tạo nghiệp thì thông qua 3 thứ: thân-khẩu-ý. cũng khá là tương tự với khái niệm triune brain (neocortex-limbic system-reptilian brain), hay hệ thống mind-heart-guts. Để “thông hiểu" 1 thứ thì ta phải diễn tả đc bằng neocortex, cảm nhận đc bằng limbic system, và vận dụng đc bằng cơ thể và reptilian brain.

Người thường ai cũng có trải nghiệm kiểu biết mình nên làm gì, nhưng đôi lúc ko muốn làm, mà khi muốn làm cũng ko làm được. Và ngược lại, có nhiều thứ lý trí bảo ko nên làm, nhưng cảm xúc thì thúc đẩy là cứ làm đi, mà đôi khi dù cảm xúc ko muốn, nhưng vẫn sẽ làm vì hoạt động đó là thói quen khó bỏ. Thân và tâm bất nhất, hay chi tiết hơn là nghĩ-cảm-hành động bất nhất.** **Ai cũng có thể nói đc câu “Vạn pháp duy tâm" hay “mọi pháp đều vô thường". Nhưng có cảm đc hay ko, tâm/cảm xúc ko còn dao động và bám vào bất cứ thứ gì hay ko, thì khó. Mà có vận dụng, có làm theo đc câu nói trên hay ko thì càng khó hơn. Nói dễ, cảm khó, làm càng khó. Mà người làm đc thì tự nhiên lời nói cũng có gì đó chất lượng hơn người chỉ nói mà ko làm đc.

Quên, bài này viết về sự sợ-hãi.

Lâu rồi mình ko biết sợ. đi lính bắn súng nhảy máy bay, làm homeless, ở trong rừng, chạy motorcycle chen lane với xe hơi... mình chỉ cảm thấy thanh thản hoặc hơi stress chứ ko đến nỗi sợ. gần 2 năm nay chỉ đi làm đi học, cuộc sống rất yên bình nên càng chill hơn.

 hôm nọ xem video https://www.youtube.com/watch?v=4UJkFtVUWOo của John Dahnaher. Câu chuyện về miếng ván. miếng ván đặt trên cao hay trên mặt đất đều là cùng 1 miếng ván, nhưng perception của ta thay đổi nên khi miếng ván trên cao thì ta run chân, khi ở trên mặt đất thì ta lại giữ thăng bằng dễ dàng. Cộng thêm việc đọc Shamo, arc main chính train kungfu, đánh với Songoku, đc ông già sư phụ luyện thăng bằng quá cool ngầu, thế là mình thử. 

Thử rồi mới biết mình sợ độ cao. Lần đầu mình leo lên tường thì mình chỉ ngồi đó 1 lúc rồi bò xuống. Mấy ngày sau thì đứng đc hai chân, nhưng đứng 1 lúc rồi lại bò xuống. Tới lần thứ 3, hút hết juice “dũng khí", thì bập bẹ vài bước rồi lại bò xuống rất nhanh. Bây giờ thì đi lại khá thoải mái**.**

Quán theo hệ thống triune brain. Neocortex với hệ thống logic và khái niệm, sẽ phân tích tình huống và kể chuyện chi tiết. Kiểu “đứng trên cao, té có thể chấn thương… nghĩ tiếp thì sẽ bước vào the unknown, kiểu chấn thương ntn… rồi ảnh hưởng của chấn thương lên đời sống ntn… nghĩ hoài ko hết. Thông tin này khi đến limbic system, dựa vào “lục dục" của mình mà kích thích “thất tình". Nói cách khác, khi mình nghĩ về những thứ mình muốn hay ko muốn trong 1 hoàn cảnh, thì những cảm xúc hỷ nộ ái ố ai lạc cụ sẽ đc kích thích. Khi các cảm xúc này đến reptilian brain, thì nhìn chung là có 2 phản ứng, “fight-or-flight" hoặc “feed-or-breed". Bản năng sinh tồn bật mode đốt hoặc tích năng lượng, tùy vào thông tin cảm xúc mà nó nhận đc.

Dòng chảy thông tin ko di chuyển 1 chiều từ neocortex -> limbic system -> reptilian brain, hay mind -> heart -> guts. mà nó là 1 feedback loop hình tam giác của cả 3 hệ thống. ví dụ sự sợ độ cao của mình, Neocortex khi nhận thông tin từ cơ thể và reptilian brain (tim đập nhanh hơn, mồ hôi ra nhiều hơn, time dilation…); nếu mình ko biết rằng những phản ứng này là cơ chế cơ thể đang bật mode survival, đốt nhiều năng lượng để đảm bảo sinh tồn, thì những suy nghĩ chống lại hay kích thích sự sợ hãi nổi lên, thì hệ thống càng stress. Nhưng nếu mình biết, và tin vào khả năng của cơ thể, thì mình sẽ ko sợ hãi, cơ thể lại ko tốn thêm năng lượng, mà làm việc hiệu quả hơn.

Đây là chia hệ thống ra làm 3 phần đơn giản, và nhìn theo chiều dọc (hệ thống cổ và vô thức đến hệ thống mới và có ý thức). Nếu phân tích theo chiều ngang, kiểu não trái thiên về analytical thinking, não phải thiên về holistic and creative thinking, thì dòng chảy thông tin sẽ ko còn đơn giản. Rồi nếu phân tích với resolution/độ phân giải cao, xem xét từng phần não (google các phần não là thấy), thì cái hệ thống này có thể trở thành một mạng lưới của 100 nodes, hay 10000 nodes, tùy theo resolution của người quán.

Nói chung là, neocortex mô tả tình huống câu chuyện. “tỏ tình với gái", “chạy deadline", “đứng trước đám đông", “cho mèo ăn"... Những câu chuyện này sẽ trigger “dục", những thứ mình muốn và ko muốn, từ đó tạo ra cảm xúc. Ngày xưa thì mình sợ nói chuyện với gái hơn là đứng trước đám đông, vì mình muốn thể hiện rằng mình tốt trong mắt mọi người và mình ko muốn mọi người đánh giá mình thấp… Bây giờ thì makeno, bảng giá trị thay đổi, câu chuyện “nch với gái” hay “đứng trước đám đông" ko kích thích “dục" gì trong mình, nên mình ko còn động tâm. Chơi với mèo thì lúc nào mình cũng thích, bảng giá trị ko thay đổi, cảm xúc đc triggered ko thay đổi. Limbic system sau đó trigger reptilian brain. Tâm động thì tốn năng lượng, mệt thân; tâm an thì thân an. Ngày xưa đứng trước đám đông thì tim đập chân run tay ra mồ hôi, ngày nay thì mình ráng ko phải ngáp. Đừng quên là thân an cũng làm tâm an. 

Thế nên mỗi lần neocortex bị rối, tâm bất an, thì hít vào thở ra, đi bộ vòng vòng, cảm nhận cái thân còn an, update lại hệ thống để mind bớt kể chuyện tiêu cực, heart bớt cảm thấy bất an. Khi thân bất an, nếu mind nghĩ đc rằng “mọi thứ vô thường như hít vào thở ra", heart buông bỏ dục, thì thân lại an.

“think good feel good, feel good think good. think bad feel bad, feel bad think bad.”

Nói dễ làm khó. Để các phần não synchronized với nhau ko phải chỉ nghĩ bằng mind mà đc. Kiểu, buông bỏ dục ko phải nói và nghĩ là đc. Đôi khi phải trực tiếp trải nghiệm sự đau khổ khi theo đuổi dục, cái khoái lạc chóng qua và theo đó là sự trống rỗng khi sau khi thỏa mãn đc dục. Cho dù có hiểu bằng mind, và thấy khổ bằng heart với cái vòng lặp thì, thì thói quen từ lâu cũng vẫn rất khó bỏ. Trải nghiệm trực tiếp, data thật, mới đủ để update hệ thống. 

Một ý của lắng nghe heart nghĩa là dám đối diện với cảm xúc của mình. Trường hợp của Santiago trong The Alchemist là trường hợp khá ngọt ngào, kiểu heart của Santiago ko có quá nhiều cảm xúc tăm tối, ko quá nặng. Mình nghĩ hầu hết mọi người đều đang nén một mớ cảm xúc mà nếu nó đc giải tỏa thì họ sẽ cảm thấy nhẹ đi 1 nửa cân nặng, theo nghĩa đen. (ý kiến cá nhân, có lẽ mình ngáo). 

https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/mahasi/progress.html ai tập vipassana mà đủ lực để quán thân-tâm đủ sâu, thì sẽ thấy hệ thống của mình rác thối và nó dark vcl. Ngồi quán thấy cảm xúc tiêu cực còn đỡ, lâu lâu có cơn đau vật chất và combo đau khổ cả thân lẫn tâm chả biết ở đâu trồi lên cũng ớn.

Viết đã đời, nghĩ lại thì ý của bài này đơn giản chỉ là dòng chảy thông tin bị nghẽn hoặc có friction, suy nghĩ - cảm xúc - hành động mâu thuẫn, là do các phần não ko liên kết với nhau. để synchronize bộ não, nhất tâm, thì nghĩ-cảm-làm phải đồng bộ. Nói đc làm đc; làm đc cảm đc thì mới nói. đống chữ trên chỉ làm phức tạp hóa vấn đề bằng cách đơn giản hóa hệ thống.

** ----------------------------------------------------------------------------**

Tam giới

Vài năm trước xem phim hoạt hình Disney thì mình mới biết Pythagoras là “cult-leader”. Trường học thì chỉ dạy về Pythagoras với  a^2 + b^2 = c^2 . Nếu đc xem phim này từ bé thì có lẽ mình đã hứng thú với toán học hơn. 

https://plato.stanford.edu/entries/pythagoras/ dạo gần đây đọc bài này thì mới phát hiện thêm là Pythagoras tin vào luân hồi (nếu thật là ổng nhớ đc 20 kiếp trước thì samadhi của ổng kinh vl). Một trong những lý thuyết của Pythagoras là numerology và thế giới có layers. Đằng sau thế giới mà ta đang trải nghiệm là thế giới của hình học, và sâu hơn nữa là những con số. Giống giống câu chuyện cái hang của Plato, thế giới mà ta đang trải nghiệm là cái bóng đc tạo ra bởi những mô hình, mà các mô hình đc tạo ra từ việc mô phỏng cái essence của thế giới thật. Mình thấy những lý thuyết này cũng na ná lý thuyết tam giới (dục giới, sắc giới, vô sắc giới) của Phật giáo. Dĩ nhiên là mình tự chém theo ý mình, chứ mình chả biết những thứ mình chém có đúng hay ko.

Layers ở đây là các lăng kính của perception. 

Layer 1 là dục giới. Ví dụ về dục giới mà ngay cả dân nghiện porn cũng hiểu là, trước khi orgasm thì thấy mình nhiều năng lượng, pornstar đẹp và hấp dẫn quá; quay tay xong thì lại thấy “mình vừa làm cái éo gì thế này”, “chả có gì hấp dẫn”. Ví dụ khác là các món ăn, lúc đói thì món nào cũng có vẻ ngon, lúc no hay thừa mứa thì mọi thứ đều tầm thường hoặc chán ngán. Cùng là một thứ, nhưng trải nghiệm nó mang lại có thể khác, tùy vào dục của ta đối với vật. Giống như câu chuyện miếng ván của John Danaher, miếng ván ko thay đổi, nhưng nhận thức về miếng ván của ta thay đổi. “Dục” là thứ gia vị làm cho trải nghiệm của ta có thích có ghét, có sướng có khổ. ** **

Lý do ta thích hay ghét 1 người, đơn giản là người đó có thỏa mãn cái dục của ta hay ko, người đó có làm ta ‘ưng ý’, ‘ưa mắt’ hay ko. Mọi người trong dục giới, dĩ nhiên là có dục, và bị dục lôi kéo. We don’t see objects, we see meaning https://www.youtube.com/watch?v=ATvyrQU9e44 (có videos chi tiết hơn, nhưng mình chọn Jordan Peterson vì nó dễ thuyết phục người đọc page này hơn). Với layer dục thì mọi thứ ta nhìn đều là công cụ liên quan đến việc thỏa mãn dục của bản thân ta. Dễ thấy là các mối quan hệ giữa người với nhau đều giống như các bản hợp đồng, các cuộc trao đổi. Cần và có lợi thì mới tìm đến nhau. Đụng chạm đến dục thì giận nhau. Nếu như người yêu của bạn ko còn hấp dẫn hay thỏa mãn bạn về mặt vật chất (sắc dục), bạn ko còn cảm thấy hứng thú khi nói chuyện (ý niệm dục), thì người đó có còn là người bạn yêu hay ko? Bạn sẽ tìm đến người đó hay ko, nếu tìm đến thì vì điều gì nếu bạn chẳng cần gì từ họ? (cho dù câu trả lời có là ‘vì lòng tốt muốn người khác hạnh phúc’, thì đó cũng là dục, mong muốn đc làm người tốt, và đối phương vẫn là công cụ để ta thỏa mãn mong muốn này). Trong dục giới thì tình yêu và hạnh phúc chỉ có 1 điều kiện, đó là dục (dạng này hay dạng khác) đc thỏa mãn.

Còn lục dục thì sẽ còn thất tình.

Sắc giới (diễn theo ý hình học của Pythagoras)

**https://www.youtube.com/watch?v=kKeUI_Jko3o **

The scientist does not study nature because it is useful; he studies it because he delights in it , and he delights in it because it is beautiful. If nature were not beautiful, it would not be worth knowing, and if nature were not worth knowing, life would not be worth living . Of course I do not here speak of that beauty that strikes the senses, the beauty of qualities and appearances; not that I undervalue such beauty, far from it , but it has nothing to do with science; I mean that profounder beauty which comes from the harmonious order of the parts, and which a pure intelligence can grasp. - Henri Poincare** **

Nếu bỏ đi gia vị “thất tình lục dục” thì món ăn đời còn mùi vị gì? Nếu ko nhìn mọi thứ như là đối tượng hoặc công cụ để thỏa mãn “dục” thì mọi thứ trông như thế nào? Câu trả lời hiện tại của mình là “Mọi thứ đều đẹp”. (theo kinh sách thì sắc giới vẫn là thô lậu, vẫn có khổ).

Yêu thì ko cần lý do, ghét nhau mới cần lý do. (mà lý do đó thường là đối phương ko thỏa mãn đc cái dục/nhu cầu của mình). Ko có dục, thì default mode của mọi thứ là “đáng yêu” và “đẹp”.

Mình ko biết “mỹ học” là gì, nghe bảo có sách triết học ngàn trang bàn luận về vẻ đẹp là gì. Quan điểm của bài này là, vẻ đẹp ở sắc giới là sự hài hòa - harmony - của patterns.

what makes satisfying videos satisfying? Não chúng ta thích sự đối xứng, hình học, pattern và nhịp-điệu. 

Có gì đó khá là hay trong việc chạy xe và cảm nhận thế giới trôi đi trong tầm mắt, nhịp điệu của việc hít vào thở ra, đưa đẩy lúc làm tình, chân nhấc lên rồi hạ xuống lúc đi bộ, chiếc lá đung đưa, ngọn lửa phập phừng, gợn sóng đập vào bờ rồi từ bờ phản lại… Nói chung là sự rung động. Những hiện tượng và sự rung động này chả liên quan gì đến tốt xấu ở đời, chả có ích lợi gì cho ta hay dục của ta, nhưng mà ta vốn dĩ vẫn rất thích chúng. Pattern ko cần phải phức tạp, pattern đơn giản cũng đủ làm tâm dừng rối loạn và rung theo sự rung động của đối tượng.

Mỗi người đều có 1 gu riêng, thích cái này hơn cái kia, thấy thứ này đẹp hơn thứ nọ. Nhưng thường thì mọi người có thể đồng ý rằng những người có gương mặt cân đối thì đẹp, hợp âm đúng thì nghe xuôi tai, một số màu khi đứng gần nhau thì ưa nhìn hơn… Khi đem đo thì ta sẽ thấy gương mặt “có vẻ hài hòa” thì các bộ phận trên gương mặt phải ở vị trí tương đối theo golden ratio. Khi phân tích âm thanh hay màu sắc bằng tần số (frequency) thì ta sẽ thấy tại sao tổ hợp âm thanh này nghe êm tai và tổ hợp khác lại “kì kì”. https://www.youtube.com/watch?v=spUNpyF58BY&t=40s 

Tóm lại là, các hiện tượng “có vẻ đẹp” khi các phần của hiện tượng có hài hòa với nhau hay ko, và cái pattern tổng thể của hiện tượng có “cộng hưởng” với pattern của tâm hay ko. Và rõ ràng đằng sau vẻ bề ngoài của các hiện tượng, là những con số. Và cái mà ta thực sự bị hấp dẫn là những con số và pattern của chúng, chứ ko phải vẻ bề ngoài của nó.

Ai hay thứ gì quyết định cái gì “hài hòa”, hay tại sao pattern này hài hòa, pattern kia ko hài hòa… thì mình ko biết.** **

Trình mình chỉ dừng ở mức trầm trồ thán phục trước sự hài hòa của tự nhiên, chứ kêu mình xử lý thông tin và áp dụng thì mình ngáo. https://www.youtube.com/watch?v=1U1PM-p3860 một lời nhắn của bộ phim Pi kinh điển này là, “đừng cố nhìn vào mặt trời”. 

Vô sắc giới

Bỏ sắc giới, thì vẫn còn vô sắc giới. Như tên gọi, vô sắc giới thì ko có hình tướng, nên ko mô tả đc. Ở sắc giới thì ta dựa vào giác quan và sự tương phản tương ứng của bố cục để cảm nhận patterns. (mình nghĩ) vô sắc giới vẫn là patterns thông tin, nhưng ta ko dựa vào âm thanh, màu sắc… để cảm nữa, mà ta trực tiếp cảm nó bằng subtle body (mind).

https://www.youtube.com/watch?v=2xDnxkzQtdI https://www.flutopedia.com/sound_color.htm   

Giống như máy tính có thể chuyển pixels (RGB code) thành hex code và mã nhị nguyên, rồi chuyển lại thành âm thanh. Con người cũng có thể chuyển màu sắc thành âm thanh và ngược lại. Nếu ta vận hành ở mã nhị phân thì ta khỏi mất công decode.

Tóm tắt, ở dục giới thì mọi thứ là đối tượng và phương tiện của dục. Bỏ lens dục thì ta thấy sắc giới, mọi thứ ko hẳn là đối tượng nữa, mà là một phần của sự rung động, của patterns. Bỏ lens sắc giới, ta thấy “vô sắc giới”, ko còn đối tượng của giác quan, trực tiếp cảm sự rung động. Các rung động có vẻ cộng hưởng hay bài trừ nhau, cái rung động tổng thể vẫn thế. See less, think less, feel more.

"if the doors of perception were cleansed then everything would appear to man as it is, Infinite. For man has closed himself up, till he sees all things through narrow chinks of his cavern" - William Blake. 

** **

** **

** **

** **

** **

Fear - sự sợ hãi

** **

Có hai loại người bị đau khổ trên thế giới này: những người bị đau khổ vì thiếu sự sống và những người bị đau khổ vì quá nhiều sự sống. Tôi luôn thấy mình thuộc loại thứ hai. Khi suy nghĩ về điều đó, hầu hết hành vi và hoạt động của con người không khác gì hành vi của động vật. Các công nghệ và thủ công cao nhất chỉ đưa chúng ta lên đến trình độ siêu tinh tinh. Thực ra, khoảng cách giữa, ví dụ như, Plato hay Nietzsche và người bình thường lớn hơn khoảng cách giữa con tinh tinh đó và người bình thường. Lĩnh vực tinh thần thực sự, nghệ sĩ đích thực, thánh nhân, triết gia, hiếm khi đạt được.

Tại sao lại rất ít người đạt được? Tại sao lịch sử thế giới và tiến hóa không phải là câu chuyện về tiến bộ mà là sự thêm vào vô nghĩa và vô tận những chữ số 0. Không có giá trị lớn hơn được phát triển. Trong thực tế, người Hy Lạp cách đây 3.000 năm cũng tiên tiến như chúng ta ngày nay. Vậy rào cản nào ngăn cản con người đạt đến tiềm năng thực sự của mình? Câu trả lời cho điều đó có thể được tìm thấy trong một câu hỏi khác, đó là: Đặc điểm con người phổ biến nhất là gì - sợ hãi hay lười biếng?”

― Louis Mackey https://www.youtube.com/watch?v=eXGq8rlq2I0 

—----------------------

Lần đầu mình đọc  “The Alchemist” by Paulo Coelho là cỡ 19 tuổi, cô tiếng Anh bắt đọc để viết essay thì đọc thôi. Dạo gần đây muốn viết về ý fear, tình cờ đọc lại  vài đoạn thì mới nhận ra khái niệm Personal Legend, the Soul of the World, the language of the World… những thông điệp quan trọng nhất của cuốn tiểu thuyết… hoàn toàn ko đọng lại trong đầu mình trong lần đọc trước. Nghĩa là mình chả hiểu gì trong lần đọc trước, dù cho mình có thể viết essay dài năm trang và tóm tắt câu chuyện ko thiếu chi tiết nào. Bây h đọc lại thì đồng ý nhiều phần, chả biết có phải là do mình ngáo và mơ mộng hơn ngày xưa nên thấy đồng cảm hơn. và ko biết mình đã bỏ lỡ thông điệp gì trong lần đọc này, chắc vài năm nữa đọc lại mới nhận ra.

Trích vài đoạn.

“My heart is afraid that it will have to suffer,” the boy told the alchemist one night as they looked up at the moonless sky.

Hãy nói với trái tim của bạn rằng nỗi sợ hãi chịu đựng là tồi tệ hơn cả nỗi đau khổ. Và không có trái tim nào từng phải chịu đau khổ khi tìm kiếm giấc mơ của nó, vì mỗi giây trong cuộc tìm kiếm là một sự gặp gỡ với Chúa và với vĩnh cửu ”.

……

“Tell your heart that the fear of suffering is worse than the suffering itself. And that no heart has ever suffered when it goes in search of its dreams, because every second of the search is a second's encounter with God and with eternity.”

Hãy nói với trái tim của bạn rằng nỗi sợ hãi chịu đựng là tồi tệ hơn cả nỗi đau khổ. Và không có trái tim nào từng phải chịu đau khổ khi tìm kiếm giấc mơ của nó, vì mỗi giây trong cuộc tìm kiếm là một sự gặp gỡ với Chúa và với vĩnh cửu ”.

…

If a person is living out his Personal Legend, he knows everything he needs to know. There is only one thing that makes a dream impossible to achieve: the fear of failure.”

Nếu một người đang sống theo Huyền thoại Cá nhân của mình, anh ta biết mọi thứ anh ta cần phải biết. Chỉ có một điều khiến cho giấc mơ trở thành điều không thể hoàn thành: Nỗi sợ thất bại ”.

…..

“I'm not afraid of failing. It's just that I don't know how to turn myself into the wind.”

“Tôi không sợ thất bại. Chỉ là tôi không biết làm thế nào để biến mình thành gió ”.

…..

“Well, you'll have to learn; your life depends on it.”

“Vâng, bạn phải học; cuộc sống của bạn phụ thuộc vào điều đó.”

…..

“But what if I can't?”

“Nhưng nếu tôi không thể?”

…..

“Then you'll die in the midst of trying to realize your Personal Legend. That's a lot better than dying like millions of other people, who never even knew what their Personal Legends were.

“Sau đó, bạn sẽ chết giữa chừng trong quá trình cố gắng để hiện thực hóa Huyền thoại Cá nhân của mình. Điều đó tốt hơn rất nhiều so với chết như hàng triệu người khác, người không bao giờ biết Huyền thoại Cá nhân của họ là gì.”

…..

“But don't worry,” the alchemist continued. “usually the threat of death makes people a lot more aware of their lives.”

“Nhưng đừng lo lắng,” thầy thuốc kim tiền tiếp tục, “thường thì mối đe dọa của cái chết khiến con người nhận thức được cuộc đời của họ nhiều hơn.”** **—-----------------------------------------------------------------------------

Một khái niệm phổ biến của thần kinh học là triune brain: não có 3 phần. Phần reptilian brain (não bò sát) là phần cổ nhất, phụ trách các hoạt động thuộc bản năng sinh tồn. Tiếp đến là limbic system (hay mammal brain, não động vật có vú), phụ trách xử lý cảm xúc. Và phần mới phát triển, đặc trưng của con người, là neocortex, phụ trách xử lý ngôn ngữ, logic, các kĩ năng suy nghĩ. v

Đã thông thì phải thông cho lút cán. Theo team Phật thì hiểu có 3 levels: văn-tư-tu. văn là hiểu đc lời nói, tư là tự suy lại đc, và tu là sống với nó. Muốn tạo nghiệp thì thông qua 3 thứ: thân-khẩu-ý. cũng khá là tương tự với khái niệm triune brain (neocortex-limbic system-reptilian brain), hay hệ thống mind-heart-guts. Để “thông hiểu" 1 thứ thì ta phải diễn tả đc bằng neocortex, cảm nhận đc bằng limbic system, và vận dụng đc bằng cơ thể và reptilian brain.

Người thường ai cũng có trải nghiệm kiểu biết mình nên làm gì, nhưng đôi lúc ko muốn làm, mà khi muốn làm cũng ko làm được. Và ngược lại, có nhiều thứ lý trí bảo ko nên làm, nhưng cảm xúc thì thúc đẩy là cứ làm đi, mà đôi khi dù cảm xúc ko muốn, nhưng vẫn sẽ làm vì hoạt động đó là thói quen khó bỏ. Thân và tâm bất nhất, hay chi tiết hơn là nghĩ-cảm-hành động bất nhất.** **Ai cũng có thể nói đc câu “Vạn pháp duy tâm" hay “mọi pháp đều vô thường". Nhưng có cảm đc hay ko, tâm/cảm xúc ko còn dao động và bám vào bất cứ thứ gì hay ko, thì khó. Mà có vận dụng, có làm theo đc câu nói trên hay ko thì càng khó hơn. Nói dễ, cảm khó, làm càng khó. Mà người làm đc thì tự nhiên lời nói cũng có gì đó chất lượng hơn người chỉ nói mà ko làm đc.

Quên, bài này viết về sự sợ-hãi.

Lâu rồi mình ko biết sợ. đi lính bắn súng nhảy máy bay, làm homeless, ở trong rừng, chạy motorcycle chen lane với xe hơi... mình chỉ cảm thấy thanh thản hoặc hơi stress chứ ko đến nỗi sợ. gần 2 năm nay chỉ đi làm đi học, cuộc sống rất yên bình nên càng chill hơn.

 hôm nọ xem video https://www.youtube.com/watch?v=4UJkFtVUWOo của John Dahnaher. Câu chuyện về miếng ván. miếng ván đặt trên cao hay trên mặt đất đều là cùng 1 miếng ván, nhưng perception của ta thay đổi nên khi miếng ván trên cao thì ta run chân, khi ở trên mặt đất thì ta lại giữ thăng bằng dễ dàng. Cộng thêm việc đọc Shamo, arc main chính train kungfu, đánh với Songoku, đc ông già sư phụ luyện thăng bằng quá cool ngầu, thế là mình thử. 

Thử rồi mới biết mình sợ độ cao. Lần đầu mình leo lên tường thì mình chỉ ngồi đó 1 lúc rồi bò xuống. Mấy ngày sau thì đứng đc hai chân, nhưng đứng 1 lúc rồi lại bò xuống. Tới lần thứ 3, hút hết juice “dũng khí", thì bập bẹ vài bước rồi lại bò xuống rất nhanh. Bây giờ thì đi lại khá thoải mái**.**

Quán theo hệ thống triune brain. Neocortex với hệ thống logic và khái niệm, sẽ phân tích tình huống và kể chuyện chi tiết. Kiểu “đứng trên cao, té có thể chấn thương… nghĩ tiếp thì sẽ bước vào the unknown, kiểu chấn thương ntn… rồi ảnh hưởng của chấn thương lên đời sống ntn… nghĩ hoài ko hết. Thông tin này khi đến limbic system, dựa vào “lục dục" của mình mà kích thích “thất tình". Nói cách khác, khi mình nghĩ về những thứ mình muốn hay ko muốn trong 1 hoàn cảnh, thì những cảm xúc hỷ nộ ái ố ai lạc cụ sẽ đc kích thích. Khi các cảm xúc này đến reptilian brain, thì nhìn chung là có 2 phản ứng, “fight-or-flight" hoặc “feed-or-breed". Bản năng sinh tồn bật mode đốt hoặc tích năng lượng, tùy vào thông tin cảm xúc mà nó nhận đc.

Dòng chảy thông tin ko di chuyển 1 chiều từ neocortex -> limbic system -> reptilian brain, hay mind -> heart -> guts. mà nó là 1 feedback loop hình tam giác của cả 3 hệ thống. ví dụ sự sợ độ cao của mình, Neocortex khi nhận thông tin từ cơ thể và reptilian brain (tim đập nhanh hơn, mồ hôi ra nhiều hơn, time dilation…); nếu mình ko biết rằng những phản ứng này là cơ chế cơ thể đang bật mode survival, đốt nhiều năng lượng để đảm bảo sinh tồn, thì những suy nghĩ chống lại hay kích thích sự sợ hãi nổi lên, thì hệ thống càng stress. Nhưng nếu mình biết, và tin vào khả năng của cơ thể, thì mình sẽ ko sợ hãi, cơ thể lại ko tốn thêm năng lượng, mà làm việc hiệu quả hơn.

Đây là chia hệ thống ra làm 3 phần đơn giản, và nhìn theo chiều dọc (hệ thống cổ và vô thức đến hệ thống mới và có ý thức). Nếu phân tích theo chiều ngang, kiểu não trái thiên về analytical thinking, não phải thiên về holistic and creative thinking, thì dòng chảy thông tin sẽ ko còn đơn giản. Rồi nếu phân tích với resolution/độ phân giải cao, xem xét từng phần não (google các phần não là thấy), thì cái hệ thống này có thể trở thành một mạng lưới của 100 nodes, hay 10000 nodes, tùy theo resolution của người quán.

Nói chung là, neocortex mô tả tình huống câu chuyện. “tỏ tình với gái", “chạy deadline", “đứng trước đám đông", “cho mèo ăn"... Những câu chuyện này sẽ trigger “dục", những thứ mình muốn và ko muốn, từ đó tạo ra cảm xúc. Ngày xưa thì mình sợ nói chuyện với gái hơn là đứng trước đám đông, vì mình muốn thể hiện rằng mình tốt trong mắt mọi người và mình ko muốn mọi người đánh giá mình thấp… Bây giờ thì makeno, bảng giá trị thay đổi, câu chuyện “nch với gái” hay “đứng trước đám đông" ko kích thích “dục" gì trong mình, nên mình ko còn động tâm. Chơi với mèo thì lúc nào mình cũng thích, bảng giá trị ko thay đổi, cảm xúc đc triggered ko thay đổi. Limbic system sau đó trigger reptilian brain. Tâm động thì tốn năng lượng, mệt thân; tâm an thì thân an. Ngày xưa đứng trước đám đông thì tim đập chân run tay ra mồ hôi, ngày nay thì mình ráng ko phải ngáp. Đừng quên là thân an cũng làm tâm an. 

Thế nên mỗi lần neocortex bị rối, tâm bất an, thì hít vào thở ra, đi bộ vòng vòng, cảm nhận cái thân còn an, update lại hệ thống để mind bớt kể chuyện tiêu cực, heart bớt cảm thấy bất an. Khi thân bất an, nếu mind nghĩ đc rằng “mọi thứ vô thường như hít vào thở ra", heart buông bỏ dục, thì thân lại an.

“think good feel good, feel good think good. think bad feel bad, feel bad think bad.”

Nói dễ làm khó. Để các phần não synchronized với nhau ko phải chỉ nghĩ bằng mind mà đc. Kiểu, buông bỏ dục ko phải nói và nghĩ là đc. Đôi khi phải trực tiếp trải nghiệm sự đau khổ khi theo đuổi dục, cái khoái lạc chóng qua và theo đó là sự trống rỗng khi sau khi thỏa mãn đc dục. Cho dù có hiểu bằng mind, và thấy khổ bằng heart với cái vòng lặp thì, thì thói quen từ lâu cũng vẫn rất khó bỏ. Trải nghiệm trực tiếp, data thật, mới đủ để update hệ thống. 

Một ý của lắng nghe heart nghĩa là dám đối diện với cảm xúc của mình. Trường hợp của Santiago trong The Alchemist là trường hợp khá ngọt ngào, kiểu heart của Santiago ko có quá nhiều cảm xúc tăm tối, ko quá nặng. Mình nghĩ hầu hết mọi người đều đang nén một mớ cảm xúc mà nếu nó đc giải tỏa thì họ sẽ cảm thấy nhẹ đi 1 nửa cân nặng, theo nghĩa đen. (ý kiến cá nhân, có lẽ mình ngáo). 

https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/mahasi/progress.html ai tập vipassana mà đủ lực để quán thân-tâm đủ sâu, thì sẽ thấy hệ thống của mình rác thối và nó dark vcl. Ngồi quán thấy cảm xúc tiêu cực còn đỡ, lâu lâu có cơn đau vật chất và combo đau khổ cả thân lẫn tâm chả biết ở đâu trồi lên cũng ớn.

Viết đã đời, nghĩ lại thì ý của bài này đơn giản chỉ là dòng chảy thông tin bị nghẽn hoặc có friction, suy nghĩ - cảm xúc - hành động mâu thuẫn, là do các phần não ko liên kết với nhau. để synchronize bộ não, nhất tâm, thì nghĩ-cảm-làm phải đồng bộ. Nói đc làm đc; làm đc cảm đc thì mới nói. đống chữ trên chỉ làm phức tạp hóa vấn đề bằng cách đơn giản hóa hệ thống.

** ----------------------------------------------------------------------------**

Tam giới

Vài năm trước xem phim hoạt hình Disney thì mình mới biết Pythagoras là “cult-leader”. Trường học thì chỉ dạy về Pythagoras với  a^2 + b^2 = c^2 . Nếu đc xem phim này từ bé thì có lẽ mình đã hứng thú với toán học hơn. 

https://plato.stanford.edu/entries/pythagoras/ dạo gần đây đọc bài này thì mới phát hiện thêm là Pythagoras tin vào luân hồi (nếu thật là ổng nhớ đc 20 kiếp trước thì samadhi của ổng kinh vl). Một trong những lý thuyết của Pythagoras là numerology và thế giới có layers. Đằng sau thế giới mà ta đang trải nghiệm là thế giới của hình học, và sâu hơn nữa là những con số. Giống giống câu chuyện cái hang của Plato, thế giới mà ta đang trải nghiệm là cái bóng đc tạo ra bởi những mô hình, mà các mô hình đc tạo ra từ việc mô phỏng cái essence của thế giới thật. Mình thấy những lý thuyết này cũng na ná lý thuyết tam giới (dục giới, sắc giới, vô sắc giới) của Phật giáo. Dĩ nhiên là mình tự chém theo ý mình, chứ mình chả biết những thứ mình chém có đúng hay ko.

Layers ở đây là các lăng kính của perception. 

Layer 1 là dục giới. Ví dụ về dục giới mà ngay cả dân nghiện porn cũng hiểu là, trước khi orgasm thì thấy mình nhiều năng lượng, pornstar đẹp và hấp dẫn quá; quay tay xong thì lại thấy “mình vừa làm cái éo gì thế này”, “chả có gì hấp dẫn”. Ví dụ khác là các món ăn, lúc đói thì món nào cũng có vẻ ngon, lúc no hay thừa mứa thì mọi thứ đều tầm thường hoặc chán ngán. Cùng là một thứ, nhưng trải nghiệm nó mang lại có thể khác, tùy vào dục của ta đối với vật. Giống như câu chuyện miếng ván của John Danaher, miếng ván ko thay đổi, nhưng nhận thức về miếng ván của ta thay đổi. “Dục” là thứ gia vị làm cho trải nghiệm của ta có thích có ghét, có sướng có khổ. ** **

Lý do ta thích hay ghét 1 người, đơn giản là người đó có thỏa mãn cái dục của ta hay ko, người đó có làm ta ‘ưng ý’, ‘ưa mắt’ hay ko. Mọi người trong dục giới, dĩ nhiên là có dục, và bị dục lôi kéo. We don’t see objects, we see meaning https://www.youtube.com/watch?v=ATvyrQU9e44 (có videos chi tiết hơn, nhưng mình chọn Jordan Peterson vì nó dễ thuyết phục người đọc page này hơn). Với layer dục thì mọi thứ ta nhìn đều là công cụ liên quan đến việc thỏa mãn dục của bản thân ta. Dễ thấy là các mối quan hệ giữa người với nhau đều giống như các bản hợp đồng, các cuộc trao đổi. Cần và có lợi thì mới tìm đến nhau. Đụng chạm đến dục thì giận nhau. Nếu như người yêu của bạn ko còn hấp dẫn hay thỏa mãn bạn về mặt vật chất (sắc dục), bạn ko còn cảm thấy hứng thú khi nói chuyện (ý niệm dục), thì người đó có còn là người bạn yêu hay ko? Bạn sẽ tìm đến người đó hay ko, nếu tìm đến thì vì điều gì nếu bạn chẳng cần gì từ họ? (cho dù câu trả lời có là ‘vì lòng tốt muốn người khác hạnh phúc’, thì đó cũng là dục, mong muốn đc làm người tốt, và đối phương vẫn là công cụ để ta thỏa mãn mong muốn này). Trong dục giới thì tình yêu và hạnh phúc chỉ có 1 điều kiện, đó là dục (dạng này hay dạng khác) đc thỏa mãn.

Còn lục dục thì sẽ còn thất tình.

Sắc giới (diễn theo ý hình học của Pythagoras)

**https://www.youtube.com/watch?v=kKeUI_Jko3o **

The scientist does not study nature because it is useful; he studies it because he delights in it , and he delights in it because it is beautiful. If nature were not beautiful, it would not be worth knowing, and if nature were not worth knowing, life would not be worth living . Of course I do not here speak of that beauty that strikes the senses, the beauty of qualities and appearances; not that I undervalue such beauty, far from it , but it has nothing to do with science; I mean that profounder beauty which comes from the harmonious order of the parts, and which a pure intelligence can grasp. - Henri Poincare** **

Nếu bỏ đi gia vị “thất tình lục dục” thì món ăn đời còn mùi vị gì? Nếu ko nhìn mọi thứ như là đối tượng hoặc công cụ để thỏa mãn “dục” thì mọi thứ trông như thế nào? Câu trả lời hiện tại của mình là “Mọi thứ đều đẹp”. (theo kinh sách thì sắc giới vẫn là thô lậu, vẫn có khổ).

Yêu thì ko cần lý do, ghét nhau mới cần lý do. (mà lý do đó thường là đối phương ko thỏa mãn đc cái dục/nhu cầu của mình). Ko có dục, thì default mode của mọi thứ là “đáng yêu” và “đẹp”.

Mình ko biết “mỹ học” là gì, nghe bảo có sách triết học ngàn trang bàn luận về vẻ đẹp là gì. Quan điểm của bài này là, vẻ đẹp ở sắc giới là sự hài hòa - harmony - của patterns.

what makes satisfying videos satisfying? Não chúng ta thích sự đối xứng, hình học, pattern và nhịp-điệu. 

Có gì đó khá là hay trong việc chạy xe và cảm nhận thế giới trôi đi trong tầm mắt, nhịp điệu của việc hít vào thở ra, đưa đẩy lúc làm tình, chân nhấc lên rồi hạ xuống lúc đi bộ, chiếc lá đung đưa, ngọn lửa phập phừng, gợn sóng đập vào bờ rồi từ bờ phản lại… Nói chung là sự rung động. Những hiện tượng và sự rung động này chả liên quan gì đến tốt xấu ở đời, chả có ích lợi gì cho ta hay dục của ta, nhưng mà ta vốn dĩ vẫn rất thích chúng. Pattern ko cần phải phức tạp, pattern đơn giản cũng đủ làm tâm dừng rối loạn và rung theo sự rung động của đối tượng.

Mỗi người đều có 1 gu riêng, thích cái này hơn cái kia, thấy thứ này đẹp hơn thứ nọ. Nhưng thường thì mọi người có thể đồng ý rằng những người có gương mặt cân đối thì đẹp, hợp âm đúng thì nghe xuôi tai, một số màu khi đứng gần nhau thì ưa nhìn hơn… Khi đem đo thì ta sẽ thấy gương mặt “có vẻ hài hòa” thì các bộ phận trên gương mặt phải ở vị trí tương đối theo golden ratio. Khi phân tích âm thanh hay màu sắc bằng tần số (frequency) thì ta sẽ thấy tại sao tổ hợp âm thanh này nghe êm tai và tổ hợp khác lại “kì kì”. https://www.youtube.com/watch?v=spUNpyF58BY&t=40s 

Tóm lại là, các hiện tượng “có vẻ đẹp” khi các phần của hiện tượng có hài hòa với nhau hay ko, và cái pattern tổng thể của hiện tượng có “cộng hưởng” với pattern của tâm hay ko. Và rõ ràng đằng sau vẻ bề ngoài của các hiện tượng, là những con số. Và cái mà ta thực sự bị hấp dẫn là những con số và pattern của chúng, chứ ko phải vẻ bề ngoài của nó.

Ai hay thứ gì quyết định cái gì “hài hòa”, hay tại sao pattern này hài hòa, pattern kia ko hài hòa… thì mình ko biết.** **

Trình mình chỉ dừng ở mức trầm trồ thán phục trước sự hài hòa của tự nhiên, chứ kêu mình xử lý thông tin và áp dụng thì mình ngáo. https://www.youtube.com/watch?v=1U1PM-p3860 một lời nhắn của bộ phim Pi kinh điển này là, “đừng cố nhìn vào mặt trời”. 

Vô sắc giới

Bỏ sắc giới, thì vẫn còn vô sắc giới. Như tên gọi, vô sắc giới thì ko có hình tướng, nên ko mô tả đc. Ở sắc giới thì ta dựa vào giác quan và sự tương phản tương ứng của bố cục để cảm nhận patterns. (mình nghĩ) vô sắc giới vẫn là patterns thông tin, nhưng ta ko dựa vào âm thanh, màu sắc… để cảm nữa, mà ta trực tiếp cảm nó bằng subtle body (mind).

https://www.youtube.com/watch?v=2xDnxkzQtdI https://www.flutopedia.com/sound_color.htm   

Giống như máy tính có thể chuyển pixels (RGB code) thành hex code và mã nhị nguyên, rồi chuyển lại thành âm thanh. Con người cũng có thể chuyển màu sắc thành âm thanh và ngược lại. Nếu ta vận hành ở mã nhị phân thì ta khỏi mất công decode.

Tóm tắt, ở dục giới thì mọi thứ là đối tượng và phương tiện của dục. Bỏ lens dục thì ta thấy sắc giới, mọi thứ ko hẳn là đối tượng nữa, mà là một phần của sự rung động, của patterns. Bỏ lens sắc giới, ta thấy “vô sắc giới”, ko còn đối tượng của giác quan, trực tiếp cảm sự rung động. Các rung động có vẻ cộng hưởng hay bài trừ nhau, cái rung động tổng thể vẫn thế. See less, think less, feel more.

"if the doors of perception were cleansed then everything would appear to man as it is, Infinite. For man has closed himself up, till he sees all things through narrow chinks of his cavern" - William Blake. 

** **

** **

** **

** **

** **