Buổi market update 9/6 chúng ta đã phân tích chiến lược Options cho Q3/2025, một số recap và xác định lại mức độ chính xác của kế hoạch như sau:

• Ngắn hạn phiên 13/6 → BTC đi chính xác khung giá 95K - 115K

• Trung hạn phiên 25/7 → BTC đảm bảo chắc chắn đáo hạn < $120K

→ Dù có thời điểm giá vượt lên biên $122K, tuy nhiên nhanh chóng suy giảm

→ Thậm chí giá BTC chạm max profit tại 115K - 116K đúng như kỳ vọng của Options whale hôm 25/7

Như vậy về cơ bản giá cả và timing vẫn đều tương đối chính xác để chúng ta tham khảo.

Vẫn còn chiến lược wave 2, khung đáo hạn 26/9, chúng ta tiếp tục nhìn lại:

• Options whale mong muốn giá tích lũy <$115K → tartget tăng giá đáo hạn ở $140K không thay đổi

• như vậy timing tích lũy tương đối chính xác khi được dự đoán ở giai đoạn giữa tháng 7 đến hết tháng 8

CUỘC ĐUA ĐỊNH HÌNH INFOFI

» Kaito Capital Launchpad vs Cookie x ACM «

Trong bối cảnh InfoFi đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện, hai cái tên đang thu hút nhiều sự chú ý nhất là Kaito Capital Launchpad và Cookie kết hợp với ACM (Attention Capital Markets).

Cả hai đều tham vọng không chỉ là nơi khởi đầu cho những dự án Web3 tiềm năng, mà còn là nơi định nghĩa lại mối quan hệ giữa người dùng/dự án/token. Nhưng con đường mà mỗi bên chọn lại hoàn toàn khác nhau.

Và để hiểu sâu hơn ai đang đi đúng hướng, trước tiên mình soi lại InfoFi?

InfoFi từng được kỳ vọng là một làn gió mới, thưởng cho những người mang lại sự chú ý (attention) cho dự án. Nhưng thực tế cho thấy phần lớn các chiến dịch InfoFi trở thành một cuộc chơi farm mindshare mà ai post nhiều, dùng công cụ AI tốt, hoặc thao túng engagement sẽ thắng.

Kết quả là:

• Nội dung trên Twitter (CT) trở thành một lặp rác, shill giả, thông tin vô nghĩa.

• Airdrop đến tay người không có niềm tin thật sự, dẫn đến việc token bị bán tháo ngay khi có thể - mấy kèo như HOME, NEWT, ERA…

• Dự án đánh giá sai cộng đồng, dẫn đến mất uy tín và giảm giá trị sau TGE

Nhìn sâu hơn, đây là vấn đề tâm lý học hành vi:

→ Không có “endowment effect” – người dùng không bỏ vốn nên không thấy mình sở hữu gì cả.

→ Không có “loss aversion” – người dùng không thấy tiếc khi bán vì họ không mất gì (mất công sức nên tâm lý không nặng)

Cho nên theo mình muốn sửa InfoFi, phải sửa từ incentive design.

[1] Kaito Capital Launchpad: đặt niềm tin vào dự án

Kaito đi theo hướng để cho dự án quyền quyết định ai sẽ nhận allocation.

Dựa trên dữ liệu xã hội (reputation), hành vi onchain, mức độ phù hợp với lĩnh vực hoặc vùng địa lý, các dự án có thể tự chọn người tham gia vòng Preferred Allocation. Nếu còn dư, sẽ mở FCFS.

Mô hình này về lý thuyết mang lại sự chủ động và chọn lọc. Không còn cảnh ai farm nhiều thì được, mà là người phù hợp nhất với dự án cả về niềm tin, sự đóng góp và độ liên quan.

Nhưng khi đi vào thực tế, những điểm yếu dần lộ rõ. Dự án đầu tiên là Espresso, mở bán ở mức định giá $400M, không unlock bất kỳ token nào tại TGE, và có thời gian vesting kéo dài tới 24 tháng. Trong khi đó, vòng Series A/B trước đó không công khai định giá, tạo ra nghi ngờ rằng vòng public sale chỉ là exit liquidity cho vòng trước.

Tệ hơn nữa, quyền chọn người dùng thuộc về tay dự án, đồng nghĩa nếu dự án chọn sai, cả cộng đồng cũng phải chịu. Những người thật sự có niềm tin nhưng không nổi tiếng hoặc không lọt vào bộ lọc xã hội, có thể không được tham gia dù họ sẵn sàng đầu tư.

Kaito đang đặt cược rằng các dự án đủ khôn ngoan để chọn đúng người. Nhưng lịch sử Web3 đã cho thấy, quyền lực tuyệt đối rất dễ dẫn đến những sai lầm mang tính hệ thống.

Nhưng may mắn với Theoriq, vì sự chú ý lại được dồn lên dự án + team quay ngoắt 180 độ theo yêu cầu của community:

• Bỏ vesting

• Unlock 100% tại TGE

Đây là nước đi vừa can đảm vừa nguy hiểm:

1. Tạo niềm tin cộng đồng không bắt ép, mà vì niềm tin

2. Nhưng unlock 100% = rủi ro áp lực bán ngay sau TGE

Đổi lại, nếu token không bị dump và người dùng giữ lại, đó sẽ là bằng chứng mạnh nhất cho niềm tin và sức hút dự án.

Thực ra sẽ có nhiều hoài nghi, nhưng Theoriq làm điều ngược lại vì cho toàn quyền bán sẽ tạo ra loss aversion về mặt đạo đức và tinh thần → nếu tôi bán, tôi không còn là người tin tưởng nữa

Đó là một dạng ownership tự nguyện, nếu sản phẩm đủ mạnh, đây là chiêu rất thuyết phục.

[2] Cookie x ACM: thiết kế lại từ hành vi

Cookie và ACM tiếp cận bài toán từ một góc độ khác → họ thay đổi cách xây cộng đồng bằng cả snaps + hành động tài chính.

Cơ chế mới:

→ Nếu chỉ post → nhận SNAPS

→ Nếu post + đầu tư (dùng sản phẩm, stake, mua token) → nhận cSNAPS

Quan trọng nhất: 80% phần thưởng chỉ dành cho người có cSNAPS, tức là người có skin in the game.

Cơ chế này khắc phục triệt để hai vấn đề tâm lý ở trên của Kaito:

1. Khi chúng ta đầu tư thật thì sẽ muốn nắm giữ lâu hơn → sinh ra loss aversion

2. Khi ta stake hoặc dùng sản phẩm thì bắt đầu thấy mình “thuộc về nó” → endowment effect

Case đầu tiên là Almanak, một dự án hạ tầng dành cho vibecoding, thiết kế chiến lược onchain bằng môi trường no-code.

Cookie x ACM triển khai chiến dịch theo 2 giai đoạn:

→ Snap to Invest: Post bài chất lượng để lấy suất mua token với điều kiện tốt hơn (FDV $75M thay vì $90M, 100% unlock TGE) + Dành cho 25 Snappers và 50 cSnappers.

→ Invest to Snap: Sau khi mua token hoặc deposit TVL vào sản phẩm sẽ tăng điểm cSNAPS, nâng hạng trong bảng xếp hạng và giành phần lớn airdrop (0.5% supply chia cho top 500 cSnappers).

Nghĩa là nếu chúng ta tin vào dự án và đặt tiền vào đó thì sẽ được thưởng tương xứng cả qua token sale lẫn airdrop. Không để dư chỗ cho người ngoài đến farm rồi bỏ đi.

Vậy thì điều gì thực sự khác biệt ở đây?

Cookie x ACM không chỉ thay đổi cách phân phối token, mà thay đổi cách niềm tin được hình thành trong Web3.

Thay vì để ai đó chỉ snaps nhiều sẽ được thưởng, họ thiết kế lại hệ thống theo đúng tinh thần:

"Attention is not cheap.

You earn it by showing up, putting your money where your mouth is, and staying in the game."

Trong khi đó, Kaito đặt niềm tin vào sự chọn lọc từ phía dự án, có thể hiệu quả với những dự án hiểu người dùng, nhưng dễ tạo ra cảm giác mơ hồ, thiếu minh bạch cho phần đông.

Vậy theo mình thì ai đang đi đúng hướng?

Câu trả lời không tuyệt đối. Nhưng phụ thuộc vào:

• Một người dùng nhỏ nhưng có niềm tin thật, có vốn nhỏ muốn đầu tư dài hạn

• Một dự án mới chưa có fanbase lớn nhưng muốn xây dựng cộng đồng từ những người tin trước khi dự án nổi

→ Cookie x ACM là mô hình phù hợp hơn, công bằng hơn, và thông minh hơn trong thiết kế hành vi.

Họ không phá game cũ bằng cách tạo game mới, mà sửa game từ trong lõi: hành vi, tâm lý, và động lực.

InfoFi đưa tiếng nói của cộng đồng vào việc xây dự án. Nhưng cơ chế sai đã khiến nó trở thành sân chơi cho spammer và short-term chasers.

→ Kaito đặt cược vào dữ liệu xã hội và sự lựa chọn của dự án.

→ ACM đặt cược vào hành vi con người và sự ràng buộc tài chính.

PoUW - PROOF OF USEFUL WORK

Khi Bitcoin ra đời vào năm 2009, cơ chế Proof of Work (PoW) là một lựa chọn hoàn hảo: đơn giản, minh bạch và chống giả mạo hiệu quả. Nhưng qua thời gian, tại sao chúng ta lại tiêu tốn hàng triệu kilowatt mỗi giờ chỉ để giải một bài toán hash vô nghĩa?

Sau đó ta có Proof of Stake, PoW dần bị đẩy ra rìa, bị gán mác là tốn điện - hại môi trường - không tạo giá trị thật. Nhưng rồi, sự bùng nổ của AI và ZK vào năm 2024 đã đảo chiều hoàn toàn cách nhìn nhận này.

Hóa ra, những bài toán mà AI và ZK cần giải cũng tốn điện không kém. Nhưng khác ở chỗ chúng tạo ra sản phẩm thật, có giá trị thật, phục vụ thị trường thật.

Proof of Useful Work (PoUW) là một biến thể của PoW, nhưng thay vì giải bài toán hash vô nghĩa, mạng lưới sử dụng sức mạnh tính toán để:

• Huấn luyện mô hình AI (training)

• Suy luận đầu ra từ mô hình AI (inference)

• Tạo ra các chứng minh mật mã học (zero-knowledge proofs)

• Xử lý đồ họa và render hình ảnh phức tạp

Trong tất cả các trường hợp trên, công việc tính toán vẫn nặng nhất, vẫn khó giả mạo nhưng kết quả lại có ích. Đây chính là điểm đột phá của PoUW = biến chi phí bảo mật thành sản phẩm kinh tế.

→ Lợi thế PoUW: Dùng sức mạnh tính toán để giải bài toán thật: training AI, inference, rendering, ZK proofs.

Tạo giá trị kinh tế song song với bảo mật mạng lưới.

Giải được 3 vấn đề cùng lúc:

→ Bảo mật blockchain.

→ Tận dụng tài nguyên nhàn rỗi (GPU/Mac M-series).

→ Tạo sản phẩm/dịch vụ AI/ZK thực tế → cash flow thực.

Vì sao PoUW có cơ hội bùng nổ?

[1] Bởi nhu cầu AI bùng nổ → nhu cầu tính toán tăng vọt

Mỗi mô hình LLM cần hàng trăm nghìn GPU để huấn luyện và phục vụ. Nhưng compute hiện tập trung tại các ông lớn (OpenAI, Google), khiến chi phí cao và độc quyền gia tăng.

[2] Hàng trăm triệu thiết bị tiêu dùng có GPU mạnh

NVIDIA đã xuất xưởng hơn 30 triệu GPU chỉ riêng trong năm 2023. MacBook M-series, PC gaming, máy chủ cũ… tất cả là nguồn compute chưa khai thác.

[3] ZK trở thành cơ sở hạ tầng cho quyền riêng tư

Zero-knowledge proofs cực kỳ nặng, nhưng là mảnh ghép không thể thiếu cho ứng dụng Web3, tài chính, xác thực danh tính...

Giá trị chiến lược của PoUW

PoUW thay đổi toàn bộ logic kinh tế và tư duy mạng lưới:

• Giá trị tạo ra > năng lượng tiêu tốn

Không còn là tốn điện để bảo mật – mà là dùng điện để vừa bảo mật, vừa tạo sản phẩm có thể bán.

• Phân phối công bằng hơn

Ai có thiết bị (dù lớn hay nhỏ) đều có thể tham gia. Không cần mua token, không cần hold dài, chỉ cần đóng góp compute.

• Tạo cashflow thật

AI model sinh ra có thể được dùng để tạo app, chatbot, mô phỏng.

ZK proof có thể dùng trong giao dịch tài chính.

Render có thể bán cho studio hoặc dev game.

→ Đây đều là những nguồn thu thực tế.

PoUW có những thách thức gì?

Một số thách thức kỹ thuật - vận hành - kinh tế mà PoUW phải đối mặt:

• Phân phối công việc phức tạp

AI training cần đồng bộ gradient, mô hình; inference cần đảm bảo độ trễ thấp. ZK cần hiệu suất cao và chuẩn thống nhất.

• Chưa có chuẩn chung

Mỗi dự án dùng mô hình riêng, cách chia việc riêng → khó kết nối hoặc tích hợp.

• Cạnh tranh khốc liệt với cloud truyền thống

AWS, Azure, GCP vẫn đang chiếm phần lớn thị trường compute. PoUW cần tạo trải nghiệm vượt trội về chi phí hoặc tính mở.

PHÂN LOẠI VÀ ƯU TIÊN CÁC DỰ ÁN PoUW

TIER 1 - Hạ tầng cốt lõi, đã chứng minh thực chiến

[1] Ambient = Inference + Training + Consensus = Full-cycle PoUW

• Proof of Logits → AI là consensus.

• Sử dụng mô hình >600B tham số → thật sự ngốn điện nhưng tạo output AI chất lượng cao.

→ Cấu trúc logic giống BTC PoW nhưng có giá trị thực.

→ Ưu tiên cao bởi là nền tảng gốc để thiết kế PoUW.

[2] Prime Intellect = Training + GPU Marketplace

• Đã train mô hình 10B tham số hoàn toàn phân tán → có bằng chứng thực chiến.

• Giải bài toán bandwidth, độ trễ, fail node bằng kỹ thuật "đảo song song".

→ Ưu tiên cao bởi là xương sống cho Distributed AI training PoUW.

[3] w.ai = Inference + GPU + Consumer Scale

• Giao diện dễ dùng → mở rộng đến hàng triệu máy tiêu dùng (Mac, RTX…).

• Hạ tầng thân thiện, dễ tích hợp với mọi tầng của chuỗi giá trị AI/ZK.

→ Ưu tiên cao – cầu nối Retail → PoUW mạng lưới.

TIER 2 – Kết hợp mạnh nhưng chưa có bằng chứng thực chiến rõ

[1] Nockchain (ZK-PoW + Marketplace)

• Kết hợp PoUW với ZK proof generation.

• Tạo giá trị kép: bảo mật mạng + cung ứng dịch vụ chứng thực → ZK as a Service.

→ Ưu tiên trung bình cao – nền tảng Layer 1 đặc thù, cơ hội lớn nếu scaling tốt.

→ io.net / Gensyn / Akash / Render

Hạ tầng GPU Marketplace → cần thiết cho bất kỳ hệ PoUW nào.

Render thiên về rendering / Akash thiên về general cloud.

→ Ưu tiên trung bình - cần có partner tích hợp như w.ai hoặc Ambient để unlock EV.

TIER 3 - Tiềm năng nhưng cần theo dõi

[1] Psy (ZK-PoW thuần)

Thiết kế kiến trúc PoW mới không có consensus truyền thống.

Proof aggregation → khả năng scale TPS rất cao, nhưng phức tạp và khó minh bạch thời gian đầu.

→ Ưu tiên theo dõi - chưa có production proof, nhưng ý tưởng độc đáo.

→ Succinct / Boundless

Marketplace ZK proving → cần có network effect và demand mạnh.

Khó đạt EV dương nếu không tích hợp vào consensus hoặc incentive mining.

→ Ưu tiên thấp hơn – tốt khi phối hợp, không độc lập nổi bật.

Buổi market update 9/6 chúng ta đã phân tích chiến lược Options cho Q3/2025, một số recap và xác định lại mức độ chính xác của kế hoạch như sau:

• Ngắn hạn phiên 13/6 → BTC đi chính xác khung giá 95K - 115K

• Trung hạn phiên 25/7 → BTC đảm bảo chắc chắn đáo hạn < $120K

→ Dù có thời điểm giá vượt lên biên $122K, tuy nhiên nhanh chóng suy giảm

→ Thậm chí giá BTC chạm max profit tại 115K - 116K đúng như kỳ vọng của Options whale hôm 25/7

Như vậy về cơ bản giá cả và timing vẫn đều tương đối chính xác để chúng ta tham khảo.

Vẫn còn chiến lược wave 2, khung đáo hạn 26/9, chúng ta tiếp tục nhìn lại:

• Options whale mong muốn giá tích lũy <$115K → tartget tăng giá đáo hạn ở $140K không thay đổi

• như vậy timing tích lũy tương đối chính xác khi được dự đoán ở giai đoạn giữa tháng 7 đến hết tháng 8

CUỘC ĐUA ĐỊNH HÌNH INFOFI

» Kaito Capital Launchpad vs Cookie x ACM «

Trong bối cảnh InfoFi đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện, hai cái tên đang thu hút nhiều sự chú ý nhất là Kaito Capital Launchpad và Cookie kết hợp với ACM (Attention Capital Markets).

Cả hai đều tham vọng không chỉ là nơi khởi đầu cho những dự án Web3 tiềm năng, mà còn là nơi định nghĩa lại mối quan hệ giữa người dùng/dự án/token. Nhưng con đường mà mỗi bên chọn lại hoàn toàn khác nhau.

Và để hiểu sâu hơn ai đang đi đúng hướng, trước tiên mình soi lại InfoFi?

InfoFi từng được kỳ vọng là một làn gió mới, thưởng cho những người mang lại sự chú ý (attention) cho dự án. Nhưng thực tế cho thấy phần lớn các chiến dịch InfoFi trở thành một cuộc chơi farm mindshare mà ai post nhiều, dùng công cụ AI tốt, hoặc thao túng engagement sẽ thắng.

Kết quả là:

• Nội dung trên Twitter (CT) trở thành một lặp rác, shill giả, thông tin vô nghĩa.

• Airdrop đến tay người không có niềm tin thật sự, dẫn đến việc token bị bán tháo ngay khi có thể - mấy kèo như HOME, NEWT, ERA…

• Dự án đánh giá sai cộng đồng, dẫn đến mất uy tín và giảm giá trị sau TGE

Nhìn sâu hơn, đây là vấn đề tâm lý học hành vi:

→ Không có “endowment effect” – người dùng không bỏ vốn nên không thấy mình sở hữu gì cả.

→ Không có “loss aversion” – người dùng không thấy tiếc khi bán vì họ không mất gì (mất công sức nên tâm lý không nặng)

Cho nên theo mình muốn sửa InfoFi, phải sửa từ incentive design.

[1] Kaito Capital Launchpad: đặt niềm tin vào dự án

Kaito đi theo hướng để cho dự án quyền quyết định ai sẽ nhận allocation.

Dựa trên dữ liệu xã hội (reputation), hành vi onchain, mức độ phù hợp với lĩnh vực hoặc vùng địa lý, các dự án có thể tự chọn người tham gia vòng Preferred Allocation. Nếu còn dư, sẽ mở FCFS.

Mô hình này về lý thuyết mang lại sự chủ động và chọn lọc. Không còn cảnh ai farm nhiều thì được, mà là người phù hợp nhất với dự án cả về niềm tin, sự đóng góp và độ liên quan.

Nhưng khi đi vào thực tế, những điểm yếu dần lộ rõ. Dự án đầu tiên là Espresso, mở bán ở mức định giá $400M, không unlock bất kỳ token nào tại TGE, và có thời gian vesting kéo dài tới 24 tháng. Trong khi đó, vòng Series A/B trước đó không công khai định giá, tạo ra nghi ngờ rằng vòng public sale chỉ là exit liquidity cho vòng trước.

Tệ hơn nữa, quyền chọn người dùng thuộc về tay dự án, đồng nghĩa nếu dự án chọn sai, cả cộng đồng cũng phải chịu. Những người thật sự có niềm tin nhưng không nổi tiếng hoặc không lọt vào bộ lọc xã hội, có thể không được tham gia dù họ sẵn sàng đầu tư.

Kaito đang đặt cược rằng các dự án đủ khôn ngoan để chọn đúng người. Nhưng lịch sử Web3 đã cho thấy, quyền lực tuyệt đối rất dễ dẫn đến những sai lầm mang tính hệ thống.

Nhưng may mắn với Theoriq, vì sự chú ý lại được dồn lên dự án + team quay ngoắt 180 độ theo yêu cầu của community:

• Bỏ vesting

• Unlock 100% tại TGE

Đây là nước đi vừa can đảm vừa nguy hiểm:

1. Tạo niềm tin cộng đồng không bắt ép, mà vì niềm tin

2. Nhưng unlock 100% = rủi ro áp lực bán ngay sau TGE

Đổi lại, nếu token không bị dump và người dùng giữ lại, đó sẽ là bằng chứng mạnh nhất cho niềm tin và sức hút dự án.

Thực ra sẽ có nhiều hoài nghi, nhưng Theoriq làm điều ngược lại vì cho toàn quyền bán sẽ tạo ra loss aversion về mặt đạo đức và tinh thần → nếu tôi bán, tôi không còn là người tin tưởng nữa

Đó là một dạng ownership tự nguyện, nếu sản phẩm đủ mạnh, đây là chiêu rất thuyết phục.

[2] Cookie x ACM: thiết kế lại từ hành vi

Cookie và ACM tiếp cận bài toán từ một góc độ khác → họ thay đổi cách xây cộng đồng bằng cả snaps + hành động tài chính.

Cơ chế mới:

→ Nếu chỉ post → nhận SNAPS

→ Nếu post + đầu tư (dùng sản phẩm, stake, mua token) → nhận cSNAPS

Quan trọng nhất: 80% phần thưởng chỉ dành cho người có cSNAPS, tức là người có skin in the game.

Cơ chế này khắc phục triệt để hai vấn đề tâm lý ở trên của Kaito:

1. Khi chúng ta đầu tư thật thì sẽ muốn nắm giữ lâu hơn → sinh ra loss aversion

2. Khi ta stake hoặc dùng sản phẩm thì bắt đầu thấy mình “thuộc về nó” → endowment effect

Case đầu tiên là Almanak, một dự án hạ tầng dành cho vibecoding, thiết kế chiến lược onchain bằng môi trường no-code.

Cookie x ACM triển khai chiến dịch theo 2 giai đoạn:

→ Snap to Invest: Post bài chất lượng để lấy suất mua token với điều kiện tốt hơn (FDV $75M thay vì $90M, 100% unlock TGE) + Dành cho 25 Snappers và 50 cSnappers.

→ Invest to Snap: Sau khi mua token hoặc deposit TVL vào sản phẩm sẽ tăng điểm cSNAPS, nâng hạng trong bảng xếp hạng và giành phần lớn airdrop (0.5% supply chia cho top 500 cSnappers).

Nghĩa là nếu chúng ta tin vào dự án và đặt tiền vào đó thì sẽ được thưởng tương xứng cả qua token sale lẫn airdrop. Không để dư chỗ cho người ngoài đến farm rồi bỏ đi.

Vậy thì điều gì thực sự khác biệt ở đây?

Cookie x ACM không chỉ thay đổi cách phân phối token, mà thay đổi cách niềm tin được hình thành trong Web3.

Thay vì để ai đó chỉ snaps nhiều sẽ được thưởng, họ thiết kế lại hệ thống theo đúng tinh thần:

"Attention is not cheap.

You earn it by showing up, putting your money where your mouth is, and staying in the game."

Trong khi đó, Kaito đặt niềm tin vào sự chọn lọc từ phía dự án, có thể hiệu quả với những dự án hiểu người dùng, nhưng dễ tạo ra cảm giác mơ hồ, thiếu minh bạch cho phần đông.

Vậy theo mình thì ai đang đi đúng hướng?

Câu trả lời không tuyệt đối. Nhưng phụ thuộc vào:

• Một người dùng nhỏ nhưng có niềm tin thật, có vốn nhỏ muốn đầu tư dài hạn

• Một dự án mới chưa có fanbase lớn nhưng muốn xây dựng cộng đồng từ những người tin trước khi dự án nổi

→ Cookie x ACM là mô hình phù hợp hơn, công bằng hơn, và thông minh hơn trong thiết kế hành vi.

Họ không phá game cũ bằng cách tạo game mới, mà sửa game từ trong lõi: hành vi, tâm lý, và động lực.

InfoFi đưa tiếng nói của cộng đồng vào việc xây dự án. Nhưng cơ chế sai đã khiến nó trở thành sân chơi cho spammer và short-term chasers.

→ Kaito đặt cược vào dữ liệu xã hội và sự lựa chọn của dự án.

→ ACM đặt cược vào hành vi con người và sự ràng buộc tài chính.

PoUW - PROOF OF USEFUL WORK

Khi Bitcoin ra đời vào năm 2009, cơ chế Proof of Work (PoW) là một lựa chọn hoàn hảo: đơn giản, minh bạch và chống giả mạo hiệu quả. Nhưng qua thời gian, tại sao chúng ta lại tiêu tốn hàng triệu kilowatt mỗi giờ chỉ để giải một bài toán hash vô nghĩa?

Sau đó ta có Proof of Stake, PoW dần bị đẩy ra rìa, bị gán mác là tốn điện - hại môi trường - không tạo giá trị thật. Nhưng rồi, sự bùng nổ của AI và ZK vào năm 2024 đã đảo chiều hoàn toàn cách nhìn nhận này.

Hóa ra, những bài toán mà AI và ZK cần giải cũng tốn điện không kém. Nhưng khác ở chỗ chúng tạo ra sản phẩm thật, có giá trị thật, phục vụ thị trường thật.

Proof of Useful Work (PoUW) là một biến thể của PoW, nhưng thay vì giải bài toán hash vô nghĩa, mạng lưới sử dụng sức mạnh tính toán để:

• Huấn luyện mô hình AI (training)

• Suy luận đầu ra từ mô hình AI (inference)

• Tạo ra các chứng minh mật mã học (zero-knowledge proofs)

• Xử lý đồ họa và render hình ảnh phức tạp

Trong tất cả các trường hợp trên, công việc tính toán vẫn nặng nhất, vẫn khó giả mạo nhưng kết quả lại có ích. Đây chính là điểm đột phá của PoUW = biến chi phí bảo mật thành sản phẩm kinh tế.

→ Lợi thế PoUW: Dùng sức mạnh tính toán để giải bài toán thật: training AI, inference, rendering, ZK proofs.

Tạo giá trị kinh tế song song với bảo mật mạng lưới.

Giải được 3 vấn đề cùng lúc:

→ Bảo mật blockchain.

→ Tận dụng tài nguyên nhàn rỗi (GPU/Mac M-series).

→ Tạo sản phẩm/dịch vụ AI/ZK thực tế → cash flow thực.

Vì sao PoUW có cơ hội bùng nổ?

[1] Bởi nhu cầu AI bùng nổ → nhu cầu tính toán tăng vọt

Mỗi mô hình LLM cần hàng trăm nghìn GPU để huấn luyện và phục vụ. Nhưng compute hiện tập trung tại các ông lớn (OpenAI, Google), khiến chi phí cao và độc quyền gia tăng.

[2] Hàng trăm triệu thiết bị tiêu dùng có GPU mạnh

NVIDIA đã xuất xưởng hơn 30 triệu GPU chỉ riêng trong năm 2023. MacBook M-series, PC gaming, máy chủ cũ… tất cả là nguồn compute chưa khai thác.

[3] ZK trở thành cơ sở hạ tầng cho quyền riêng tư

Zero-knowledge proofs cực kỳ nặng, nhưng là mảnh ghép không thể thiếu cho ứng dụng Web3, tài chính, xác thực danh tính...

Giá trị chiến lược của PoUW

PoUW thay đổi toàn bộ logic kinh tế và tư duy mạng lưới:

• Giá trị tạo ra > năng lượng tiêu tốn

Không còn là tốn điện để bảo mật – mà là dùng điện để vừa bảo mật, vừa tạo sản phẩm có thể bán.

• Phân phối công bằng hơn

Ai có thiết bị (dù lớn hay nhỏ) đều có thể tham gia. Không cần mua token, không cần hold dài, chỉ cần đóng góp compute.

• Tạo cashflow thật

AI model sinh ra có thể được dùng để tạo app, chatbot, mô phỏng.

ZK proof có thể dùng trong giao dịch tài chính.

Render có thể bán cho studio hoặc dev game.

→ Đây đều là những nguồn thu thực tế.

PoUW có những thách thức gì?

Một số thách thức kỹ thuật - vận hành - kinh tế mà PoUW phải đối mặt:

• Phân phối công việc phức tạp

AI training cần đồng bộ gradient, mô hình; inference cần đảm bảo độ trễ thấp. ZK cần hiệu suất cao và chuẩn thống nhất.

• Chưa có chuẩn chung

Mỗi dự án dùng mô hình riêng, cách chia việc riêng → khó kết nối hoặc tích hợp.

• Cạnh tranh khốc liệt với cloud truyền thống

AWS, Azure, GCP vẫn đang chiếm phần lớn thị trường compute. PoUW cần tạo trải nghiệm vượt trội về chi phí hoặc tính mở.

PHÂN LOẠI VÀ ƯU TIÊN CÁC DỰ ÁN PoUW

TIER 1 - Hạ tầng cốt lõi, đã chứng minh thực chiến

[1] Ambient = Inference + Training + Consensus = Full-cycle PoUW

• Proof of Logits → AI là consensus.

• Sử dụng mô hình >600B tham số → thật sự ngốn điện nhưng tạo output AI chất lượng cao.

→ Cấu trúc logic giống BTC PoW nhưng có giá trị thực.

→ Ưu tiên cao bởi là nền tảng gốc để thiết kế PoUW.

[2] Prime Intellect = Training + GPU Marketplace

• Đã train mô hình 10B tham số hoàn toàn phân tán → có bằng chứng thực chiến.

• Giải bài toán bandwidth, độ trễ, fail node bằng kỹ thuật "đảo song song".

→ Ưu tiên cao bởi là xương sống cho Distributed AI training PoUW.

[3] w.ai = Inference + GPU + Consumer Scale

• Giao diện dễ dùng → mở rộng đến hàng triệu máy tiêu dùng (Mac, RTX…).

• Hạ tầng thân thiện, dễ tích hợp với mọi tầng của chuỗi giá trị AI/ZK.

→ Ưu tiên cao – cầu nối Retail → PoUW mạng lưới.

TIER 2 – Kết hợp mạnh nhưng chưa có bằng chứng thực chiến rõ

[1] Nockchain (ZK-PoW + Marketplace)

• Kết hợp PoUW với ZK proof generation.

• Tạo giá trị kép: bảo mật mạng + cung ứng dịch vụ chứng thực → ZK as a Service.

→ Ưu tiên trung bình cao – nền tảng Layer 1 đặc thù, cơ hội lớn nếu scaling tốt.

→ io.net / Gensyn / Akash / Render

Hạ tầng GPU Marketplace → cần thiết cho bất kỳ hệ PoUW nào.

Render thiên về rendering / Akash thiên về general cloud.

→ Ưu tiên trung bình - cần có partner tích hợp như w.ai hoặc Ambient để unlock EV.

TIER 3 - Tiềm năng nhưng cần theo dõi

[1] Psy (ZK-PoW thuần)

Thiết kế kiến trúc PoW mới không có consensus truyền thống.

Proof aggregation → khả năng scale TPS rất cao, nhưng phức tạp và khó minh bạch thời gian đầu.

→ Ưu tiên theo dõi - chưa có production proof, nhưng ý tưởng độc đáo.

→ Succinct / Boundless

Marketplace ZK proving → cần có network effect và demand mạnh.

Khó đạt EV dương nếu không tích hợp vào consensus hoặc incentive mining.

→ Ưu tiên thấp hơn – tốt khi phối hợp, không độc lập nổi bật.