สิ่งที่ควรระวังจาก Engagement Farming🖖 ต้องเริ่มก่อนว่า twitter ถือเป็นเครื่องมือทรงประสิทธิภาพที่ underrated ใน NFT/web3 space (แม้ไม่น้อยคนเข้าใจดีว่ามันทำอะไรได้มากแค่ไหนก็ตาม มันก็ยังคง underrated อยูดี กล่าวคือยังมี potential ที่จะ drawn out ได้อีกมาก) ในแง่ของการสร้างตัวตนจากการแสดงความเห็น การสร้างการถูกรับรู้สำหรับสิ่งที่เราทำ, แม้เดิมทีคุณสมบัติในการให้ประโยชน์เหล่านี้จะเป็นสิ่งพื้นฐานของ social media อยู่แล้ว; แต่เมื่่อพูดถึง emergence ของ NFT/web3, twitter นั้นมีรายละเอียดที่แพลทฟ...

สิ่งที่ควรระวังจาก Engagement Farming🖖 ต้องเริ่มก่อนว่า twitter ถือเป็นเครื่องมือทรงประสิทธิภาพที่ underrated ใน NFT/web3 space (แม้ไม่น้อยคนเข้าใจดีว่ามันทำอะไรได้มากแค่ไหนก็ตาม มันก็ยังคง underrated อยูดี กล่าวคือยังมี potential ที่จะ drawn out ได้อีกมาก) ในแง่ของการสร้างตัวตนจากการแสดงความเห็น การสร้างการถูกรับรู้สำหรับสิ่งที่เราทำ, แม้เดิมทีคุณสมบัติในการให้ประโยชน์เหล่านี้จะเป็นสิ่งพื้นฐานของ social media อยู่แล้ว; แต่เมื่่อพูดถึง emergence ของ NFT/web3, twitter นั้นมีรายละเอียดที่แพลทฟ...

Web3 ไม่ได้หมายถึง Decentralisation เสมอไป มันเป็นคนละเรื่องกัน เนื่องจากความหมายของ Web3, ที่ผมได้เคยอธิบายและเขียนสรุปจากหนังสือของ Klasu Schwab (ดูเพิ่มเติมตัวเต็มได้ที่นี่: https://mirror.xyz/.../aji4EsPZTJkimBToUdJO8z83K5jPI1siWr... ), คือการกระจาย/ส่งคืนผลประโยชน์แก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในเรื่องนั้นๆครับ ซึ่งจะเห็นได้ว่านิยามและหลักการไม่ได้ขึ้นอยู่กับความ decentralised เลย; ขณะที่ decentralisation หมายถึงการกระจายศูนย์ authority ในแง่ของการควบคุม/ดำเนินการ/จัดการ - แน่นอนว่าสองเทอมนี้เป...

Web3 ไม่ได้หมายถึง Decentralisation เสมอไป มันเป็นคนละเรื่องกัน เนื่องจากความหมายของ Web3, ที่ผมได้เคยอธิบายและเขียนสรุปจากหนังสือของ Klasu Schwab (ดูเพิ่มเติมตัวเต็มได้ที่นี่: https://mirror.xyz/.../aji4EsPZTJkimBToUdJO8z83K5jPI1siWr... ), คือการกระจาย/ส่งคืนผลประโยชน์แก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในเรื่องนั้นๆครับ ซึ่งจะเห็นได้ว่านิยามและหลักการไม่ได้ขึ้นอยู่กับความ decentralised เลย; ขณะที่ decentralisation หมายถึงการกระจายศูนย์ authority ในแง่ของการควบคุม/ดำเนินการ/จัดการ - แน่นอนว่าสองเทอมนี้เป...

เหตุการณ์เหล่านี้บ่งบอกถึงคุณบ้างหรือเปล่ามิ้นฟรี Cryptopunk ไม่ทันใน 2017 (หลายคนตอนนั้น, NFT คืออะไร?)มิ้น BAYC 0.08e ไม่ทันต้นปี 2021Cyberkongz กับ Pixel Vault Meta Hero ก็ยังลังเลArt Blocks หลายตัวแรกๆก็ไม่รู้การมีตัวตนของมันปลายปี 2021 ต่อมาก็ตกรถ CloneX อีก ไม่ก็มืออ่อนAzuki ก็พลาดอีก หาว่ามิ้นแพงMoonbirds ก็อด raffle, แถมไม่ยอมเข้าตอนมัน single digit จนมันไปเกือบ 40E . ยิ่งช่วงขาลงตั้งแต่ต้นปี 2022 มา ถึงแม้ตลาดจะย่อยยับ แต่รถไฟมาหลายขบวนมากจริงๆ หากสังเกุตดีๆMfers ก็หาว่าขี้ก้าง ปั่น ...

เหตุการณ์เหล่านี้บ่งบอกถึงคุณบ้างหรือเปล่ามิ้นฟรี Cryptopunk ไม่ทันใน 2017 (หลายคนตอนนั้น, NFT คืออะไร?)มิ้น BAYC 0.08e ไม่ทันต้นปี 2021Cyberkongz กับ Pixel Vault Meta Hero ก็ยังลังเลArt Blocks หลายตัวแรกๆก็ไม่รู้การมีตัวตนของมันปลายปี 2021 ต่อมาก็ตกรถ CloneX อีก ไม่ก็มืออ่อนAzuki ก็พลาดอีก หาว่ามิ้นแพงMoonbirds ก็อด raffle, แถมไม่ยอมเข้าตอนมัน single digit จนมันไปเกือบ 40E . ยิ่งช่วงขาลงตั้งแต่ต้นปี 2022 มา ถึงแม้ตลาดจะย่อยยับ แต่รถไฟมาหลายขบวนมากจริงๆ หากสังเกุตดีๆMfers ก็หาว่าขี้ก้าง ปั่น ...

แม้หลายคนจะซื้อ NFT ด้วยเหตุผลลึกๆว่าเป็นการลงทุน แต่ความจริงพื้นฐานของ NFT ส่วนมากทุกวันนี้ (อย่างน้อยก็ที่เราๆเทรดกันบน opensea) เป็นแค่ collectible, ไม่มีความเหมือนกับหุ้น #ผู้ซื้อไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการเป็นเจ้าของโปรเจ็ค และที่สำคัญที่สุด ทางทีม founder ไม่ได้มีความรับผิดชอบอะไรทั้งนั้น, practice ที่เป็นกันอยู่ในเรื่องของการสร้าง roadmap เป็นเพียงแค่ทิศทางทาง culture ที่ปฏิบัติกันเฉยๆเท่านั้นครับ นึกภาพเหมือนเราซื้อ figure อนิเมะต่างๆ รถเก่า เหล้าหายาก ฯลฯ ก็กรณีเดียวกันครับ ทุกคนเสียเงิ...

แม้หลายคนจะซื้อ NFT ด้วยเหตุผลลึกๆว่าเป็นการลงทุน แต่ความจริงพื้นฐานของ NFT ส่วนมากทุกวันนี้ (อย่างน้อยก็ที่เราๆเทรดกันบน opensea) เป็นแค่ collectible, ไม่มีความเหมือนกับหุ้น #ผู้ซื้อไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการเป็นเจ้าของโปรเจ็ค และที่สำคัญที่สุด ทางทีม founder ไม่ได้มีความรับผิดชอบอะไรทั้งนั้น, practice ที่เป็นกันอยู่ในเรื่องของการสร้าง roadmap เป็นเพียงแค่ทิศทางทาง culture ที่ปฏิบัติกันเฉยๆเท่านั้นครับ นึกภาพเหมือนเราซื้อ figure อนิเมะต่างๆ รถเก่า เหล้าหายาก ฯลฯ ก็กรณีเดียวกันครับ ทุกคนเสียเงิ...

ในอนาคต จะไม่มี 'NFT space' อีกต่อไป อดีตที่ผ่านมาและในปัจจุบัน คำๆนี้ใช้สะท้อนถึงพื้นที่เฉพาะ ของกลุ่มคนที่เทรด NFT บน Ethereum (ส่วนมาก) และมีศูนย์กลางการสื่อสารการเคลื่อนไหวหลักใน space เป็น Twitter และ Discord ครับ (ซึ่ง lead/figure ใน space ก็จะมีอยู่แค่ราวๆ 50-60 คนเท่านั้น) practice บางอย่างที่เป็นที่ทราบกันดี เช่นการทำ WL / การมี roadmap / การ auction แบบต่างๆ / การมี airdrop / ฯลฯ ซึ่งเป็นการเซ็ทวัฒนธรรมบางอย่างกรายๆ ที่เมื่อเวลาผ่านไป การพัฒนาก็จะเริ่มเปลี่ยนแปลงจากส่วนนี้...

ในอนาคต จะไม่มี 'NFT space' อีกต่อไป อดีตที่ผ่านมาและในปัจจุบัน คำๆนี้ใช้สะท้อนถึงพื้นที่เฉพาะ ของกลุ่มคนที่เทรด NFT บน Ethereum (ส่วนมาก) และมีศูนย์กลางการสื่อสารการเคลื่อนไหวหลักใน space เป็น Twitter และ Discord ครับ (ซึ่ง lead/figure ใน space ก็จะมีอยู่แค่ราวๆ 50-60 คนเท่านั้น) practice บางอย่างที่เป็นที่ทราบกันดี เช่นการทำ WL / การมี roadmap / การ auction แบบต่างๆ / การมี airdrop / ฯลฯ ซึ่งเป็นการเซ็ทวัฒนธรรมบางอย่างกรายๆ ที่เมื่อเวลาผ่านไป การพัฒนาก็จะเริ่มเปลี่ยนแปลงจากส่วนนี้...

หนังสือเล่มนี้ที่น่าสนใจมากครับ ค่อนข้างหนา 300 กว่าหน้า เพิ่งวางขายชุดแรกเมื่อราวๆเดือนก่อน เรียกได้ว่าเป็น introduction ที่ทำให้เห็นภาพรวมคร่าวๆและพื้นฐานที่ค่อนข้างครอบคลุมสำหรับ Metaverse, หนังสือเล่มนี้ถูกเขียนขึ้นจากการรวบรวมข้อมูลจากคนที่อยู่ในแวดวง; Matthew Ball เป็น CEO ของ Epyllion Venture, เป็นsenior advisor ให้ทางMcKinsey, เป็นcontributor ของ The Economist/Times/TWSJ และที่สำคัญเป็นอย่างยิ่ง เขาคลุกคลีและสนใจเรื่อง Metaverse เป็นพิเศษ จนได้เขียนหนังสือเล่มนี้ออกมาครับ. “I thought ...

หนังสือเล่มนี้ที่น่าสนใจมากครับ ค่อนข้างหนา 300 กว่าหน้า เพิ่งวางขายชุดแรกเมื่อราวๆเดือนก่อน เรียกได้ว่าเป็น introduction ที่ทำให้เห็นภาพรวมคร่าวๆและพื้นฐานที่ค่อนข้างครอบคลุมสำหรับ Metaverse, หนังสือเล่มนี้ถูกเขียนขึ้นจากการรวบรวมข้อมูลจากคนที่อยู่ในแวดวง; Matthew Ball เป็น CEO ของ Epyllion Venture, เป็นsenior advisor ให้ทางMcKinsey, เป็นcontributor ของ The Economist/Times/TWSJ และที่สำคัญเป็นอย่างยิ่ง เขาคลุกคลีและสนใจเรื่อง Metaverse เป็นพิเศษ จนได้เขียนหนังสือเล่มนี้ออกมาครับ. “I thought ...

เริ่มต้นด้วยเหตุผลหลักที่สั้นและตรงที่สุด: คนเราชอบดราม่า; ณ ที่นี้หมายถึงความตื่นเต้น ความรู้สึกถึงการ 'ต่อสู้' กับอะไรบางอย่าง เพราะมันให้ sense ของการเป็นส่วนหนึ่งของ collective, มีมโนทัศน์การแบ่งข้าง ฝ่ายดี/ฝ่ายร้าย; การลุ้น การแบ่งพรรคพวก การรู้สึกถึงตัวตน เช่น ประชาชนสู้กับ gigacorp ในตีมความเป็น cyberpunk/dystopian ฯลฯ ตามๆที่เราได้รับผ่านสื่อ เกม/ภาพยนตร์ ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา เพราะถ้าไม่ใช่ฟีลเหล่านี้ ทุกอย่างสงบ ราบรื่น แฮปปี้ มันก็จะกลายเป็นว่าไม่มีความตื่นเต้น มันจะเบื่...

เริ่มต้นด้วยเหตุผลหลักที่สั้นและตรงที่สุด: คนเราชอบดราม่า; ณ ที่นี้หมายถึงความตื่นเต้น ความรู้สึกถึงการ 'ต่อสู้' กับอะไรบางอย่าง เพราะมันให้ sense ของการเป็นส่วนหนึ่งของ collective, มีมโนทัศน์การแบ่งข้าง ฝ่ายดี/ฝ่ายร้าย; การลุ้น การแบ่งพรรคพวก การรู้สึกถึงตัวตน เช่น ประชาชนสู้กับ gigacorp ในตีมความเป็น cyberpunk/dystopian ฯลฯ ตามๆที่เราได้รับผ่านสื่อ เกม/ภาพยนตร์ ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา เพราะถ้าไม่ใช่ฟีลเหล่านี้ ทุกอย่างสงบ ราบรื่น แฮปปี้ มันก็จะกลายเป็นว่าไม่มีความตื่นเต้น มันจะเบื่...

เมื่อมองย้อนกลับไป เรามักเห็นการพัฒนา playbook ต่างๆกับ NFT มากขึ้น หลักๆเช่นการสร้าง LP เพื่อ liquidty ใน market maker อย่าง NFTx และ Sudoswap รวมถึงการเข้ามาเสริมของ bribery และ vote escrow อย่าง FlooDAO (ซึ่งก็มาจากกลุ่มกลุ่ม Redacted Carter ในสมัยช่วง DeFi 2.0 เฟื่องฟูนั่นล่ะครับ) ที่เข้ามาเสริม financialisation นับว่า innovation เหล่านี้เป็นสิ่งที่ดีครับ ไม่ต่างกับผลิตภัณทางการเงินในโลกความจริง ที่สมัยก่อนก็เริ่มมีมาเรื่อยๆ ตาม maturity ของตลาด, เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้คนเข้ามามี activity ...

เมื่อมองย้อนกลับไป เรามักเห็นการพัฒนา playbook ต่างๆกับ NFT มากขึ้น หลักๆเช่นการสร้าง LP เพื่อ liquidty ใน market maker อย่าง NFTx และ Sudoswap รวมถึงการเข้ามาเสริมของ bribery และ vote escrow อย่าง FlooDAO (ซึ่งก็มาจากกลุ่มกลุ่ม Redacted Carter ในสมัยช่วง DeFi 2.0 เฟื่องฟูนั่นล่ะครับ) ที่เข้ามาเสริม financialisation นับว่า innovation เหล่านี้เป็นสิ่งที่ดีครับ ไม่ต่างกับผลิตภัณทางการเงินในโลกความจริง ที่สมัยก่อนก็เริ่มมีมาเรื่อยๆ ตาม maturity ของตลาด, เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้คนเข้ามามี activity ...

community community community ! บางคนอาจสงสัย หลายคนใน NFT space เป็นอะไรกันนักหนากับคำนี้, ทำไมต้องให้ความสำคัญ? เหตุผลด้านนี้อธิบายได้ไม่ยากครับ สิ่งนั้นคือ principle ของ web3 นั่นเอง นั่นคือ: ผู้คนได้ input จาก output มากขึ้นครับ (แถมมีความเป็น ownership มากขึ้นด้วย, โอกาสถูกแทรกแซงมีน้อยลง) และเมื่อเป็นเช่นนั้น แนวโน้ม ของการใส่ input เข้าไปเพิ่มย่อมทำให้มากขึ้น เมื่อ input มากขึ้น >> creativity มากขึ้น >> possibility มากขึ้น >> การพัฒนาใน space ใดๆ, ที่มี web3 element, ก็มากขึ้นครับ โดยก...

community community community ! บางคนอาจสงสัย หลายคนใน NFT space เป็นอะไรกันนักหนากับคำนี้, ทำไมต้องให้ความสำคัญ? เหตุผลด้านนี้อธิบายได้ไม่ยากครับ สิ่งนั้นคือ principle ของ web3 นั่นเอง นั่นคือ: ผู้คนได้ input จาก output มากขึ้นครับ (แถมมีความเป็น ownership มากขึ้นด้วย, โอกาสถูกแทรกแซงมีน้อยลง) และเมื่อเป็นเช่นนั้น แนวโน้ม ของการใส่ input เข้าไปเพิ่มย่อมทำให้มากขึ้น เมื่อ input มากขึ้น >> creativity มากขึ้น >> possibility มากขึ้น >> การพัฒนาใน space ใดๆ, ที่มี web3 element, ก็มากขึ้นครับ โดยก...

ไม่กี่วันก่อน Magic Eden (NFT marketplace หลักของ Solana) ได้ทำให้การจ่ายค่า fee เป็น optional ซึ่งก็กลายเป็นดราม่า/ประเด็นขึ้นใน CT (Crypto Twitter) เลยครับ, ซึ่งนี่ก็น่าจะเป็นเป็นครั้ง 3 ได้แล้ว ที่ชัดว่าคนออกมาพูดถึงค่อนข้างหน้าหู ณ ช่วงเวลานั้นๆ (ก่อนหน้านั้นมาจากการมาของ Sudoswap ทื่ผมเคยเขียนไปตอนราวๆสิงหาฯ และครั้งแรกเกิดขึ้นบนฝั่ง Solana ช่วงๆต้นปีครับ) ส่วนตัวแอดฯคิดว่านี่เป็นหัวข้อที่แอบน่าเบื่อ, งั้นวันนี้จะไม่ยาวครับ, เป็นประเด็นพื้นฐานที่จริงๆแล้วไม่มีอะไรให้ดราม่า อย่างที่บอกไป ...

ไม่กี่วันก่อน Magic Eden (NFT marketplace หลักของ Solana) ได้ทำให้การจ่ายค่า fee เป็น optional ซึ่งก็กลายเป็นดราม่า/ประเด็นขึ้นใน CT (Crypto Twitter) เลยครับ, ซึ่งนี่ก็น่าจะเป็นเป็นครั้ง 3 ได้แล้ว ที่ชัดว่าคนออกมาพูดถึงค่อนข้างหน้าหู ณ ช่วงเวลานั้นๆ (ก่อนหน้านั้นมาจากการมาของ Sudoswap ทื่ผมเคยเขียนไปตอนราวๆสิงหาฯ และครั้งแรกเกิดขึ้นบนฝั่ง Solana ช่วงๆต้นปีครับ) ส่วนตัวแอดฯคิดว่านี่เป็นหัวข้อที่แอบน่าเบื่อ, งั้นวันนี้จะไม่ยาวครับ, เป็นประเด็นพื้นฐานที่จริงๆแล้วไม่มีอะไรให้ดราม่า อย่างที่บอกไป ...

เวลาช่างผ่านไปเร็วครับ จากล่าสุดที่แอดอัพเดท Meta Connect 2022 ไป ตอนนี้มาเป็นของรอบ 2023 แล้ว ซึ่งในตอนท้ายผมจะพูดถึงมุมมองที่มีผลต่อตลาด NFT ของเรากันครับรอบนี้มาข้างนอก outdoor เริ่มจากส่วนแรกเราจะเห็นได้ว่ามาร์คย้ำบ่อยถึงการตั้งอยู่บนหลักการของการเป็น social platform จากนั้นการขยาย experience มาทีหลัง, กล่าวคือการเชื่อมโยงผู้คนยังคงเป็น core principle เหมือนเดิม (สังเกตุช่วงได้นาทีที่ 01:50 ได้ว่า 'we are focus on building future of human connection', ซึ่งส่วนตัวผมให้เป็นอะไรที่...

เวลาช่างผ่านไปเร็วครับ จากล่าสุดที่แอดอัพเดท Meta Connect 2022 ไป ตอนนี้มาเป็นของรอบ 2023 แล้ว ซึ่งในตอนท้ายผมจะพูดถึงมุมมองที่มีผลต่อตลาด NFT ของเรากันครับรอบนี้มาข้างนอก outdoor เริ่มจากส่วนแรกเราจะเห็นได้ว่ามาร์คย้ำบ่อยถึงการตั้งอยู่บนหลักการของการเป็น social platform จากนั้นการขยาย experience มาทีหลัง, กล่าวคือการเชื่อมโยงผู้คนยังคงเป็น core principle เหมือนเดิม (สังเกตุช่วงได้นาทีที่ 01:50 ได้ว่า 'we are focus on building future of human connection', ซึ่งส่วนตัวผมให้เป็นอะไรที่...

เวลาเราพูดถึงคนที่ร่ำรวยติดอันดับต้นๆของโลก (Forbes Richest); หน้าของ Elon Musk, Warren Buffet, Bill Gates หรือ Jeff Bezos ก็จะลอยหน้ามาทันที แต่จริงๆแล้วยังมีอีกคน ที่ติดอันดับ top 5 มาตลอด ตั้งแต่ปี 2018 ยันปัจจุบัน นั่นคือ Bernard Arnault เจ้าของ LVHM นั่นเองครับ (จริงๆก็ยังมีคนอย่าง Amancio Ortega ที่เป็นเจ้าของ Zara, คนนี้ก็ขึ้นมาติด top 5 อยู่หลายปีเหมือนกันครับ หรือแม้แต่ตัวอย่างใกล้ๆบ้านเราอย่าง Tadashi Yanai คนที่รวยที่สุดในญี่ปุ่น ก็เป็นเจ้าของธุรกิจเสื้อผ้าอย่าง Uniqlo) นี่เป็นการส...

เวลาเราพูดถึงคนที่ร่ำรวยติดอันดับต้นๆของโลก (Forbes Richest); หน้าของ Elon Musk, Warren Buffet, Bill Gates หรือ Jeff Bezos ก็จะลอยหน้ามาทันที แต่จริงๆแล้วยังมีอีกคน ที่ติดอันดับ top 5 มาตลอด ตั้งแต่ปี 2018 ยันปัจจุบัน นั่นคือ Bernard Arnault เจ้าของ LVHM นั่นเองครับ (จริงๆก็ยังมีคนอย่าง Amancio Ortega ที่เป็นเจ้าของ Zara, คนนี้ก็ขึ้นมาติด top 5 อยู่หลายปีเหมือนกันครับ หรือแม้แต่ตัวอย่างใกล้ๆบ้านเราอย่าง Tadashi Yanai คนที่รวยที่สุดในญี่ปุ่น ก็เป็นเจ้าของธุรกิจเสื้อผ้าอย่าง Uniqlo) นี่เป็นการส...