
MARKET UPDATE: BEAR SEASON
I. MARKET UPDATEUpdated: Bài biên từ 14/11/2025 Bitcoin đang bị kéo xuống dưới mốc $100K khi Nasdaq 100 bắt đầu suy yếu. Sự suy yếu này còn trùng với nhiều áp lực khác:Nhà đầu tư tổ chức đang giảm đòn bẩy.Các công ty niêm yết không còn mua BTC nhanh như trước.Hiện Bitcoin đang giảm 25% từ đỉnh ATH. Mức này chưa sâu bằng đợt giảm tháng 2-3, khi BTC mất 30% trong bối cảnh tương tự:Nasdaq giảm sâu.Nhà đầu tư lo ngại về thuế quan Mỹ.Thị trường nghi ngờ Fed có cắt giảm lãi suất hay không.Ở thời đi...

MARKET UPDATE: NO MAN'S LAND
I. MARKET UPDATEĐợt giảm mới nhất của Bitcoin thực ra rất quen, thị trường từng thấy điều này trước đây. Làn sóng căng thẳng thương mại Mỹ-Trung lần thứ hai trong năm, cộng thêm nỗi lo tín dụng mới, đã kích hoạt một nhịp điều chỉnh trông gần như bản sao của đợt hồi tháng 4. - lần đầu tiên đã kéo Bitcoin giảm khoảng 30%, Nasdaq giảm 25% - trong khi vàng tăng 11% Phải mất gần 80 ngày để Bitcoin tạo đáy và khẩu vị rủi ro quay lại. Mới đây Trung Quốc cáo buộc Mỹ gây sức ép để tạo hoảng loạn về ng...

MARKET UPDATE: ONCHAIN FINANCE
I. MARKET UPDATEChúng ta có một vài dữ kiện rất rõ ràng như sau: [1] Giao cắt tử thần của 2 đường EMA dự kiến diễn ra sau 14 ngày nữa, theo lịch sử thường là vùng tạo đáy tiềm năng.[2] Options data phiên sau 28/3 đến 25/4 cho thấy xu hướng phá vỡ mạnh sẽ xảy ra, giá dưới $80K dễ xảy ra hơn (Xem lại buổi update 3/3). [3] Lượng stablecoin onchain tăng mạnh trong +~$8B từ $220B → $227.8B cho thấy tiền vẫn ở đây chuẩn bị cho điều gì đó.Với [1] [2] [3] củng cố thời điểm timing rất rõ ràng và xu hư...
Crypto Ape | In-depth Research | Share What Valuable Not What Causes People FOMO

MARKET UPDATE: BEAR SEASON
I. MARKET UPDATEUpdated: Bài biên từ 14/11/2025 Bitcoin đang bị kéo xuống dưới mốc $100K khi Nasdaq 100 bắt đầu suy yếu. Sự suy yếu này còn trùng với nhiều áp lực khác:Nhà đầu tư tổ chức đang giảm đòn bẩy.Các công ty niêm yết không còn mua BTC nhanh như trước.Hiện Bitcoin đang giảm 25% từ đỉnh ATH. Mức này chưa sâu bằng đợt giảm tháng 2-3, khi BTC mất 30% trong bối cảnh tương tự:Nasdaq giảm sâu.Nhà đầu tư lo ngại về thuế quan Mỹ.Thị trường nghi ngờ Fed có cắt giảm lãi suất hay không.Ở thời đi...

MARKET UPDATE: NO MAN'S LAND
I. MARKET UPDATEĐợt giảm mới nhất của Bitcoin thực ra rất quen, thị trường từng thấy điều này trước đây. Làn sóng căng thẳng thương mại Mỹ-Trung lần thứ hai trong năm, cộng thêm nỗi lo tín dụng mới, đã kích hoạt một nhịp điều chỉnh trông gần như bản sao của đợt hồi tháng 4. - lần đầu tiên đã kéo Bitcoin giảm khoảng 30%, Nasdaq giảm 25% - trong khi vàng tăng 11% Phải mất gần 80 ngày để Bitcoin tạo đáy và khẩu vị rủi ro quay lại. Mới đây Trung Quốc cáo buộc Mỹ gây sức ép để tạo hoảng loạn về ng...

MARKET UPDATE: ONCHAIN FINANCE
I. MARKET UPDATEChúng ta có một vài dữ kiện rất rõ ràng như sau: [1] Giao cắt tử thần của 2 đường EMA dự kiến diễn ra sau 14 ngày nữa, theo lịch sử thường là vùng tạo đáy tiềm năng.[2] Options data phiên sau 28/3 đến 25/4 cho thấy xu hướng phá vỡ mạnh sẽ xảy ra, giá dưới $80K dễ xảy ra hơn (Xem lại buổi update 3/3). [3] Lượng stablecoin onchain tăng mạnh trong +~$8B từ $220B → $227.8B cho thấy tiền vẫn ở đây chuẩn bị cho điều gì đó.Với [1] [2] [3] củng cố thời điểm timing rất rõ ràng và xu hư...
Crypto Ape | In-depth Research | Share What Valuable Not What Causes People FOMO

Subscribe to Kyxoan17

Subscribe to Kyxoan17
Share Dialog
Share Dialog
<100 subscribers
<100 subscribers


Tỷ lệ Bitcoin Hashrate vẫn gần đạt mức ATH, tín hiệu đầu tư liên tục từ các miner giai đoạn này thể hiện conviction mạnh vào Bitcoin mặc dù doanh thu bị giảm. Tỉ lệ spending/revenue = 83%, miner đang lỗ nặng nhưng họ vẫn chi mạnh, đầu tư vào máy và bật máy hàng loạt.
Phân tích trên tâm lý hành vi, miner có xu hướng theo chu kỳ
» thường bán ra trong các giai đoạn market giảm
» thường HODL trong market xu hướng tăng
→ Trường hợp này miner đang thể hiện sự tự tin vào xu hướng giá tăng. (Data nay valid từ ngày 10/9)


Cả hai quỹ ETF Bitcoin và Ethereum đều đang ghi nhận dòng tiền outflow, tuy nhiên sự quan tâm của nhà đầu tư đối với quỹ ETF Bitcoin vẫn lớn hơn đáng kể về quy mô và mức độ so với ETH.

ETH rõ ràng đang gặp thế bí, tuy nhiên xét về mặt tích cực thì Ethereum là cái nôi của nhóm cơ sở hạ tầng (infrastructure). Cơ sở hạ tầng mang lại tất cả giá trị cho crypto mà chúng ta đang trải nghiệm.
Cơ sở hạ tầng thực sự:
» Các giao thức, EIPs, frameworks, bộ công cụ và dịch vụ blockchain (không nằm trên lớp ứng dụng)
» Giải quyết một số vấn đề cụ thể, cải thiện hiệu quả ứng dụng, trải nghiệm người dùng, phi tập trung, bảo mật và quyền riêng tư.
Như vậy ETH rẻ mang lại cơ hội thử nghiệm và build cơ sở hạ tầng với mức chi phí rẻ cho devs. Về dài hạn cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục phát triển và Ether vẫn là cái blockchain tốt nhất để devs sáng tạo.
META OF BEING EARLY
Với crypto mình quan sát thấy mỗi giai đoạn market đều bám vào một trend nào đó để đầu cơ. Ai cũng muốn phải thật sớm, ai cũng muốn front-run người khác để kiếm lợi nhiều nhất có thể.
Mình gọi đây là “meta of being early”, tức chiến lược hiệu quả nhất xuyên suốt lịch sử tham gia crypto là “càng sớm thì càng tốt”. Ví dụ đơn giản như mua BTC năm 2012 > mua BTC năm 2024.
a) Văn hóa “being early”
‘Being early' đã trở thành một chiến lược và văn hóa trong định vị nhà đầu tư crypto.
[1] > 2017: OG Early - Vào thị trường từ giai đoạn đến giờ này thì chắc thắng 100%
[2] 2017-2021: Early Explorer - Thị trường khám phá nhiều công nghệ mới, cơ hội ngoài Bitcoin bắt đầu
[3] 2021-2023: Cheap Early - DeFi Summer, Airdrop dễ như cho, NFT đất ảo, Gaming
[4] 2024: Oversupply Early - Dư thừa trend, bão hòa sản phẩm, khai thác quá mức
[5] Hiện tại: End of Early - Tốc độ sản xuất trend/sản phẩm tính bằng giây, 99% xây branding bằng truyền thông (thuê shill, book KOL), vòng đời ngắn, nhà đầu tư trang bị không ai chịu thua ai
→ Chúng ta cần đúng về mặt chức năng của “Early”. Tức là biết mình đang ở giai đoạn nào của “Early” để bắt đúng nhịp tối ưu. Không thể ở 2024 mà chơi như 2017 được nữa.

"Muốn đúng hay muốn kiếm tiền?" là một câu nói nổi tiếng trong Crypto năm 2021. Về cơ bản nó mang hàm ý kêu gọi sự linh hoạt về tâm lý khi thị trường không đúng với luận điểm đầu tư hoặc thể hiện quan điểm trái ngược với mình. Thị trường có thể “sai” trong quan điểm của mình, nhưng mình phải học cách chấp nhận điều đó để định hình lại vị thế “sớm” và kiếm được lợi.
Những năm trước 2017, OG muốn đúng trong lựa chọn văn hóa và tiêu dùng. Họ muốn là người đầu tiên đến với một điều gì đó độc đáo. Tìm ra một điều gì đó trước những người khác và giữ làm của riêng chứ không muốn chia sẻ.
Khác với OG, nhóm explorer lại khác, họ muốn và cần kiếm tiền. Đối với họ việc sớm nhất = vị thế tốt nhất trong một cái gì đó khi nó vẫn còn rẻ, và kiếm lời khi một phần đông phát hiện ra.
Sự khác biệt ở đây là từ mong muốn được đúng, đến mong muốn cần kiếm lời. Tức là “being early” đã trở thành văn hóa → sau đó đã được tài chính hóa.
Ở giai đoạn sớm của crypto, khía cạnh đầu tư không phải là mục tiêu theo đuổi của nhóm OG. Họ tham gia sớm vào lĩnh vực mới chủ yếu để giành được điểm trong trò chơi địa vị văn hóa nhóm, mãi sau này mới gắn liền với những kết quả về vật chất và tài chính.
Nhưng dĩ nhiên không phải ai cũng đã bỏ lỡ cơ hội.
Năm 2017 đã chứng kiến đợt bùng nổ crypto đầu tiên khi nó thu hút sự chú ý của công chúng và khiến nhiều người tham gia ban đầu giàu quá nhanh.
Lý tưởng tham gia vào một điều gì đó trước những người khác cuối cùng có thể sinh lời.
b) Early-as-a-Service
Qua nhiều giai đoạn thì đã có một sự chuyển biến tâm lý tập thể và “being early” đã mất đi sự trong sáng ban đầu.
Being early bây giờ không còn là một cuộc chiến giành uy tín, mà là một chiến lược để đầu cơ/front-run. Thậm chí là để làm dịch vụ (dạng Early-as-a-Service).
Mọi người đều biết những người tham gia sớm trước 2020 đã hưởng lợi nhờ nhiều đợt định giá điên rồ nhất của crypto so với bất kỳ tài sản tài chính nào. Nhiều trường hợp ăn kèo 1000x như BTC, MATIC, BNB, ETH, FTM nhờ mua token từ rất sớm, minh chứng cho tiềm năng thu được lợi nhuận khủng tương tự cho các token khác.
Nhóm devs làm dự án/brand đã cụ thể hoá “being early”, biến nó thành dịch vụ để chuộc lợi. Những hình thái được cụ thể theo thời gian như sau:
» ICO/IDO/IEO → Mục tiêu gọi vốn đầu tư; thu hút partnership; nâng giá trị FA
» Private/Series A-B/Pre-sale/KOL round → Mục tiêu bán token; hợp thức hoá print token; marketing dự án
» Airdrop → Mục tiêu thu hút user; dụ retailer; hợp thức hoá phát hành token
Nhóm này khiến user trở thành một shiller để truyền bá cho họ, đây là một dạng động lực ponzi. Và câu nói mà chắc mọi người đều đã nghe qua “To shill or be shilled” – ý là muốn sớm mà ăn to thì phải shill bất chấp. Quy trình nó trông như thế này:
» Devs build dự án → Bán token = Early-as-a-Service → Kết nạp shiller → ponzi raids scheme
Trào lưu mua coin → shill nở rộ và nhóm “KOL” tài chính nổi lên, ban đầu là Tây rồi lây sang ta rất nhanh. Sau này onchain trở thành một công cụ rất phù hợp để user tận dụng tìm ăn theo smart money, early whale. Ở chiều ngược lại, nhóm Devs, KOL, whale lợi dụng xu hướng này để thu lợi ngược từ hành vi của user.
Sản phẩm Onchain-as-a-Service có thể đại diện qua các hình thái:
- Làm tools cào onchain data
- Lập nhóm săn/phân tích onchain insight thu phí
- Gài lệnh onchain
- Onchain marketing

c) Branding dễ dãi
Mỗi thương hiệu độc đáo chỉ có phase 'sớm' một lần trong vòng đời trước khi bị một thương hiệu mới hơn thay thế.
Khi chi phí tạo ra những thứ mới (Token/dự án) gần như về 0đ, việc cung cấp Early-as-a-Service bị thách thức bởi sản phẩm được sản xuất hàng loạt – liên tục bị pha loãng của cái “mới”.
Mình nhận thấy một sự thay đổi trong cách mọi người nghiên cứu crypto: đa số hiếm khi ghé web của dự án hoặc không tìm đọc thông tin chính thức từ dự án nữa. Các thương hiệu dự án chủ yếu tồn tại bằng tên và ticker, meme trên X. Lúc này yếu tố FA gần như bị gạt bỏ hoàn toàn.
Tức là nguyên liệu đánh giá dự án năm 2024 ít hơn bao giờ hết:
» Brand (Project) = Ticker + Meme + CT
Bởi sự chán nản về Altcoin thiếu tính sáng tạo về sản phẩm hoặc công nghệ, các memepads ra đời để đẩy nhanh quá trình sản xuất cái “mới”, chỉ riêng pumpfun mỗi ngày sản xuất >10K tokens → tốc độ ra quyết định bây giờ phải tính bằng giây, vòng đời dự án chỉ tính bằng tiếng hoặc thậm chí bằng phút. Không cho mọi người đủ thời gian kịp nghiên cứu sâu xa hơn, họ phải cắt giảm tối đa.
Meta trong 2024 không bao giờ tới được phase bùng nổ, kỳ vọng chung của nhà đầu tư chuyển sang hành vi kiếm lời rồi xách dép chạy, bởi mỗi điều mới lại bị thay thế bởi một điều mới lấp lánh khác.
» Being early = Thay mới liên tục → Cũ là chết
Có thể meta lớn tiếp theo đã có sẵn ở đây, và thậm chí có thể nó sẽ kết thúc trước khi thực sự bắt đầu.

Mọi người đã học được một meta mới, ai cũng biết phải ăn sớm hơn người khác, ai cũng tâm thế front-running ngay khi có thể.
Khi cả market muốn front-run người khác, kỳ vọng bắt đầu giảm nhanh. Chưa đạt đến mức mong muốn đã có người kia chốt trước. Vòng lặp này cứ liên tục đã dạy cho mọi người bài học kinh nghiệm, dẫn đến các trend chưa kịp bùng nổ thì đã hẹo, tuổi thọ giảm không phanh.
» Năm 2023, hầu hết thị trường vẫn tin rằng “tiện ích thực tế” là cần thiết để một token đạt được định giá nhất định.
» Năm 2024, cảm giác “sớm” ngày càng thấp, gần như ai cũng sớm - không ai muốn đến muộn.
Khi cùng lúc chi phí – về mặt tiền và kiến thức kỹ thuật – để làm các tokens mới tiến gần về 0đ
» Tác nhân: Pumpfun, Sunpump, Ethervista…
Tạo ra một cuộc đua khai thác meta khi còn đang phát triển.
» Bên devs: Tốc độ tạo token và brand dự án giảm xuống còn vài giây
» Bên investors: Sniper bot vs bot để cướp hàng sớm ngang devs, cắn ở ví mua số 1 - 10 và bán theo setup sẵn
Tại thời điểm này, không còn đủ người tham gia mới để thỏa mãn nguồn cung “sớm”. Hầu hết 99% các token đều sẽ chết ngay từ đầu. Đơn giản là bởi ai cũng biết meta rồi, làm gì còn ai muốn mua sau bot nữa, ai muốn mua thì đã dùng bot cả rồi.
Nhưng những động lực này không chỉ áp dụng cho memecoins, mà cũng liên quan đến văn hóa crypto nói chung. Mô hình nhóm nhà đầu tư trang bị “vũ trang” xuất hiện trong bối cảnh “end of early”. Trông họ sẽ như thế này:
» Investor Group = KOLs + Devs + Front-running Tools + Researchers + Thanh khoản của họ (Nhóm investor khác/Followers/Retailers)
Nhóm nhà đầu tư vận hành theo mô hình sau:
» Đồng thời thu thập kiến thức mới ("khám phá") + tối ưu hóa quyết định dựa trên kiến thức hiện có ("khai thác").
Tức là họ liên tục “khám phá” cái có thể trở thành “mới” với thị trường, rồi tập trung 100% vào “khai thác” một cái “mới” màu mỡ nhất ngay tại thời điểm nó hot nhất. Liên tục luân phiên giữa “khám phá” và “khai thác” để khai thác lợi nhuận bằng việc “sớm” hơn người khác.
» Max exploit > Max explore → Thà bỏ lỡ để khai thác một thứ tốt nhất, chứ không lãng phí hết thời gian để liên tục đuổi theo cái “mới”.
Thời kỳ của WAGMI - lạc quan về một làn sóng tăng nước lên tất cả thuyền lên. Một thế giới không chỉ thuần túy PvP mà là một nơi mà tất cả cùng nhau đi một làn sóng tăng và sinh lời đã không còn khả thi.
Retailer đã học quá nhiều bài học mùa bear vừa rồi, hành vi của họ cũng thay đổi rồi. Vì vậy cùng với phân loại về “Consumer Crypto” tuần trước, mình đề xuất về một xu hướng kết thúc văn hóa “being early”, chúng ta cần quay lại theo đuổi những thứ tạo ra giá trị thực thụ. Đi theo giải pháp thực, tầm nhìn phục vụ và thu hút nhu cầu dùng thật.
Chúng ta không nhất thiết phải là sớm nhất, mà có thể là sớm-muộn hoặc muộn-sớm nhưng đảm bảo có sự đầu tư vào giá trị bài bản, lâu dài. Kết thúc văn hóa “sớm” không phải là mất vị thế, mà là tìm kiếm vị thế tốt nhưng an toàn và sinh lời.
NHÓM GIÁ TRỊ BỀN VỮNG
Với thuyết trên, mình lại nhắc về nhóm DeFi có nội tại bền vững, vẫn theo thống kê của Tokenterminal, chúng ta có 20 dự án có doanh thu thực và mô hình hoạt động gần với nhóm “ứng dụng cần thiết” trong xu hướng consumer crypto mà mình nhắc tới tuần trước:

[1] Sàn (DeFi): $VELO $GMX $DYDX $CRV $CAKE $UNI $AERO
[2] Lợi xuất: $AAVE $LDO $ENA $SKY (pre. $MKR) Circle Tether
[3] Cơ sở hạ tầng (L1/L2): $ZKS $OP $ARB Base $SOL $TRX $ETH
Các dự án vẫn cho thấy một số điểm chung là thị phần có xu hướng ổn định, số lượng đối thủ có thể cạnh tranh ít, và họ có dịch vụ khai thác được người dùng chi tiêu cho các hoạt động cần thiết.
Dữ liệu 30 ngày qua cho thấy nhóm cơ sở hạ tầng vẫn luôn tạo ra sự khác biệt mặc dù chưa có sự chú ý đổ về lớn:
- $APT đã có mức tăng nguồn thu từ phí giao dịch 72%
- $SUI tăng 90% khối lượng giao dịch
- $SEI tăng 51% TVL
- $TON tăng 47% số lượng token holder
- $CAKE tăng 36% khối lượng DEX
- $ETH tăng 2.13% trong tỷ lệ staking
Tỷ lệ Bitcoin Hashrate vẫn gần đạt mức ATH, tín hiệu đầu tư liên tục từ các miner giai đoạn này thể hiện conviction mạnh vào Bitcoin mặc dù doanh thu bị giảm. Tỉ lệ spending/revenue = 83%, miner đang lỗ nặng nhưng họ vẫn chi mạnh, đầu tư vào máy và bật máy hàng loạt.
Phân tích trên tâm lý hành vi, miner có xu hướng theo chu kỳ
» thường bán ra trong các giai đoạn market giảm
» thường HODL trong market xu hướng tăng
→ Trường hợp này miner đang thể hiện sự tự tin vào xu hướng giá tăng. (Data nay valid từ ngày 10/9)


Cả hai quỹ ETF Bitcoin và Ethereum đều đang ghi nhận dòng tiền outflow, tuy nhiên sự quan tâm của nhà đầu tư đối với quỹ ETF Bitcoin vẫn lớn hơn đáng kể về quy mô và mức độ so với ETH.

ETH rõ ràng đang gặp thế bí, tuy nhiên xét về mặt tích cực thì Ethereum là cái nôi của nhóm cơ sở hạ tầng (infrastructure). Cơ sở hạ tầng mang lại tất cả giá trị cho crypto mà chúng ta đang trải nghiệm.
Cơ sở hạ tầng thực sự:
» Các giao thức, EIPs, frameworks, bộ công cụ và dịch vụ blockchain (không nằm trên lớp ứng dụng)
» Giải quyết một số vấn đề cụ thể, cải thiện hiệu quả ứng dụng, trải nghiệm người dùng, phi tập trung, bảo mật và quyền riêng tư.
Như vậy ETH rẻ mang lại cơ hội thử nghiệm và build cơ sở hạ tầng với mức chi phí rẻ cho devs. Về dài hạn cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục phát triển và Ether vẫn là cái blockchain tốt nhất để devs sáng tạo.
META OF BEING EARLY
Với crypto mình quan sát thấy mỗi giai đoạn market đều bám vào một trend nào đó để đầu cơ. Ai cũng muốn phải thật sớm, ai cũng muốn front-run người khác để kiếm lợi nhiều nhất có thể.
Mình gọi đây là “meta of being early”, tức chiến lược hiệu quả nhất xuyên suốt lịch sử tham gia crypto là “càng sớm thì càng tốt”. Ví dụ đơn giản như mua BTC năm 2012 > mua BTC năm 2024.
a) Văn hóa “being early”
‘Being early' đã trở thành một chiến lược và văn hóa trong định vị nhà đầu tư crypto.
[1] > 2017: OG Early - Vào thị trường từ giai đoạn đến giờ này thì chắc thắng 100%
[2] 2017-2021: Early Explorer - Thị trường khám phá nhiều công nghệ mới, cơ hội ngoài Bitcoin bắt đầu
[3] 2021-2023: Cheap Early - DeFi Summer, Airdrop dễ như cho, NFT đất ảo, Gaming
[4] 2024: Oversupply Early - Dư thừa trend, bão hòa sản phẩm, khai thác quá mức
[5] Hiện tại: End of Early - Tốc độ sản xuất trend/sản phẩm tính bằng giây, 99% xây branding bằng truyền thông (thuê shill, book KOL), vòng đời ngắn, nhà đầu tư trang bị không ai chịu thua ai
→ Chúng ta cần đúng về mặt chức năng của “Early”. Tức là biết mình đang ở giai đoạn nào của “Early” để bắt đúng nhịp tối ưu. Không thể ở 2024 mà chơi như 2017 được nữa.

"Muốn đúng hay muốn kiếm tiền?" là một câu nói nổi tiếng trong Crypto năm 2021. Về cơ bản nó mang hàm ý kêu gọi sự linh hoạt về tâm lý khi thị trường không đúng với luận điểm đầu tư hoặc thể hiện quan điểm trái ngược với mình. Thị trường có thể “sai” trong quan điểm của mình, nhưng mình phải học cách chấp nhận điều đó để định hình lại vị thế “sớm” và kiếm được lợi.
Những năm trước 2017, OG muốn đúng trong lựa chọn văn hóa và tiêu dùng. Họ muốn là người đầu tiên đến với một điều gì đó độc đáo. Tìm ra một điều gì đó trước những người khác và giữ làm của riêng chứ không muốn chia sẻ.
Khác với OG, nhóm explorer lại khác, họ muốn và cần kiếm tiền. Đối với họ việc sớm nhất = vị thế tốt nhất trong một cái gì đó khi nó vẫn còn rẻ, và kiếm lời khi một phần đông phát hiện ra.
Sự khác biệt ở đây là từ mong muốn được đúng, đến mong muốn cần kiếm lời. Tức là “being early” đã trở thành văn hóa → sau đó đã được tài chính hóa.
Ở giai đoạn sớm của crypto, khía cạnh đầu tư không phải là mục tiêu theo đuổi của nhóm OG. Họ tham gia sớm vào lĩnh vực mới chủ yếu để giành được điểm trong trò chơi địa vị văn hóa nhóm, mãi sau này mới gắn liền với những kết quả về vật chất và tài chính.
Nhưng dĩ nhiên không phải ai cũng đã bỏ lỡ cơ hội.
Năm 2017 đã chứng kiến đợt bùng nổ crypto đầu tiên khi nó thu hút sự chú ý của công chúng và khiến nhiều người tham gia ban đầu giàu quá nhanh.
Lý tưởng tham gia vào một điều gì đó trước những người khác cuối cùng có thể sinh lời.
b) Early-as-a-Service
Qua nhiều giai đoạn thì đã có một sự chuyển biến tâm lý tập thể và “being early” đã mất đi sự trong sáng ban đầu.
Being early bây giờ không còn là một cuộc chiến giành uy tín, mà là một chiến lược để đầu cơ/front-run. Thậm chí là để làm dịch vụ (dạng Early-as-a-Service).
Mọi người đều biết những người tham gia sớm trước 2020 đã hưởng lợi nhờ nhiều đợt định giá điên rồ nhất của crypto so với bất kỳ tài sản tài chính nào. Nhiều trường hợp ăn kèo 1000x như BTC, MATIC, BNB, ETH, FTM nhờ mua token từ rất sớm, minh chứng cho tiềm năng thu được lợi nhuận khủng tương tự cho các token khác.
Nhóm devs làm dự án/brand đã cụ thể hoá “being early”, biến nó thành dịch vụ để chuộc lợi. Những hình thái được cụ thể theo thời gian như sau:
» ICO/IDO/IEO → Mục tiêu gọi vốn đầu tư; thu hút partnership; nâng giá trị FA
» Private/Series A-B/Pre-sale/KOL round → Mục tiêu bán token; hợp thức hoá print token; marketing dự án
» Airdrop → Mục tiêu thu hút user; dụ retailer; hợp thức hoá phát hành token
Nhóm này khiến user trở thành một shiller để truyền bá cho họ, đây là một dạng động lực ponzi. Và câu nói mà chắc mọi người đều đã nghe qua “To shill or be shilled” – ý là muốn sớm mà ăn to thì phải shill bất chấp. Quy trình nó trông như thế này:
» Devs build dự án → Bán token = Early-as-a-Service → Kết nạp shiller → ponzi raids scheme
Trào lưu mua coin → shill nở rộ và nhóm “KOL” tài chính nổi lên, ban đầu là Tây rồi lây sang ta rất nhanh. Sau này onchain trở thành một công cụ rất phù hợp để user tận dụng tìm ăn theo smart money, early whale. Ở chiều ngược lại, nhóm Devs, KOL, whale lợi dụng xu hướng này để thu lợi ngược từ hành vi của user.
Sản phẩm Onchain-as-a-Service có thể đại diện qua các hình thái:
- Làm tools cào onchain data
- Lập nhóm săn/phân tích onchain insight thu phí
- Gài lệnh onchain
- Onchain marketing

c) Branding dễ dãi
Mỗi thương hiệu độc đáo chỉ có phase 'sớm' một lần trong vòng đời trước khi bị một thương hiệu mới hơn thay thế.
Khi chi phí tạo ra những thứ mới (Token/dự án) gần như về 0đ, việc cung cấp Early-as-a-Service bị thách thức bởi sản phẩm được sản xuất hàng loạt – liên tục bị pha loãng của cái “mới”.
Mình nhận thấy một sự thay đổi trong cách mọi người nghiên cứu crypto: đa số hiếm khi ghé web của dự án hoặc không tìm đọc thông tin chính thức từ dự án nữa. Các thương hiệu dự án chủ yếu tồn tại bằng tên và ticker, meme trên X. Lúc này yếu tố FA gần như bị gạt bỏ hoàn toàn.
Tức là nguyên liệu đánh giá dự án năm 2024 ít hơn bao giờ hết:
» Brand (Project) = Ticker + Meme + CT
Bởi sự chán nản về Altcoin thiếu tính sáng tạo về sản phẩm hoặc công nghệ, các memepads ra đời để đẩy nhanh quá trình sản xuất cái “mới”, chỉ riêng pumpfun mỗi ngày sản xuất >10K tokens → tốc độ ra quyết định bây giờ phải tính bằng giây, vòng đời dự án chỉ tính bằng tiếng hoặc thậm chí bằng phút. Không cho mọi người đủ thời gian kịp nghiên cứu sâu xa hơn, họ phải cắt giảm tối đa.
Meta trong 2024 không bao giờ tới được phase bùng nổ, kỳ vọng chung của nhà đầu tư chuyển sang hành vi kiếm lời rồi xách dép chạy, bởi mỗi điều mới lại bị thay thế bởi một điều mới lấp lánh khác.
» Being early = Thay mới liên tục → Cũ là chết
Có thể meta lớn tiếp theo đã có sẵn ở đây, và thậm chí có thể nó sẽ kết thúc trước khi thực sự bắt đầu.

Mọi người đã học được một meta mới, ai cũng biết phải ăn sớm hơn người khác, ai cũng tâm thế front-running ngay khi có thể.
Khi cả market muốn front-run người khác, kỳ vọng bắt đầu giảm nhanh. Chưa đạt đến mức mong muốn đã có người kia chốt trước. Vòng lặp này cứ liên tục đã dạy cho mọi người bài học kinh nghiệm, dẫn đến các trend chưa kịp bùng nổ thì đã hẹo, tuổi thọ giảm không phanh.
» Năm 2023, hầu hết thị trường vẫn tin rằng “tiện ích thực tế” là cần thiết để một token đạt được định giá nhất định.
» Năm 2024, cảm giác “sớm” ngày càng thấp, gần như ai cũng sớm - không ai muốn đến muộn.
Khi cùng lúc chi phí – về mặt tiền và kiến thức kỹ thuật – để làm các tokens mới tiến gần về 0đ
» Tác nhân: Pumpfun, Sunpump, Ethervista…
Tạo ra một cuộc đua khai thác meta khi còn đang phát triển.
» Bên devs: Tốc độ tạo token và brand dự án giảm xuống còn vài giây
» Bên investors: Sniper bot vs bot để cướp hàng sớm ngang devs, cắn ở ví mua số 1 - 10 và bán theo setup sẵn
Tại thời điểm này, không còn đủ người tham gia mới để thỏa mãn nguồn cung “sớm”. Hầu hết 99% các token đều sẽ chết ngay từ đầu. Đơn giản là bởi ai cũng biết meta rồi, làm gì còn ai muốn mua sau bot nữa, ai muốn mua thì đã dùng bot cả rồi.
Nhưng những động lực này không chỉ áp dụng cho memecoins, mà cũng liên quan đến văn hóa crypto nói chung. Mô hình nhóm nhà đầu tư trang bị “vũ trang” xuất hiện trong bối cảnh “end of early”. Trông họ sẽ như thế này:
» Investor Group = KOLs + Devs + Front-running Tools + Researchers + Thanh khoản của họ (Nhóm investor khác/Followers/Retailers)
Nhóm nhà đầu tư vận hành theo mô hình sau:
» Đồng thời thu thập kiến thức mới ("khám phá") + tối ưu hóa quyết định dựa trên kiến thức hiện có ("khai thác").
Tức là họ liên tục “khám phá” cái có thể trở thành “mới” với thị trường, rồi tập trung 100% vào “khai thác” một cái “mới” màu mỡ nhất ngay tại thời điểm nó hot nhất. Liên tục luân phiên giữa “khám phá” và “khai thác” để khai thác lợi nhuận bằng việc “sớm” hơn người khác.
» Max exploit > Max explore → Thà bỏ lỡ để khai thác một thứ tốt nhất, chứ không lãng phí hết thời gian để liên tục đuổi theo cái “mới”.
Thời kỳ của WAGMI - lạc quan về một làn sóng tăng nước lên tất cả thuyền lên. Một thế giới không chỉ thuần túy PvP mà là một nơi mà tất cả cùng nhau đi một làn sóng tăng và sinh lời đã không còn khả thi.
Retailer đã học quá nhiều bài học mùa bear vừa rồi, hành vi của họ cũng thay đổi rồi. Vì vậy cùng với phân loại về “Consumer Crypto” tuần trước, mình đề xuất về một xu hướng kết thúc văn hóa “being early”, chúng ta cần quay lại theo đuổi những thứ tạo ra giá trị thực thụ. Đi theo giải pháp thực, tầm nhìn phục vụ và thu hút nhu cầu dùng thật.
Chúng ta không nhất thiết phải là sớm nhất, mà có thể là sớm-muộn hoặc muộn-sớm nhưng đảm bảo có sự đầu tư vào giá trị bài bản, lâu dài. Kết thúc văn hóa “sớm” không phải là mất vị thế, mà là tìm kiếm vị thế tốt nhưng an toàn và sinh lời.
NHÓM GIÁ TRỊ BỀN VỮNG
Với thuyết trên, mình lại nhắc về nhóm DeFi có nội tại bền vững, vẫn theo thống kê của Tokenterminal, chúng ta có 20 dự án có doanh thu thực và mô hình hoạt động gần với nhóm “ứng dụng cần thiết” trong xu hướng consumer crypto mà mình nhắc tới tuần trước:

[1] Sàn (DeFi): $VELO $GMX $DYDX $CRV $CAKE $UNI $AERO
[2] Lợi xuất: $AAVE $LDO $ENA $SKY (pre. $MKR) Circle Tether
[3] Cơ sở hạ tầng (L1/L2): $ZKS $OP $ARB Base $SOL $TRX $ETH
Các dự án vẫn cho thấy một số điểm chung là thị phần có xu hướng ổn định, số lượng đối thủ có thể cạnh tranh ít, và họ có dịch vụ khai thác được người dùng chi tiêu cho các hoạt động cần thiết.
Dữ liệu 30 ngày qua cho thấy nhóm cơ sở hạ tầng vẫn luôn tạo ra sự khác biệt mặc dù chưa có sự chú ý đổ về lớn:
- $APT đã có mức tăng nguồn thu từ phí giao dịch 72%
- $SUI tăng 90% khối lượng giao dịch
- $SEI tăng 51% TVL
- $TON tăng 47% số lượng token holder
- $CAKE tăng 36% khối lượng DEX
- $ETH tăng 2.13% trong tỷ lệ staking
No activity yet